اگر چراغ چک موتور شما روشن شود، ممکن است کمی ترسناک باشد. خاموش کردن آن روش‌های مختلفی دارد.

در ابتدا مهم این است که آرامش خود را حفظ کنید و بدانید بهتر است چه کاری انجام دهید. در این مقاله از وبلاگپتروتکس، کارهایی را که باید شما درهنگام روشن شدن چراغ چک موتور انجام دهید، به شما آموزش خواهیم داد و همچنین به یکسری نکاتی برای جلوگیری از روشن شدن آنرا به شما آموزش می‌دهیم.

پتروتکس تولید کنندهمکمل بنزین،مکمل سوختوانژکتور شوربا تکنولوژی نانو این مقاله را به شما تقدیم می‌کند.

موتور چه کار می کند؟

قبل از اشاره به این موضوع که نحوه خاموش کردن چراغ چک به شما یباموزیم ابتدا، بیایید نگاهی به نحوه کار موتور خودرو و دلیل روشن شدن چراغ چک موتور بیندازیم.

انجین خودرو وظیفه تامین انرژی آنرا بر عهده دارد و از سیستم‌های پیچیده‌ای است که باید همه در کنار هم به درستی کار کنند. اگر در هر یک از این زیر سیستم‌ها مشکلی پیش بیاید، روشن شدن آن قطعی است.

در نتیجه با روشن شدن آن شما متوجه خواهید شد که مشکلی در عملکرد موتور خودرو وجود دارد.

وضعیت چراغ چک

هنگامی که متوجه شدید که چراغ چک موتور شما روشن شده است، باید توجه کنید که دو وضعیت بیشتر ندارد.

• چراغ چک ثابت
• چراغ چک چشمک زن است.

چراغ چک روشن یا ثابت

چراغ چک ثابتموتور به این معنی است که یکی از سیستم‌های خودرو شما یک مشکلی دارد، اما لزوماً آن مشکل اسای نیست.

روشن و خاموش شدن چراغ چک چشمک زن

از سوی دیگر روشن و خاموش شدن چراغ چک، یاچشمک زدن آن نشان دهنده وجود یک وضعیت اضطراری است که برای چلوگیری از صدمات بیشتر باید سریعا به آن رسیدگی شنیدود.

مطالعه بیشتر: بهترین اکتان برای فونیکس FX | فول بوست

علت روشن شدن چراغ چک

1- درپوش باک شل یا معیوب

درب باک بنزین، خطوط و شیرهایی وجود دارد که بخار بنزین را به گردش در می‌آورند تا از خروج آنها جلوگیری کنند. اگر درب باک بنزین بدرستی بسته نشده باشد، این چراغ می‌شود.

همچنین معیوب بودن یا گم شدن درب باک خودرو ممکن است سوخت موجود در باک بنزین شما به دلیل تبخیر از بین برود، یا سیستم سوخت رسانی شما به درستی عمل نکند.

2- شمع های فرسوده

وظیفه شمع ها اشتعال مخلوطی از سوخت و هوا با ایجاد احتراق در سیلندر است.

اگر شمع ها به درستی همل نکنند، ممکن است باعث اعتراق ناقص در موتور شود که نتیجه آن افزایش هیدروکربن و باعث عملکرد ضعیف موتور شود.

3- کاتالیزور معیوب

کاتالیزور در اگزوزمونوکسید کربنرا بهدی اکسید کربنتبدیل می‌کند و از انتشار این گاز مضر در طبیعت جلوگیری می‌کند.

اما نقص در عملکرد کاتالیزور خودروی شما درست است که باعث کاهش مصرف سوخت می شود ولی میزان آلایندگی شما افزایش می‌دهد.

البته شما با نقص در عملکرد کاتالبزور خودرو درگرفتن معاینه فنیخودرو ناکام خواهید شد.

در برخی موارد صرفاً تعویض مبدل کاتالیزور مشکل شما را حل نمی‌کند، زیرا ممکن است دلیل خرابی آن ناشی از خرابی قطعه‌ی دیگری در خودرو باشد.

مثلا خرابی واشر سرسیلندر باعث مخلوط شدن آب و بخار آب و ترکیب آن با سوخت و روغن شود و در نتیجه از طریق سوپاپ دود وارد اگزوز خودرو شما شود.

4- سنسور اکسیژن خراب یا آلوده

یکی از این سنسورها که وظیفه مهمی در خودرو دارد و اطلاعات آن حیاتی محسوب می‌شود سنسور اکسیژن است.

حسگر اکسیژن که سنسور لامبدا نیز نامیده شده و میزان اکسیژن موجود در سوخت یا گاز را اندازه‌گیری می‌کند که در ورودی مسیر اگزوز قرار می‌گیرد و وظیفه آن اندازه‌گیری میزان اکسیژن موجود در گازهای خروجی از خودرو یا در واقع موتور است.

به مرور زمان به دلیل تجمع روغن و کثیفی ها این سنسور حساسیت خود را از دست می‌دهد در نتیجه می‎تواند یکی از دلایل روشن شدن چراغ چک خودرو شما این قطعه باشد.

مطالعه بیشتر: چگونه مکمل بنزین می‌تواند رسوبات موتور را پاک کند؟ | فول بوست

چگونه چراغ چک خودرو را خاموش کنیم؟

در صورت روشن شدن این چراغ یا چشمک زدن آن ابتدا آرامش خودتان را حفظ کرده و با مطالعه مواردی که در ادامه میگوییم خود تا اقدامات مناسب را انجام دهید.

وضعیت چراغ‌های هشدار بررسی کنید

در صفحه کیلومتر خود دقت کنید تا اگر چراغ‌های هشدار دیگری روشن شده‌اند را بررسی کنید.

باید قبل از هر اقدامی ابتدا به آنها رسیدگی کنید و مشکل را بیابید.

سپس می توانید بعد از حل آن مشکل، و در صورت خاموش نشدن چراغ چک میتوانید برای خاموش کردن چگونه چراغ چک خودرو اقدامات لازم دیگر را انجام دهید.

اول توقف و سپس خودرو را خاموش کنید

در زمان وقوع بحران مهم این است که مشکلات با تمرکز بالا ارزیابی و حل کنید.

پس از روشن شدن چراغ هشدار چک بهتر است ابتدا خودرو خود را متوقف نمایید و موتور آن را در اسرع وقت خاموش کنید.

این کار در از آسیب بیشتر جلوگیری می کند و به شما امکان می دهد مشکل را با تمرکز بالاتر ارزیابی کنید.

همینک باید سطح روغن خود را از طریق گیج روعن بررسی کنید.

یکی از دلایل روشن شدن چراغ چک موتور کمبود روعن است. همیشه قبل از شروع رانندگی ، مطمئن شوید که میزان آب و روغن کافی در انجین خودرو موجود باشد.

راه حل راحت

اغلب پس از روشن شدن این چراغ موتور ممکن است آن به راحتی قابل حل باشد.

طبق موارد ذکر شده در این مقاله ابتدا بررسی کنید تا مطمئن شوید که درپوش باک بنزین شما مشکلی نداشته باشد و شمع های شما فرسوده یا آسیب ندیده باشند.

اگر با بررسی این موارد مشکل شما حل نشد، حتما به مکانیکی مراجعه و با کمکدستگاه دیاگشما از ایراد خودرو خود مطلع شوید.

طی یکی دو دهه گذشته، استفاده از توربوشارژر در پیشرانه خودروها بسیار متداول شده است تا جایی که امروز در بین خودروهای روز جهان کمتر مدلی را می‌توان پیدا کرد که از این تکنولوژی بی‌بهره باشد؛ اما توربوشارژر چیست؟ چطور کار می‌کند؟ چه مزیت‌هایی دارد؟ در ادامه به همه این سؤالات پاسخ می‌دهیم.

توربوشارژر چیست؟

پیشرانه خودرو از طریق ترکیب سوخت و هوا کار می‌کند و بنابراین، هوا یکی از اصلی‌ترین نیازهای موتور محسوب می‌شود. در پیشرانه‌های معمولی، هوای موردنیاز موتور از طریق مکشی که با حرکت پیستون‌ها به سمت پایین ایجاد می‌شود تأمین خواهد شد و این هوا با فشار طبیعی جو وارد موتور می‌شود. به این موتورها که هنوز در بسیاری از خودروهای کشورمان می‌بینیم، موتور تنفس طبیعی گفته می‌شود؛ اما اگر به موتور خودرو هوای بیشتری رسانده شود، راندمان آن افزایش پیدا خواهد کرد و می‌تواند بدون نیاز به افزایش حجم موتور، قدرت بیشتری تولید کند. این کاری است که توسط توربوشارژر انجام می‌شود؛ به‌عبارت‌دیگر، توربوشارژر قطعه‌ای است که هوای بیشتری از فشار طبیعی جو را به موتور پمپاژ می‌کند.

