بنزین (Gasoline/Petrol) به‌عنوان یکی از مهم‌ترین سوخت‌های مورد استفاده در موتورهای احتراق داخلی و خودروهاست و کیفیت آن نقش کلیدی در عملکرد خودروها ایفا می‌کند تحت تاثیر عدد اکتان یا Research Octane Number (RON) است. این عدد نشان‌دهنده مقاومت بنزین در برابر احتراق زودهنگام (knocking) در موتور است که می‌تواند به بهبود عملکرد، کاهش مصرف سوخت و افزایش عمر موتور کمک کند. در این مقاله، به بررسی سوخت بنزین با عدد اکتان در بازه 87 تا 98 می‌پردازیم. موضوعاتی مانند تعریف عدد اکتان، اهمیت آن برای خودروها، تفاوت بنزین معمولی و سوپر، تأثیرات زیست‌محیطی و نکات مربوط به انتخاب سوخت مناسب را پوشش خواهیم داد. هدف این است که با زبانی ساده و روان، اطلاعات جامعی ارائه دهیم تا شما بتوانید تصمیمات بهتری در مورد انتخاب سوخت خودروی و بالا بردن کیفیت خود بگیرید.

عدد اکتان چیست؟

تعریف عدد اکتان

عدد اکتان (Octane Rating) معیاری است که میزان مقاومت بنزین در برابر احتراق خودبه‌خود (بدون جرقه) تحت فشار و گرما را نشان می‌دهد. این عدد با مقایسه بنزین مورد آزمایش با مخلوطی از ایزواکتان (که عدد اکتان 100 دارد) و نرمال هپتان (که عدد اکتان 0 دارد) تعیین می‌شود. به عنوان مثال، بنزینی با عدد اکتان 87 به این معناست که عملکرد ضدکوبشی آن معادل مخلوطی با 87 درصد ایزواکتان و 13 درصد هپتان است. این معیار به رانندگان و مهندسان کمک می‌کند تا سوختی مناسب برای موتورهای مختلف انتخاب کنند. بنزین با عدد اکتان بالاتر، مانند 98، در برابر فشار و گرمای بالا مقاوم‌تر است و برای موتورهای بانسبت تراکمبالا (مانند خودروهای اسپرت یا توربوشارژ) مناسب‌تر است. این ویژگی از پدیده ناک (knocking) جلوگیری می‌کند که می‌تواند به موتور آسیب برساند.

اهمیت عدد اکتان

اهمیت عدد اکتان در عملکرد بهینه موتورهای احتراق داخلی نهفته است. موتورهای مدرن، به‌ویژه آن‌هایی که نسبت تراکم بالایی دارند، به سوخت‌هایی با عدد اکتان بالاتر نیاز دارند تا از احتراق زودهنگام جلوگیری شود.احتراق زودهنگام یا ناک، زمانی رخ می‌دهد که مخلوط سوخت و هوا قبل از جرقه شمع مشتعل شود، که منجر به صدای تق‌تق و کاهش کارایی موتور می‌شود. استفاده از بنزین با اکتان مناسب، مانند RON 91 یا 95 برای خودروهای مدرن، نه‌تنها عملکرد موتور را بهبود می‌بخشد، بلکه مصرف سوخت را کاهش داده و آلایندگی را کم می‌کند. در مقابل، استفاده از بنزین با اکتان پایین‌تر از حد توصیه‌شده می‌تواند به پیستون‌ها و سایر قطعات موتور آسیب برساند. بنابراین، توجه به عدد اکتان توصیه‌شده توسط سازنده خودرو برای حفظ سلامت موتور و بهینه‌سازی عملکرد ضروری است.

تفاوت بنزین معمولی و سوپر

ویژگی‌های بنزین معمولی با عدد اکتان (RON 87)

بنزین معمولیبا عدد اکتان 87 یکی از رایج‌ترین انواع سوخت در جایگاه‌های سوخت است. این نوع بنزین برای خودروهایی با موتورهای استاندارد و نسبت تراکم پایین طراحی شده است. به دلیل عدد اکتان پایین‌تر، این سوخت در برابر احتراق زودهنگام مقاومت کمتری دارد و برای خودروهای معمولی که نیازی به عملکرد بالا ندارند، مناسب است. با این حال، استفاده از بنزین معمولی در خودروهایی که به اکتان بالاتر (مانند 91 یا 95) نیاز دارند، می‌تواند باعث ناک، کاهش قدرت موتور و حتی آسیب به قطعات داخلی شود. بنزین معمولی معمولاً ارزان‌تر است و برای بسیاری از خودروهای اقتصادی کافی است، اما در موتورهای پیشرفته‌تر ممکن است عملکرد ضعیفی ارائه دهد. به همین دلیل، رانندگان باید به توصیه‌های سازنده خودرو توجه کنند تا از آسیب‌های احتمالی جلوگیری شود.