اجزا و شیوه کار توربوشارژر چیست؟

توربوشارژر از دو بخش اصلی تشکیل شده است که عبارت‌اند از:

• توربین
• کمپرسور

این دو قسمت از طریق یک شافت به هم متصل هستند.توربینتوربوشارژر بر سر راه گازهای خروجی اگزوز قرار می‌گیرد و با نیروی این گازها به چرخش درمی‌آید و سپس کمپرسور را به چرخش درمی‌آورد. چرخش کمپرسور نیز هوای بیشتری را به داخل موتور پمپاژ می‌کند و این هوای بیشتر با سوخت ترکیب شده و باعث افزایش قدرت و راندمان موتور می‌شود؛ به‌عبارت‌دیگر، در یک توربوشارژر، توربین به منیفولد دود متصل است و کمپرسور به منیفولد هوا. از این طریق، با استفاده از نیروی گازهای پرفشار اگزوز می‌توان هوای بیشتری به موتور رساند. البته با توجه به دمای بسیار بالای گازهای خروجی موتور، در بسیاری از موتورهای توربو از یکسیستم خنک‌کنندهبه نام اینترکولر هم استفاده می‌شود که با کاهش دمای هوا، مانع از بالا رفتن دمای کلی موتور و توربوشارژر می‌شود. همچنین اینترکولر باعث می‌شود هوای خنک‌تری وارد موتور شود که چگالی بیشتری دارد.

مطالعه بیشتر: آشنایی با استپر موتور – 5 نشانه خرابی + روش تعویض آن - شهر ماشین

تاریخچه توربوشارژر

توربوشارژرها تقریباً از همان سال‌های ابتدایی اختراع پیشرانه درون‌سوز وجود داشته‌اند اما دهه‌ها طول کشید تا از آن‌ها در خودروهای سواری استفاده شود. تولد توربوشارژر به سال ۱۹۰۵ و ثبت اختراع یک مهندس سوئیسی بنام «آلفرد بوچی» بازمی‌گردد. وی اولین نمونه آزمایشی توربوشارژر خود را در سال ۱۹۱۵ تکمیل کرد و چندین سال بعد با موفقیت آن را روی پیشرانه دیزلی ۱۰ سیلندر دو کشتی مسافربری بزرگ آلمانی نصب کرد. در جنگ جهانی دوم نیز از توربوشارژرها در موتور هواپیماهای مختلف استفاده شد. اولین استفاده از توربوشارژر در وسایل نقلیه جاده‌ای نیز در اوایل دهه ۳۰ توسط شرکت کامیون‌سازی سوئیسی سائورر انجام گرفت. چالش اصلی استفاده از توربوشارژر در خودروهای سواری اندازه بزرگ آن بود اما در طول دهه 50 خودروسازان توانستند این قطعه را به‌اندازه کافی کوچک کنند که امکان نصب روی موتور خودرو را داشته باشد. اولین خودروی توربوشارژ تولیدی جهان، الدزمبیل جت‌فایر بود که در سال 1962 معرفی شد اما به دلیل مشکلات مختلف، نتوانست موفق عمل کند و پس از تنها یک سال تولید آن خاتمه پیدا کرد. سپس در دهه 70 میلادی خودروسازانی مثل بی‌ام‌و، پورشه و مرسدس بنز سراغ توربوشارژر رفتند و این قطعه رفته‌رفته متداول‌تر شد.

آیا میدانستید کیفیت پایین سوخت در موتورهای دارای توربوشارژ باعثناک زدنمی‌شود و باید برای حل این مشکل ازبنزین سوپریامکمل سوختاستفاده کنید؟

مزایای توربوشارژر چیست؟

توربوشارژر مزیت‌های زیادی دارد که در ادامه عنوان می‌کنیم:

افزایش قدرت موتور

با استفاده از توربوشارژر می‌توان از پیشرانه‌هایی با حجم پایین قدرت بیشتری گرفت و بدون نیاز به افزایش حجم موتور به قدرت‌های بسیار بالایی دست پیدا کرد.

کاهش آلایندگی و مصرف سوخت

موتورهای توربو می‌توانند قدرت بالایی را با مصرف سوختی کمتر از نمونه‌های تنفس طبیعی ارائه کنند.

عملکرد بهتر موتور در ارتفاع بالا

هرچه ارتفاع از سطح دریا بیشتر شود، فشار هوای جو کمتر می‌شود و به همین دلیل خروجی موتورهای تنفس طبیعی در مکان‌هایی با ارتفاع بالا کاهش پیدا می‌کند اما در موتورهای توربو با افزایش ارتفاع، کاهش خروجی رخ نخواهد داد یا خیلی کمتر خواهد بود.

مطالعه بیشتر: اجرت و هزینه تعویض دیسک و صفحه کلاچ انواع خودرو 1404 - شهر ماشین

معایب توربوشارژر چیست؟

توربوشارژر با تمام مزیت‌هایی که دارد، معایبی را هم به دنبال خواهد داشت که عبارت‌اند از:

تأخیر توربو

ازآنجایی‌که توربوشارژر نیرو لازم برای چرخاندن کمپرسور را از گازهای اگزوز می‌گیرد، زمانی که دور موتور پایین است و فشار گازهای اگزوز کم است، توربوشارژر کارایی نخواهد داشت. به همین دلیل، در خودروهای توربو در آغاز حرکت تأخیری احساس می‌شود که به آن تأخیر توربو گفته می‌شود. البته در توربوشارژرهای جدید این تأخیر بسیار کمتر شده و حتی از بین رفته است.

حساسیت به شرایط نگهداری

ازآنجایی‌که موتورهای توربو قطعات بیشتری دارند و با فشار بیشتری کار می‌کنند، نیازمند رسیدگی و مراقبت بیشتری مثل استفاده از بنزین و روغن باکیفیت خواهند بود.

هزینه تعمیر بالا

به دلیل پیچیدگی بیشتر موتورهای توربوشارژر، تعمیر آن‌ها سخت و پردردسر است. علاوه بر این، موتورهای توربو استهلاک بیشتری نسبت به نمونه‌های تنفس طبیعی دارند.

تفاوت توربوشارژر و سوپرشارژر

پیش از اختراع توربوشارژر، برای رساندن هوای بیشتر به موتورهای درون‌سوز از سوپرشارژر استفاده می‌شد و امروز نیز هرچند از سوپرشارژر بسیار کمتر از توربوشارژر استفاده می‌شود اما هنوز هم می‌توانیم سوپرشارژر را در برخی خودروها و خصوصاً نمونه‌های آمریکایی ببینیم. سوپرشارژر هم مثل توربوشارژر با کمپرسور هوای بیشتری را به داخل موتور پمپاژ می‌کند اما سوپرشارژر نیروی موردنیاز برای چرخاندن کمپرسور را بجای گازهای اگزوز با استفاده از تسمه از میل‌لنگ موتور می‌گیرد. به همین دلیل، در سوپرشارژر مشکل تأخیر توربو وجود ندارد اما راندمان این نوع موتورها از نمونه‌های توربوشارژ کمتر است.

تعداد توربوشارژر در موتور خودروها

در اکثر خودروهای معمولی جهان مثل شاسی‌بلندهای چینی که در کشورمان می‌بینیم، از یک توربوشارژر استفاده می‌شود اما در خودروهای اسپرت و سوپراسپرت، بسیاری از خودروسازان از دو توربوشارژر استفاده می‌کنند تا قدرت بیشتری استخراج کنند. به این موتورها توئین توربو (Twin Turbo) گفته می‌شود. استفاده از بیش از دو توربوشارژر در پیشرانه‌ها معمول نیست و در حال حاضر فقط موتور 16 سیلندر بوگاتی شیرون چهار توربوشارژر دارد.

مکمل‌های بنزین ترکیباتی هستند که برای بهبود عملکرد سوخت در موتورهای احتراق داخلی به بنزین اضافه می‌شوند. این مکمل‌ها خواص شیمیایی و فیزیکی بنزین را ارتقا می‌دهند و نقش مهمی در افزایش کارایی، کاهش آلودگی و حفاظت از محیط زیست ایفا می‌کنند. یکی از مهم‌ترین خواص، افزایش عدد اکتان (Octane Number Increase) است که می‌تواند بین 2 تا 10 واحد RON را بهبود بخشد و از پدیده ناک در موتور جلوگیری کند. چگالی (Density) این مکمل‌ها بسته به ترکیب شیمیایی متفاوت است، برای مثال تولوئن حدود 0.87 گرم بر سانتی‌متر مکعب دارد. پایداری شیمیایی (Chemical Stability) آن‌ها معمولاً بالا است و تحت شرایط عادی حفظ می‌شود، در حالی که زیست‌تخریب‌پذیری (Biodegradability) در مواردی مانند اتانول متوسط و در تولوئن پایین است. این مقاله به بررسی دقیق این خواص می‌پردازد و انواع مکمل‌ها مانند اتانول، تولوئن و MTBE را تحلیل می‌کند. با استفاده از داده‌های علمی، مزایا و چالش‌های این ترکیبات را توصیف خواهیم کرد تا درک بهتری از نقش آن‌ها در صنعت سوخت فراهم شود. تمرکز بر جنبه‌های عملی مانند تأثیر بر عملکرد موتور و سازگاری با محیط زیست، این بررسی را جامع می‌سازد.

مطالعه بیشتر: همه چیز درباره گواهی‌نامه رانندگی - شهر ماشین

افزایش عدد اکتان

افزایش عدد اکتان یکی از کلیدی‌ترین مزایای مکمل‌های بنزین است که به جلوگیری از احتراق زودرس و بهبود عملکرد موتور کمک می‌کند. این خاصیت معمولاً با افزودن ترکیباتی مانند اکسیژن‌دارها یا هیدروکربن‌های آروماتیک حاصل می‌شود و می‌تواند عدد اکتان را بین 2 تا 10 واحد RON افزایش دهد. چنین بهبودهایی در موتورهای با فشرده‌سازی بالا ضروری است و از آسیب‌های مکانیکی جلوگیری می‌کند.

انواع مکمل‌های افزایش‌دهنده اکتان

مکمل‌های الکلی ماننداتانولیکی از رایج‌ترین گزینه‌ها برای افزایش عدد اکتان هستند. اتانول با عدد اکتان تحقیقاتی (RON) حدود 109 و موتور (MON) 90، می‌تواند در مخلوط‌های 10 درصدی (E10) عدد اکتان کلی بنزین را به طور قابل توجهی بالا ببرد. این ترکیب نه تنها اکتان را افزایش می‌دهد، بلکه به عنوان یک اکسیژن‌دار، احتراق را کامل‌تر کرده و انتشار آلاینده‌ها مانندمونوکسید کربنرا کاهش می‌دهد. با این حال، استفاده از اتانول نیاز به توجه به مسائل سازگاری با مواد موتور دارد، زیرا می‌تواند رطوبت را جذب کند و منجر به خوردگی شود. در مطالعات علمی، افزودن اتانول به بنزین پایه با RON 92 می‌تواند آن را تا 95-98 واحد برساند، که این امر در موتورهای مدرن بسیار مفید است. علاوه بر این، اتانول از منابع تجدیدپذیر مانند ذرت یا نیشکر تولید می‌شود و به کاهش وابستگی به سوخت‌های فسیلی کمک می‌کند. چالش اصلی آن، کاهش چگالی انرژی کلی سوخت است که ممکن است مصرف سوخت را کمی افزایش دهد، اما مزایای زیست‌محیطی آن این نقص را جبران می‌کند. در نهایت، اتانول به عنوان یک مکمل پایدار، در بسیاری از کشورها استاندارد شده و نقش مهمی در فرمولاسیون بنزین‌های مدرن ایفا می‌کند.

مکمل‌های آروماتیک مانندتولوئننیز برای افزایش اکتان بسیار مؤثر هستند و RON آن حدود 112-120 است. تولوئن در ترکیب با بنزین، سینرژی ایجاد کرده و عدد اکتان را بیش از حد انتظار بالا می‌برد، به ویژه در سوخت‌های مسابقه‌ای. این ترکیب شیمیایی پایدار است و تحت شرایط عادی تجزیه نمی‌شود، اما باید به مقدار محدود استفاده شود تا از افزایش آلاینده‌های آروماتیک جلوگیری گردد. در تحقیقات، افزودن 2-5 درصد تولوئن می‌تواند RON را 3-6 واحد افزایش دهد، که این امر برای موتورهای با عملکرد بالا ایده‌آل است. با این حال، تولوئن سمیت بالایی دارد و نیاز به مدیریت دقیق در فرآیند تولید سوخت دارد. مقایسه با دیگر مکمل‌ها نشان می‌دهد که تولوئن تولوئن در افزایش عدد اکتان موتور (MON – Motor Octane Number) نیز عملکرد برتری دارد. و حدود 103-124 واحد را فراهم می‌کند. این خاصیت آن را برای کاربردهای صنعتی مناسب می‌سازد، جایی که پایداری حرارتی اهمیت دارد. در نهایت، تولوئن به عنوان یک گزینه اقتصادی، در بسیاری از فرمولاسیون‌های بنزین استفاده می‌شود، اما مقررات زیست‌محیطی استفاده از آن را محدود کرده است.

تأثیر مکمل‌ها بر عملکرد موتور

مکمل‌هایی مانندMTBEبا RON 118 و MON 100، افزایش اکتان را بدون تأثیر منفی بر دیگر خواص فراهم می‌کنند. این اترها احتراق را بهبود بخشیده و از تشکیل رسوبات جلوگیری می‌کنند. در پاراگراف‌های قبلی به اتانول و تولوئن اشاره شد، اما MTBE به دلیل سازگاری بالا با سیستم‌های سوخت‌رسانی، گزینه‌ای محبوب بود. با این حال، به دلیل مسائل آلودگی آب‌های زیرزمینی، در بسیاری از مناطق جایگزین شده است. تحقیقات نشان می‌دهد که افزودن 10-15 درصد MTBE می‌تواند RON را تا 5 واحد افزایش دهد، که این امر در کاهش ناک مؤثر است. علاوه بر این، MTBE چگالی پایینی دارد و به کاهش وزن سوخت کمک می‌کند. چالش آن، پایداری پایین در محیط آبی است که منجر به نگرانی‌های زیست‌محیطی می‌شود.

در ادامه، باید به مکمل‌های جدید مانند کربنات‌ها اشاره کرد که افزایش اکتان را با کمترین عوارض جانبی فراهم می‌کنند. برای مثال، دی‌متیل کربنات (DMC) در غلظت‌های کم، RON را 3-6 واحد بالا می‌برد و همزمان پایداری شیمیایی را حفظ می‌کند. این ترکیبات از منابع زیستی قابل تولید هستند و به سمت سوخت‌های پایدار حرکت می‌کنند. مطالعات مقایسه‌ای نشان می‌دهد که DMC نسبت به تولوئن، زیست‌تخریب‌پذیری بهتری دارد و آلاینده‌های کمتری تولید می‌کند. در نهایت، انتخاب مکمل مناسب به عوامل مختلفی مانند نوع موتور و مقررات محلی بستگی دارد.

چگالی مکمل‌های بنزین

چگالی مکمل‌های بنزین بسته به ترکیب شیمیایی متفاوت است و بر حجم و عملکرد سوخت تأثیر می‌گذارد. برای مثال، تولوئن با چگالی 0.87 گرم بر سانتی‌متر مکعب، سنگین‌تر از برخی اترها است و می‌تواند چگالی کلی بنزین را افزایش دهد. این خاصیت در ذخیره‌سازی و حمل‌ونقل سوخت اهمیت دارد.

مقایسه چگالی مکمل‌های رایج

چگالی اتانول حدود 0.789 گرم بر سانتی‌متر مکعب است که کمتر از بنزین پایه (حدود 0.71-0.77) بوده و در مخلوط‌ها منجر به کاهش چگالی کلی می‌شود. این کاهش می‌تواند بر انرژی حجمی سوخت تأثیر گذاشته و مصرف را کمی افزایش دهد، اما مزایای اکسیژن‌رسانی آن این مسئله را جبران می‌کند. در تحقیقات، افزودن 10 درصد اتانول چگالی را از 0.75 به 0.74 کاهش می‌دهد، که در موتورهای انعطاف‌پذیر سوخت مشکلی ایجاد نمی‌کند. اتانول همچنین به عنوان یک حلال عمل کرده و رسوبات را حل می‌کند، اما نیاز به تنظیم سیستم سوخت‌رسانی دارد. مقایسه با دیگر الکل‌ها نشان می‌دهد که متانول چگالی پایین‌تری (0.791) دارد، اما سمیت آن استفاده را محدود می‌کند. در نهایت، چگالی پایین اتانول آن را برای کاربردهای سبک مناسب می‌سازد و در استانداردهای جهانی مانند E10 پذیرفته شده است.