ویژگی‌های بنزین سوپر با عدد اکتان (RON 91-98)

بنزین سوپر با عدد اکتان بالاتر (معمولاً بین 91 تا 98) برای موتورهای با نسبت تراکم بالا، مانند خودروهای لوکس، اسپرت یا توربوشارژ، طراحی شده است. این نوع بنزین مقاومت بیشتری در برابر احتراق زودهنگام دارد، که به موتور اجازه می‌دهد با کارایی بالاتر و تولید توان بیشتر کار کند. استفاده ازبنزین سوپردر خودروهای مناسب می‌تواند شتاب بهتر، صدای کمتر موتور وکاهش مصرف بنزینرا به همراه داشته باشد. همچنین، این سوخت به کاهش رسوبات کربنی در موتور کمک می‌کند و آلایندگی کمتری تولید می‌کند. با این حال، استفاده از بنزین سوپر در خودروهایی که برای اکتان پایین‌تر طراحی شده‌اند، معمولاً مزیت قابل‌توجهی ندارد و تنها هزینه را افزایش می‌دهد. بنابراین، انتخاب بنزین سوپر باید با توجه به نیازهای موتور انجام شود.

جدول مقایسه بنزین معمولی و سوپر

مطالعه بیشتر: رمز کارت سوخت جدید چیست و در صورت فراموش کردن آن چکار کنیم؟ - شهر ماشین

تأثیر عدد اکتان بر عملکرد موتور

بهبود عملکرد و شتاب

عدد اکتان بالاتر به موتور اجازه می‌دهد تا از نسبت تراکم بیشتری استفاده کند، که به معنای تولید قدرت بیشتر است. در خودروهای با موتورهای توربوشارژ یا سوپرشارژ، بنزین با اکتان 95 یا 98 می‌تواند شتاب بهتری فراهم کند، زیرا احتراق کامل‌تر و با زمان‌بندی مناسب‌تری انجام می‌شود. این امر به‌ویژه در شرایط رانندگی پرفشار، مانند شتاب‌گیری سریع یا رانندگی در سربالایی، قابل‌توجه است. بنزین با اکتان بالا از ناک جلوگیری می‌کند، که باعث می‌شود موتور نرم‌تر و با صدای کمتری کار کند. با این حال، اگر موتور خودرو برای اکتان پایین‌تر طراحی شده باشد، استفاده از بنزین سوپر تأثیر چندانی بر عملکرد نخواهد داشت و تنها هزینه اضافی به همراه دارد. بنابراین، تطابق عدد اکتان با مشخصات موتور برای دستیابی به بهترین عملکرد حیاتی است.

کاهش آسیب به موتور

استفاده از بنزین با عدد اکتان پایین‌تر از حد توصیه‌شده می‌تواند به موتور آسیب برساند. پدیده ناک، که در اثر احتراق زودهنگام رخ می‌دهد، فشار غیرعادی به پیستون‌ها، میل‌لنگ و سایر قطعات وارد می‌کند. این فشار می‌تواند باعث فرسودگی زودرس یا حتی خرابی موتور شود. بنزین با اکتان مناسب، مانند RON 91 یا 95 برای خودروهای مدرن، از این مشکلات جلوگیری می‌کند. همچنین، سوخت با کیفیت بالاتر به تمیز ماندن انژکتورها و کاهش رسوبات کربنی کمک می‌کند، که عمر مفید موتور را افزایش می‌دهد. در خودروهایتوربوشارژ، که فشار و دمای داخل سیلندر بالاست، استفاده از بنزین سوپر ضروری‌تر است. حسگرهای مدرن در خودروها می‌توانند ناک را تشخیص دهند و زمان‌بندی احتراق را تنظیم کنند، اما این تنظیمات ممکن است قدرت موتور را کاهش دهند.