تولوئن با چگالی 0.867 گرم بر سانتی‌متر مکعب، سنگین‌تر است و در ترکیب با بنزین، چگالی را افزایش می‌دهد. این خاصیت برای سوخت‌های با انرژی بالا مفید است، اما می‌تواند بر جریان سوخت تأثیر بگذارد. مطالعات نشان می‌دهد که افزودن تولوئن چگالی را تا 0.01 واحد بالا می‌برد، که در موتورهای مسابقه‌ای مزیت دارد. تولوئن پایداری حرارتی بالایی دارد و تحت فشار تجزیه نمی‌شود. با این حال، چگالی بالا ممکن است منجر به رسوبات بیشتر شود. مقایسه با MTBE (چگالی 0.74) نشان می‌دهد که تولوئن سنگین‌تر است و برای مخلوط‌های خاص مناسب‌تر. در جدول زیر مقایسه چگالی برخی مکمل‌ها آورده شده است:

این جدول نشان‌دهنده تنوع چگالی است که انتخاب را بر اساس نیاز تعیین می‌کند.

پایداری شیمیایی

پایداری شیمیایی مکمل‌ها تحت شرایط عادی بالا است و از تجزیه سوخت جلوگیری می‌کند. این خاصیت برای ذخیره‌سازی طولانی‌مدت ضروری است وافزودنی‌هایی مانند آنتی‌اکسیدان‌هاآن را تقویت می‌کنند.

عوامل مؤثر بر پایداری

پایداری اتانول در بنزین متوسط است، زیرا رطوبت را جذب کرده و می‌تواند به تشکیل ژل منجر شود. با این حال، تحت شرایط خشک، پایدار باقی می‌ماند و برای شش ماه ذخیره‌سازی مناسب است. تحقیقات نشان می‌دهد که اتانول با افزودن استابیلیزرها، دوره القایی اکسیداسیون را افزایش می‌دهد. این ترکیب با فلزات واکنش نمی‌دهد، اما در حضور آب ممکن است خوردگی ایجاد کند. مقایسه با دیگر الکل‌ها، اتانول پایدارتر از متانول است و در استانداردهای ASTM تأیید شده. چالش اصلی، جذب رطوبت توسط اتانول است که نیازمند استفاده از مخازن مهر و موم شده برای ذخیره‌سازی است.

تولوئن پایداری شیمیایی بالایی دارد و تحت شرایط عادی تجزیه نمی‌شود. این آروماتیک در برابر اکسیداسیون مقاوم است و برای ذخیره‌سازی طولانی مناسب. مطالعات نشان می‌دهد که تولوئن دوره القایی را بیش از 1500 دقیقه حفظ می‌کند. با این حال، در ترکیب با برخی مکمل‌ها ممکن است رسوب تشکیل دهد. مقایسه با MTBE، تولوئن پایدارتر در حرارت بالا است. پایداری آن در موتورهای با دمای بالا مزیت دارد، اما سمیت نیاز به احتیاط دارد. در جدول مقایسه، پایداری تولوئن بالا ارزیابی شده است.

زیست‌تخریب‌پذیری

زیست‌تخریب‌پذیری مکمل‌ها بسته به ترکیب متفاوت است؛ اتانول متوسط و تولوئن پایین دارد. این خاصیت برای کاهش تأثیر زیست‌محیطی اهمیت دارد.

چالش‌های زیست‌تخریب‌پذیری مکمل‌ها

اتانول زیست‌تخریب‌پذیری متوسطی دارد و به راحتی توسط میکروارگانیسم‌ها تجزیه می‌شود. در محیط آبی، نیمه‌عمر آن کوتاه است و بهدی‌اکسید کربنو آب تبدیل می‌شود. تحقیقات نشان می‌دهد که اتانول از منابع زیستی تولید شده و تأثیر کمتری بر اکوسیستم دارد. با این حال، در غلظت‌های بالا ممکن است تعادل میکروبی را مختل کند. مقایسه با دیگر الکل‌ها، اتانول سریع‌تر تجزیه می‌شود و در استانداردهای زیست‌محیطی پذیرفته شده. چالش آن، آلودگی آب‌های زیرزمینی در صورت نشت است. در نهایت، اتانول به عنوان یک گزینه سبز، در سوخت‌های تجدیدپذیر استفاده می‌شود.

تولوئن زیست‌تخریب‌پذیری پایینی دارد و در محیط ماندگار است. این ترکیب آروماتیک توسط باکتری‌ها به کندی تجزیه می‌شود و می‌تواند خاک و آب را آلوده کند. مطالعات نشان می‌دهد که نیمه‌عمر آن در خاک طولانی است. با این حال، در شرایط هوازی، تجزیه‌پذیری افزایش می‌یابد. مقایسه با MTBE، تولوئن کمتر ماندگار است اما همچنان چالش‌برانگیز. پایداری شیمیایی آن زیست‌تخریب‌پذیری را کاهش می‌دهد. در جدول، زیست‌تخریب‌پذیری تولوئن پایین ارزیابی شده است.

مطالعه بیشتر: علائم و دلایل خرابی باتری ماشین + راهکارهای جلوگیری - شهر ماشین

سوالات متداول

در این مقاله، خواص شیمیایی و فیزیکی مکمل‌های بنزین بررسی شد و نشان داد که این ترکیبات نقش حیاتی در بهبود عملکرد سوخت دارند. افزایش اکتان، چگالی متغیر، پایداری بالا و زیست‌تخریب‌پذیری متفاوت، جنبه‌های کلیدی هستند. انتخاب مکمل مناسب به تعادل بین مزایا و چالش‌ها بستگی دارد و به سمت گزینه‌های پایدار حرکت می‌کند.

منابع

• PubChem: Octane | C8H18 | CID 356
• ScienceDirect: Gasoline Additive – an overview
• ACS Publications: New Octane Booster Molecules for Modern Gasoline Composition
• Wikipedia: Gasoline
• ACS Publications: Sustainable Fuel Additives Derived from Renewable Resources

دوربین ۳۶۰ درجه، یکی از نوآوری‌های برجسته در صنعت خودروسازی است که ایمنی و راحتی رانندگی را ارتقاء می‌بخشد. این سیستم، با ترکیب تصاویر از چندین دوربین نصب‌شده در اطراف خودرو، یک نمای کامل و پانورامیک از محیط اطراف ارائه می‌دهد. دوربین 360 درجه اولین بار در سال ۲۰۰۷ توسط نیسان در مدل اینفینیتی EX35 معرفی شد اما امروزه در بسیاری از خودروهای مدرن و حتی خودروهای اقتصادی به کار گرفته می‌شود. دوربین ۳۶۰ درجه نه‌تنها به رانندگان کمک می‌کند تا نقاط کور را ببینند، بلکه در پارکینگ، مانور در فضاهای تنگ و جلوگیری از تصادفات نقش کلیدی ایفا می‌کند. این فناوری بخشی از سیستم‌های کمک‌راننده (ADAS) است و با پیشرفت هوش مصنوعی، قابلیت‌های آن روزبه‌روز افزایش می‌یابد.

شیوه کارکرد دوربین ۳۶۰ درجه

سیستم دوربین ۳۶۰ درجه معمولاً از چهار تا شش دوربین با لنزهای زاویه‌گسترده تشکیل شده است که در موقعیت‌های استراتژیک مانند جلوپنجره، آینه‌های جانبی، سپر عقب و گاهی زیر خودرو قرار می‌گیرند. این دوربین‌ها تصاویر را به‌صورت هم‌زمان ضبط می‌کنند و سپس یک واحد پردازش تصویر آن‌ها را ترکیب و پردازش می‌کند. فرآیند ترکیب با استفاده از الگوریتم‌های نرم‌افزاری انجام می‌شود که تصاویر را هم‌پوشانی می‌کند تا یک نمای یکپارچه ایجاد شود. نتیجه، یک تصویر ۳۶۰ درجه است که انگار از بالای خودرو گرفته شده و راننده می‌تواند آن را روی نمایشگر مرکزی مشاهده کند. این سیستم اغلب با سنسورهای اولتراسونیک یا رادار ترکیب می‌شود تا موانع را تشخیص دهد و هشدارهای صوتی یا بصری بدهد. در مدل‌های پیشرفته، قابلیت‌هایی مانند زوم روی نقاط خاص، تغییر زاویه دید یا حتی نمایش سه‌بعدی اضافه شده است.

مطالعه بیشتر: بهترین زمان تعویض دیسک و صفحه کلاچ خودرو - شهر ماشین

مزایا و انواع دوربین ۳۶۰ درجه

مزایای دوربین ۳۶۰ درجه متعدد است. نخست، افزایش ایمنی با حذف نقاط کور و کاهش خطر تصادفات، به‌ویژه در پارکینگ‌ها که ۴۰ درصد تصادفات شهری را تشکیل می‌دهند. دوم، راحتی رانندگی در فضاهای تنگ یا جاده‌های شلوغ که مانور را آسان‌تر می‌کند. سوم، کمک به رانندگان تازه‌کار یا سالمندان با ارائه دید کامل. علاوه بر این، برخی مدل‌ها قابلیت ضبط ویدیو برای بیمه یا امنیت دارند.

انواع سیستم‌های دوربین ۳۶۰ درجه شامل

• پایه: چهار دوربین، نمای از بالای ساده
• پیشرفته: شش دوربین، با ویژگی‌های مانند تشخیص موانع
• سه‌بعدی: نمای 3D برای دید بهتر عمق
• ادغام‌شده با ADAS: ترکیب با کروز کنترل تطبیقی یا ترمز اضطراری

جدول مقایسه انواع سیستم‌های دوربین ۳۶۰ درجه

مطالعه بیشتر: چراغ چک خودرو چیست؟ انواع چراغ چک و علامت هر کدام - شهر ماشین

پدل شیفتر (Paddle Shifter) سیستمی است که به راننده اجازه می‌دهد در خودروهای مجهز به گیربکس اتوماتیک، دنده‌ها را به‌صورت دستی از طریق اهرم‌های کوچک پشت فرمان تعویض کند. این فناوری که ابتدا در خودروهای مسابقه‌ای مثل فرمول یک استفاده شد، از دهه ۱۹۹۰ به خودروهای سواری جاده‌ای راه یافت و حالا در بسیاری از خودروها از کوپه‌های اسپرت گرفته تا کراس‌اوورها به‌عنوان آپشن استاندارد دیده می‌شود. پدل شیفترها معمولاً به‌صورت دو اهرم در دو طرف فرمان قرار دارند که یکی برای بالا بردن دنده و دیگری برای پایین آوردن دنده یا همان معکوس دادن است.

مزایا و شیوه کار پدل شیفتر

پدل شیفتر با ارائه کنترل دستی بر تعویض دنده‌ها، حس رانندگی اسپرت و تعاملی مشابه گیربکس‌های دستی را در خودروهای اتوماتیک فراهم می‌کند. راننده با کشیدن اهرم سمت راست (معمولا برای افزایش دنده) یا سمت چپ (برای کاهش دنده)، می‌تواند بدون برداشتن دست از فرمان، دنده‌ها را عوض کند. این سیستم به‌ویژه در رانندگی اسپرت مثل پیچ‌های تند یا سبقت‌های سریع، دقت و سرعت بیشتری ارائه می‌دهد. پدل شیفترها خستگی راننده را کاهش می‌دهند، زیرا نیازی به استفاده از کلاچ یا دسته‌دنده سنتی نیست و در عین حال، راننده در صورت تمایل میتواند خودرو را در حالت اتوماتیک قرار دهد و از راحتی تغویض دنده‌های خودکار در رانندگی‌های شهری بهره‌مند شود. پدل شیفتر برای رانندگانی که خواهان ترکیبی از راحتی اتوماتیک و هیجان رانندگی دستی هستند، گزینه‌ای ایده‌آل است.

مطالعه بیشتر: علائم خرابی پلوس خودرو + علت خرابی پلوس چیست؟ - شهر ماشین

مطالعه بیشتر: روش های 100% تضمینی برای کاهش مصرف سوخت خودرو - شهر ماشین

سیستم ترمز اضطراری خودکار یا AEB (مخفف Autonomous Emergency Braking) یکی از پیشرفته‌ترین فناوری‌های ایمنی فعال در خودروهای امروزی است که با استفاده از حسگرها و الگوریتم‌های هوشمند، خطر برخورد را پیش‌بینی کرده و بدون نیاز به مداخله راننده، ترمز را فعال می‌کند. این سیستم از سال ۲۰۱۶ در بسیاری از بازارهای اروپا و آمریکا اجباری شده و می‌تواند تا ۴۰ درصد از تصادفات جلوگیری کند. AEB نه‌تنها به کاهش تلفات جاده‌ای کمک می‌کند، بلکه با کاهش خسارات، هزینه‌های بیمه و تعمیرات را پایین می‌آورد. این فناوری در ترکیب با سیستم‌های دیگر مثلسیستم کنترل پایداری الکترونیکی(ESC) و هشدار خروج از خط (LDW)، ایمنی کلی خودرو را ارتقا می‌دهد.

نحوه کارکرد ترمز اضطراری خودکار یا AEB

AEB از حسگرهای راداری، لیدار یا دوربین‌های نصب‌شده در جلو خودرو استفاده می‌کند تا موانع، خودروها، عابران پیاده یا دوچرخه‌سواران را تشخیص دهد. این حسگرها فاصله، سرعت و جهت حرکت را محاسبه کرده و اطلاعات را به واحد کنترل الکترونیکی (Electronic Control Unit) ارسال می‌کنند. ECU با الگوریتم‌های مبتنی بر هوش مصنوعی، خطر برخورد را ارزیابی می‌کند. اگر راننده واکنش نشان ندهد، سیستم ابتدا هشدار صوتی یا بصری می‌دهد و سپس ترمز را به‌طور جزئی یا کامل فعال می‌کند. در مدل‌های پیشرفته، AEB با سرعت‌های بالا (تا ۲۰۰ کیلومتر بر ساعت) کار می‌کند و حتی می‌تواند در شرایط تاریک یا بارانی عملکرد خوبی داشته باشد. این سیستم معمولاً باسیستم ترمز ضد قفل(ABS) وسیستم توزیع الکترونیکی نیروی ترمز(EBD) ادغام شده تا حداکثر کارایی را ارائه دهد.

مطالعه بیشتر: اجرت و هزینه تعویض دیسک و صفحه کلاچ انواع خودرو 1404 - شهر ماشین

نحوه کارکرد ترمز اضطراری خودکار یا AEB

AEB مزایای بسیاری مثل کاهش ۵۰ درصدی تصادفات جلویی در سرعت‌های شهری و جلوگیری از ۳۰ درصد حوادث در بزرگراه‌ها به دنبال دارد. این سیستم برای رانندگان سالمند یا تازه‌کار مفید است زیرا زمان واکنش انسان را جبران می‌کند. ترمز اضطراری خودکار در ترافیک شهری برای جلوگیری از برخورد با خودروهای جلویی، در بزرگراه‌ها برای حفظ فاصله ایمن و در پارکینگ‌ها برای تشخیص عابران استفاده می‌شود. علاوه بر ایمنی، AEB مصرف سوخت را با کاهش ترمزهای ناگهانی بهینه می‌کند و عمر تایرها را افزایش می‌دهد. سازمان‌هایی مثل یورو انکپ و NHTSA این سیستم را در تست‌های ایمنی ارزیابی می‌کنند و خودروهای مجهز به AEB امتیاز بالاتری می‌گیرند.

مطالعه بیشتر: آشنایی با استپر موتور – 5 نشانه خرابی + روش تعویض آن - شهر ماشین

مقایسه انواع ترمز اضطراری خودکار یا AEB

یکی از قطعات اصلی در سیستم قوای محرکه خودرو گیربکس یا جعبه‌دنده است. این قطعه نیروی تولیدی موتور را با نسبت‌های مختلف به چرخ‌ها انتقال می‌دهد. به‌طورکلی، گیربکس‌ها به دو دسته دستی و اتوماتیک تقسیم می‌شوند اما گیربکس‌های اتوماتیک خود انواع مختلفی دارند که یکی از آن‌ها گیربکس CVT یا گیربکس ضریب متغیر پیوسته از مخفف عبارت Continuously Variable Transmission است. این نوع گیربکس را در کشورمان در کوییک و شاهین و برخی خودروهای چینی می‌بینیم. در ادامه با ویژگی‌ها، مزایا و معایب گیربکس‌های CVT آشنا خواهیم شد.

گیربکس CVT چیست؟

در یک گیربکس معمولی از مجموعه‌ای از چرخ‌دنده‌های سیاره‌ای با ضرایب مختلف استفاده می‌شود. به‌عنوان‌مثال، یک گیربکس شش سرعته شش ضریب دنده مختلف از سنگین به سبک دارد اما در گیربکس CVT هیچ چرخ‌دنده فیزیکی وجود ندارد و در عوض یک تسمه فولادی به کمک دو پولی نیروی پیشرانه را برحسب نیاز راننده به چرخ‌ها انتقال می‌دهد. انتقال نیرو در گیربکس CVT با تغییر دائم و جابجایی پولی‌ها انجام می‌شود و درنتیجه تعداد بی‌نهایت ضریب دنده دراین‌بین وجود خواهد داشت. نام CVT هم مخفف گیربکس ضریب متغیر پیوسته یا Continuously Variable Transmission است.

مقالات مرتبط:زمان تعویض روغن گیربکس دستی و اتومات یا واسکازین

گیربکس‌های CVT اولیه به دلیل حس تنبلی و کسل‌کننده موردانتقاد بودند اما به‌مرور برنامه‌ریزی کامپیوتری این گیربکس‌ها تغییر کرد تا عملکرد بهتری را ارائه کنند. همچنین طی سال‌های اخیر دنده‌های مجازی یا مصنوعی به این گیربکس‌ها اضافه شده تا حس تعویض دنده گیربکس اتوماتیک معمولی را به راننده بدهند. به همین دلیل است که این روزها در مشخصات خودروها با عبارتی مثل شش سرعته CVT مواجه می‌شویم. این یعنی هرچند گیربکس CVT بی‌نهایت ضریب دنده دارد اما شش ضریب دنده مجازی یا مصنوعی برای آن تعریف شده است. به همین دلیل، هرچند علاقه‌مندان به رانندگی روی خوشی به گیربکس‌های CVT نشان نمی‌دهند اما نمونه‌های جدید این گیربکس‌ها مثل گذشته آن‌قدرها هم بدون هیجان و کسل‌کننده نیستند.

تاریخچه گیربکس CVT

پیشینه گیربکس CVT به سال 1879 بازمی‌گردد یعنی زمانی که «میلتون ریوز» این نوع گیربکس را برای استفاده در کارخانه چوب اختراع کرد. وی از سال 1896 از گیربکس CVT در خودروهای خود استفاده کرد و سپس در سال 1911 موتورسیکلتی بنام زنیت هم به این نوع گیربکس مجهز شد. اولین استفاده از گیربکس‌های CVT بیشتر در موتورسیکلت‌ها و خودروهای سه‌چرخه بود اما رفته‌رفته این گیربکس در خودروها هم مورداستفاده قرار گرفت و رواج پیدا کرد.

مطالعه بیشتر: تست کمپرس موتور چیست؟ - شهر ماشین

اجزای گیربکس CVT

گیربکس CVT از اجزا و بخش‌های مختلفی تشکیل شده است. در ادامه با سه قطعه اصلی این نوع گیربکس آشنا خواهیم شد.

پولی‌ها

پولی‌ها یا قرقره‌ها به شکل مخروط‌هایی هستند که روی شفت‌های ورودی و خروجی قرار می‌گیرند. پولی‌های مخروطی با سطح مقطع متفاوت و متغیر، ضریب‌های مختلف انتقال نیرو را فراهم می‌کنند. در گیربکس ضریب متغیر پیوسته دو پولی مخروطی وجود دارد که یکی روی شفت ورودی و دیگری روی شفت خروجی نصب می‌شود.

تسمه

تسمه در گیربکس CVT از فولاد یا لاستیک تقویت‌شده با کولار و دیگر موارد مقاوم ساخته می‌شود تا دوام بالایی داشته باشد. وظیفه تسمه انتقال نیرو از پولی ورودی به پولی خروجی است. تسمه امکان تغییر نسبت انتقال نیرو از حالت سنگین باگشتاورزیاد به سبک برای سرعت بالاتر را فراهم می‌کند.

شفت

شفت قطعه‌ای دورانی است که نیرو را از پیشرانه به درایو نهایی انتقال می‌دهد. در گیربکس CVT دو شفت وجود دارد که یکی شفت ورودی است که نیروی موتور را دریافت می‌کند و دیگری شفت خروجی که توان نهایی را به دیفرانسیل خودرو انتقال می‌دهد.

مطالعه بیشتر: همه‌ چیز درباره مناسب‌ سازی خودرو برای معلولین - شهر ماشین

شیوه کار گیربکس CVT

گیربکس CVT با دو پولی و یک تسمه، ساختار ساده‌تری نسبت به دیگر گیربکس‌ها دارد. در این نوع گیربکس، با جابجایی تسمه روی پولی‌ها ضریب انتقال نیرو تغییر می‌کند. در اینجا هیچ ضریب دنده تنظیم‌شده‌ای که در گیربکس‌های دستی یا اتوماتیک معمولی دیده می‌شود وجود ندارد؛ بنابراین CVT درواقع یک گیربکس تک سرعته با نسبت دنده‌های نامحدود است.

مطالب مرتبط:مزایا و معایب گیربکس دو کلاچه

مزایا و معایب گیربکس‌های ضریب متغیر پیوسته

گیربکس‌های CVT مثل دیگر همنوعان خود مزایا و معایبی دارند که در ادامه به بررسی آن‌ها خواهیم پرداخت.

مزایای گیربکس CVT

انتقال بهینه نیرو

با گیربکس ضریب متغیر پیوسته خودرو همواره در دنده صحیح قرار دارد. برخلافگیربکس اتوماتیکمعمولی و یاگیربکس دستی، گیربکس‌های CVT به‌گونه‌ای برنامه ریزی شده‌اند تا سرعت و قدرت پیشرانه را درست متناسب با همدیگر نگه دارند.

کاهش مصرف سوخت

ازآنجایی‌که گیربکس CVT دور موتور را همیشه در منطقه بهینه نگه می‌دارد، باعث کاهش مصرف سوخت می‌شود. در این نوع گیربکس نیازی نیست دور موتور به حد مشخصی برسد تا عمل تعویض دنده صورت گیرد و درنتیجه پیشرانه همیشه در بهینه‌ترین حالت خود کار خواهد کرد.

ساختار ساده و هزینه ساخت ارزان‌تر

همان‌طور که در بالا اشاره شد، گیربکس CVT ساختار ساده‌تری نسبت به دیگر گیربکس‌ها دارد و این باعث کاهش هزینه تولید می‌شود. به همین دلیل، از CVT بیشتر به‌عنوان گیربکسی اقتصادی یاد می‌شود که در خودروهای خانوادگی و معمولاً ارزان‌قیمت مورداستفاده قرار می‌گیرد.

تعویض دنده نرم‌تر

چون در گیربکس CVT برخلاف گیربکس‌های دستی و اتوماتیک معمولی خبری از چرخ‌دنده نیست، ضرایب دنده از سنگین به سبک به‌صورت کاملاً یکنواخت و نرم تغییر می‌کنند و راننده و سرنشینان با تکان‌های ناشی از تعویض دنده مواجه نخواهند شد.

معایب گیربکس CVT

عملکرد کسل‌کننده و فاقد هیجان

اصلی‌ترین مشکل گیربکس CVT عملکرد کسل‌کننده است. البته هرچند گیربکس‌های CVT جدیدتر نسبت به نمونه‌های قدیمی از این لحاظ بسیار بهتر شده و حتی از ضریب دنده‌های مصنوعی بهره می‌برند اما هنوز هم با مشکل هیجان پایین رانندگی مواجه هستند.

ظرفیت محدود

همان‌طور که در بالا اشاره شد، گیربکس‌های CVT بیشتر در خودروهای اقتصادی و خانوادگی استفاده می‌شوند و کمتر می‌توان این نوع گیربکس را در خودروهای اسپرت و قدرتمند دید زیرا این گیربکس‌ها توانایی انتقال گشتاورهای خیلی بالا را ندارند و بنابراین هنوز نمی‌توان به‌طور گسترده و در هر خودرویی از آن‌ها استفاده کرد.

مطالب مرتبط:

• علائم خرابی گیربکس اتوماتیک و 10 مشکل رایج آن
• علائم خرابی گیربکس دستی

روغن موتور یکی از مهم‌ترین و شاید بتوان گفت حیاتی‌ترین سیال داخل پیشرانه خودرو است که به‌طور مستقیم در کارکرد صحیح و درست موتور نقش دارد. این سیال اما پس از مدتی باید تعویض شود تا موتور خودرو بتواند بدون مشکل به کارکرد خود ادامه دهد؛ بنابراین، زمان تعویض روغن موتور بسیار مهم خواهد بود و اگر مورد غفلت قرار گیرد می‌تواند آسیب‌هایی جدی به پیشرانه وارد کند. ازاین‌رو، در ادامه ابتدا با وظایف روغن موتور و سپس با زمان تعویض مناسب آن آشنا خواهیم شد.

وظایف روغن موتور

روغن موتور سه وظیفه حیاتی دارد که عبارت‌اند از:

• روانکاری
• خنک کردن
• تمیز کردن

1- روان‌کاری قطعات

اصلی‌ترین وظیفه روغن موتور روان‌کاری و جلوگیری از سایش قطعات است. در موتور خودرو قطعات متحرک زیادی وجود دارد که با سرعت در کنار هم در حال کار هستند و اگر بدون روانکاری باهم اصطکاک داشته باشند پس از مدتی بسیار کوتاه از بین خواهند رفت.

2- خنک کردن قطعات

پیشرانه هنگام کار گرما تولید می‌کند و قطعات داخلی آن داغ می‌شوند. هرچند وظیفه اصلی خنک کردن موتور بر عهده آب و رادیاتور است اما بخشی از این کار هم توسط روغن انجام می‌شود. روغن موتور با جریان بین قطعات به کاهش حرارت ناشی از احتراق و اصطکاک کمک می‌کند.

3- تمیز کردن قطعات

یکی از وظایف مهم روغن موتور که شاید کمتر به آن توجه شده باشد تمیز کردن قطعات موتور است. روغن موتور رسوبات ریزی که در موتور جمع شده‌اند را پاک کند. این رسوبات می‌توانند گردوغبار یا دوده‌های ناشی از احتراق باشند. جریان روغن موتور به‌طور مداوم این رسوبات را بهفیلتر روغنمی‌برد و در آنجا محبوس می‌کند.

زمان مناسب تعویض روغن موتور

به‌طورکلی، زمان دقیقی برای تعویض روغن نمی‌توان ذکر کرد که برای همه خودروها صدق کند زیرا این زمان بسته به نوع روغن، شرایط رانندگی و نوع پیشرانه می‌تواند متفاوت باشد. به‌عنوان‌مثال، کسانی که بیشتر در ترافیک رانندگی می‌کنند و زمان زیادی خودرو را در حالت سکون روشن نگه می‌دارند، برای تعویض روغن صرفاً نباید به میزان کارکرد اکتفا کرد و باید زودتر از موعد مقرر برای تعویض روغن اقدام کنند. همچنین خودروهایی که بیشتر در محیط‌های آلوده و پر گردوخاک تردد دارند زودتر به تعویض روغن نیاز خواهند داشت.

علاوه بر این، همان‌طور که اشاره شد، نوع موتور هم در این موضوع دخیل است زیرا در پیشرانه‌های توربوشارژ به دلیل حساسیت بالاتر، روغن باید زودتر از موتورهای تنفس طبیعی عوض شود؛ و درنهایت، زمان تعویض روغن به نوع روغنی که استفاده می‌شود هم بستگی دارد زیرا هرچند به‌طورمعمول هر 5 تا 7 هزار کیلومتر به‌عنوان زمان مناسب تعویض روغن اعلام می‌شود اما برخی روغن‌ها در بازار موجود است که حتی تا 15 هزار کیلومتر هم نیازی به تعویض نخواهند داشت.

نشانه‌های فرارسیدن زمان تعویض روغن موتور

همان‌طور که گفتیم، به‌طور دقیق نمی‌توان زمانی برای تعویض روغن اعلام کرد و این زمان بسته به عوامل مختلفی که ذکر شد می‌تواند متفاوت باشد؛ بنابراین، برای فهمیدن زمان مناسب تعویض روغن موتور خودروی خود، بهتر است به نشانه‌ها و علائمی توجه کنید که در ادامه خواهیم گفت.

1- صدای سوپاپ هنگام روشن شدن موتور

پمپ روغن در پیشرانه، روغن را به همه قسمت‌های موتور می‌رساند. این روغن برای اینکه راحت به تمام قطعات برسد، باید تمیز و روان باشد. پس از چند وقت اما روغن به دلیل گرما و همچنین جذب دوده‌های ناشی از احتراق، کثیف و سیاه می‌شود. روغن کثیف سنگین‌تر شده و حرکت آن داخل پیشرانه سخت‌تر هم می‌شود. به همین دلیل، هنگام روشن کردن و سرد بودن پیشرانه، صدایی شبیه به تیک‌تاک از مجموعه سوپاپ به گوش شما خواهد خورد چون روغن کثیف زمان بیشتری نیاز دارد تا جریان پیدا کرده و مجموعه سوپاپ‌ها را روان‌کاری کند.

2- کاهش شتاب خودرو

پیشرانه که به‌خوبی روان‌کاری شده باشد، بدون مشکل می‌تواند کار خود را انجام دهد، ازاین‌رو زمانی که روغن کهنه و کثیف می‌شود، پیشرانه به‌خوبی قادر نیست قطعات در حال حرکت را روان‌کاری کرده و درنتیجه، نمی‌تواند به نرمی حالت عادی کار کند. در این وضعیت،شتاب خودروکاهش پیدا می‌کند و احساس خواهید کرد قدرت پیشرانه کم شده است.

3- شنیده شدن صدای ضربات متوالی از موتور

اگر هنگام کار کردن پیشرانه صدای ضربه‌های متوالی از آن شنیده می‌شود، علت آن ممکن است روغن کهنه و کثیفی باشد که نهایتاً می‌تواند منجر به خراب شدن یاتاقان‌های متحرک شود. این مشکل باعث لرزش پیشرانه هنگام درجا کار کردن شده و با افزایش دور موتور، صدای ضربات بلندتر خواهد شد.

4- روشن شدن چراغ روغن

وقتی سطح روغن موتور کاهش پیدا کرده و فشار روغن داخل موتور آن‌قدر پایین آمده باشد که پیشرانه نتواند به‌درستی کار کند، چراغ روغن روشن خواهد شد. روشن شدن این چراغ را هرگز نادیده نگیرید زیرا می‌تواند آسیب‌های بزرگی به قطعات مختلف موتور وارد کند.

مطالعه بیشتر: علت خاموش شدن خودرو در حالت‌های مختلف - شهر ماشین

آیا سیاه شدن روغن موتور نشانه‌ای برای تعویض آن است؟

خیلی‌ها معتقدند سیاه شدن روغن نشانه خراب شدن و یا از دست رفتن خاصیت آن است اما این تصور اشتباهی است زیرا روغن موتور به‌مرور به دلیل جذب دوده‌ها و رسوبات پیشرانه، سیاه خواهد شد. این یعنی تغییر رنگ روغن پس از مدتی نشانه خوبی است زیرا نشان می‌دهد که روغن به‌خوبی به وظیفه تمیزکاری خود در موتور عمل کرده است؛ بنابراین، تیره شدن رنگ روغن همیشه الزاماً به‌منزله فرارسیدن زمان تعویض آن نیست. این در حالی است که خیلی‌ها فکر می‌کنند تیره شدن رنگ روغن موتور همیشه نشانه فرسودگی یا اشباع شدن بیش‌ازحد روغن موتور از آلاینده‌ها است اما تغییر رنگ روغن موتور می‌تواند ناشی از عواملی نظیر سیکل طبیعی گرم و سرد شدن روغن موتور و یا ذرات دوده موجود در موتور باشد.

مطالعه بیشتر: علت واشر زدن ماشین و علائم سوختن واشر سر سیلندر - شهر ماشین

نکات مهم در زمان تعویض روغن موتور

هنگام تعویض روغن موتور باید به چند نکته توجه داشته باشید که در ادامه خواهیم گفت:

1- تعویض فیلتر روغن

در زمان تعویض روغن، حتماً فیلتر روغن موتور را هم عوض کنید. (بهترین زمان برای تعویض فیلتر روغن)

2- عدم استفاده از دو نوع روغن مختلف

اگر سطح روغن موتور پایین آماده و باید به آن اضافه شود، به‌هیچ‌عنوان از دو نوع روغن موتور مختلف، استفاده نکنید.

3- خالی کردن روغن از طریق کارتل

گاهی برخی از تعویض روغنی‌ها برای تخلیه روغن از دستگاه مکش روغن از بالا استفاده می‌کنند اما بهتر است روغن از طریق کارتل تخلیه شود تا تمام رسوبات خارج شوند.

سخن پایانی

به‌طورکلی، روغن باکیفیت و تمیز عملکرد خودرو را بهبود می‌بخشد و عمر موتور را افزایش می‌دهد. بسیاری از رانندگان صرفاً به میزان کارکرد خودرو به‌عنوان معیاری برای تعیین زمان تعویض روغن خود متکی هستند، اما عوامل دیگری مانند کیفیت روغن، سن خودرو و نحوه رانندگی نیز در این امر بسیار نقش دارند.

لاستیک‌ها یکی از مهم‌ترین قسمت‌های خودرو هستند زیرا ارتباط خودرو با سطح مسیر از طریق لاستیک‌ها صورت می‌گیرد و تأثیر مهمی در کیفیت سواری و هدایت‌پذیری خودرو دارند؛ اما یکی از مشکلاتی که در این قسمت از خودروها بروز پیدا می‌کند، لاستیک سایی است. این مشکل علاوه بر اینکه هزینه تعویض لاستیک را روی دست مالک خودرو می‌گذارد، می‌تواند خطرناک هم باشد. ازاین‌رو، در ادامه قصد داریم با دلایل لاستیک سایی خودرو و راه‌های برطرف کردن آن آشنا شویم.

آیا میدونستید یکی از راه هایکاهش مصرف سوختلاستیک خودرو هست؟

مطالعه بیشتر: افت قیمت خودرو در تصادفات + جدول میزان افت - شهر ماشین

لاستیک سایی چیست؟

لاستیک خودرو یکی از قطعات مصرفی است که به‌مرور مستهلک شده و کارایی اولیه خود را از دست می‌دهد؛ بنابراین، ساییده شدن یکنواخت لاستیک‌های خودرو و از بین رفتن آج آن‌ها پس از چند سال استفاده موضوعی طبیعی است اما لاستیک سایی به حالتی گفته می‌شود که فقط یک بخش از لاستیک به‌طور غیرطبیعی ساییده شود و دیگر قسمت‌ها سالم بماند. اگر لاستیک‌ها چنین وضعیتی پیدا کنند، نشان از وجود مشکلی دارد که در ادامه بیان خواهیم کرد.

مطالعه بیشتر: هنگام جوش آوردن ماشین چه کار کنیم؟ - شهر ماشین

دلایل لاستیک سایی

لاستیک سایی به دلایل مختلف ممکن است بروز پیدا کند که در ادامه همه آن‌ها را بررسی خواهیم کرد.

تنظیم نبودن باد لاستیک‌ها

یکی از مهم‌ترین موضوعات در مورد لاستیک‌های خودرو، تنظیم باد آن‌ها است. اگر باد لاستیک‌ها کمتر یا بیشتر از حد درست باشد و یا باد هر چهارچرخ در یک سطح نباشد، می‌تواند باعث لاستیک سایی شود.

بالانس نبودن چرخ‌ها

بالانس چرخ خودرو به معنای تعادل و هم‌راستایی چرخ‌ها است؛ به‌عبارت‌دیگر، بالانس چرخ‌ها درواقع توزیع یکنواخت وزن خودرو بین چرخ‌های مختلف است. بالانس نبودن چرخ‌ها باعث عدم توزیع یکنواخت وزن و نیرو بین چرخ‌های مختلف شده و درنتیجه ساییدگی لاستیک‌ها را به دنبال خواهد داشت.

تنظیم نبودن زاویه چرخ‌ها

اگر زاویه چرخ‌ها تنظیم نباشند و در یک راستا قرار نگرفته باشند، باعث ساییدگی لاستیک‌ها می‌شود. در این رابطه باید به زاویه کمبر چرخ‌ها توجه داشت. اگر زاویه کمبر منفی باشد، قسمت پایینی چرخ‌ها بیرون‌تر از بخش بالایی خواهد بود و اگر کمبر مثلت باشد برعکس. زاویه کمبر چرخ‌ها در خودرو باید به‌طور دقیق تنظیم باشد تا باعث لاستیک سایی نشود.

خرابی سیستم فنربندی

سیستم فنربندی یا تعلیق خودرو تکان‌ها و ضربه‌های ناشی از دست‌اندازهای جاده را جذب کرد و مانع انتقال آن‌ها به کابین می‌شود. اگر فنرهای خودرو خراب شده باشند و نتوانند وظیفه خود را به‌درستی انجام دهند، به لاستیک‌ها فشار وارد می‌شود و می‌تواند باعث لاستیک سایی شود.

اثر خرابی جلوبندی بر لاستیک سایی

اگر در جلوبندی خودرو مشکلی ایجاد شود، روی چرخ‌ها تأثیر خواهد گذاشت. به‌عنوان‌مثال، اگر از جلوبندی سروصدایی غیرعادی شنیده شود می‌تواند ساییدگی لاستیک‌ها را به دنبال داشته باشد. بهتر است برای آشنایی بیشتر با این موضوعمهمترین علائم خرابی جلوبندی و سیستم تعلیق خودرومطالعه نمایید.

خرابی سیبک چرخ

یکی دیگر از عواملی که می‌تواند باعث ساییدگی لاستیک‌ها شود خرابی سیبک چرخ‌ها است. این مشکل معمولاً خود را در ساییدگی یک طرف لاستیک نشان می‌دهد.

ضربه به شاسی خودرو

اگر شاسی خودرو از جلو یا عقب ضربه شدیدی خورده باشد، حتی پس از تعمیر هم می‌تواند باعث لاستیک سایی شود. کج بودن شاسی یکی از مهم‌ترین دلایلی است که به ساییده شدن لاستیک‌ها خواهند انجامید.

موارد مرتبط:

• سایز لاستیک کوییک
• سایز لاستیک تیبا
• سایز لاستیک پراید

انواع لاستیک سایی

لاستیک سایی ممکن است در انواع مختلفی بروز دهد که در ادامه به بررسی آن‌ها خواهیم پرداخت.

مققاله مرتبط:علائم خرابی پلوس خودرو

ساییدگی کنار لاستیک‌ها

در این حالت، درحالی‌که آج وسط لاستیک سالم است، کناره سمت چپ یا راست لاستیک دچار ساییدگی شده و صاف می‌شود. کم بودن باد لاستیک می‌تواند یکی از دلایل این نوع ساییدگی باشد.

ساییدگی وسط لاستیک

این حالت عکس حالت قبلی است و آج وسط لاستیک صاف می‌شود درحالی‌که کناره‌ها سالم است. این ساییدگی می‌تواند به خاطر باد بیش‌ازحد لاستیک رخ دهد زیرا در این حالت، به وسط لاستیک فشار وارد شده و به‌مرور ساییده می‌شود.

ساییدگی لبه بیرونی لاستیک

در این حالت، لبه بیرونی لاستیک دچار ساییدگی شدید می‌شود. این نوع ساییدگی بیشتر به خاطر به هم خوردن زاویه کمبر و کستر چرخ‌ها به وجود می‌آید.

مقله مرتبط:علائم خرابی پلوس خودرو

جلوگیری از لاستیک سایی

اگر به مواردی که در بالا گفته شد توجه کنید به‌راحتی می‌توانید از ساییدگی لاستیک‌های خودروی خود جلوگیری کنید. یکی از مهم‌ترین اقدامات در این رابطه، تنظیم باد چرخ‌ها به‌طور منظم است. علاوه بر این، به تنظیم بودن فرمان و زاویه چرخ‌ها هم توجه داشته باشید. لاستیک‌های جلویی بیشتر در معرض ساییدگی هستند. بهتر است که به‌تناوب، لاستیک‌های عقب و جلو را باهم عوض کنید. همچنین اگر هنگام رانندگی فرمان خودرو به یک سمت کشیده شود یا زمانی که فرمان را رها می‌کنید خودرو به چپ یا راست منحرف شود، می‌تواند نشانه‌ای از لاستیک سایی باشد؛ بنابراین، اگر با چنین مشکلی مواجه شدید هرچه زودتر به بررسی مواردی که گفته شد بپردازید تا از ساییدگی بیشتر لاستیک‌ها جلوگیری شود.