تأثیرات زیست‌محیطی بنزین با اکتان بالا

کاهش آلایندگی

بنزین با عدد اکتان بالاتر معمولاً احتراق کامل‌تری دارد، که منجر به کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای و آلاینده‌هایی مانند مونوکسید کربن و هیدروکربن‌ها می‌شود. این امر به‌ویژه در خودروهای مجهز به سیستم‌های کنترل آلایندگی پیشرفته، مانند کاتالیزورها، اهمیت دارد. سوخت با اکتان بالا، مانند RON 95 یا 98، به موتور اجازه می‌دهد با کارایی بیشتری کار کند، که مصرف سوخت را کاهش داده و در نتیجه آلودگی کمتری تولید می‌کند. علاوه بر این، استفاده از بنزین بدون سرب با اکتان بالا به حفظسلامت کاتالیزورها وسنسور اکسیژنکمک می‌کند، که نقش مهمی در کاهش آلایندگی دارند. در بسیاری از کشورها، استانداردهای زیست‌محیطی سختگیرانه‌تر باعث شده است که بنزین با اکتان بالا به‌عنوان گزینه‌ای سازگار با محیط‌زیست ترویج شود.

پایداری سوخت و اثرات بلندمدت

بنزین با اکتان بالا معمولاً پایداری بیشتری در برابر شرایط محیطی مانند دما و رطوبت دارد. این پایداری به کاهش خودسوزی و تولید رسوبات در موتور کمک می‌کند، که نه‌تنها عمر موتور را افزایش می‌دهد، بلکه اثرات زیست‌محیطی ناشی از تعمیرات و تعویض قطعات را کاهش می‌دهد. علاوه بر این، استفاده از مکمل‌های سوخت (مانند اکتان بوسترها) در صورت کمبود بنزین سوپر می‌تواند به بهبود احتراق کمک کند، اما باید با احتیاط استفاده شوند، زیرا برخی مکمل‌ها ممکن است در طولانی‌مدت به موتور یا محیط‌زیست آسیب برسانند. انتخاب سوخت مناسب با توجه به استانداردهای زیست‌محیطی و توصیه‌های سازنده خودرو می‌تواند به کاهش اثرات منفی بر محیط‌زیست کمک کند و در عین حال عملکرد بهینه خودرو را تضمین کند.

مطالعه بیشتر: راهنمای جامع زمان تعویض لوازم مصرفی خودرو - شهر ماشین

سوالات متداول

بنزین به‌عنوان سوخت اصلی خودروهای احتراق داخلی، نقش مهمی در عملکرد و طول عمر موتور ایفا می‌کند. عدد اکتان (RON) معیاری کلیدی برای سنجش کیفیت بنزین است که مقاومت آن در برابر احتراق زودهنگام را نشان می‌دهد. بنزین معمولی (RON 87) برای خودروهای استاندارد مناسب است، در حالی که بنزین سوپر (RON 91-98) برای موتورهای با نسبت تراکم بالا، مانند خودروهای توربوشارژ، ایده‌آل است. انتخاب سوخت مناسب نه‌تنها عملکرد و شتاب خودرو را بهبود می‌بخشد، بلکه از آسیب به موتور جلوگیری کرده و آلایندگی را کاهش می‌دهد. رانندگان باید به توصیه‌های سازنده خودرو توجه کنند و از استفاده بی‌رویه مکمل‌های سوخت خودداری کنند. با درک بهتر عدد اکتان و تأثیرات آن، می‌توانید تصمیمات آگاهانه‌تری برای سوخت‌گیری بگیرید و از خودرو خود به بهترین شکل مراقبت کنید.

منابع

• Octane rating – Wikipedia – en.wikipedia.org
• Does a Turbocharged Engine Really Need Premium Gas? | Gadget News – gadgetnews.net
• What is Octane? – Chevron.com
• Gasoline Explained: Octane in Depth – U.S. Energy Information Administration – Eia.gov
• The Difference Between Regular and Premium Gasoline – Car and Driver – Caranddriver.com
• Understanding Octane and Its Effect on Your Engine – MotorTrend – Motortrend.com

بنزین (Gasoline) به‌عنوان یکی از مهم‌ترین سوخت‌های مورد استفاده در موتورهای احتراق داخلی، نقش کلیدی در حمل‌ونقل جهانی ایفا می‌کند. این ماده که از تقطیر جزءبه‌جزء نفت خام به دست می‌آید، ترکیبی پیچیده از هیدروکربن‌ها و افزودنی‌هاست که برای بهبود عملکرد موتور و کاهش اثرات زیست‌محیطی طراحی شده است. با این حال، استفاده گسترده از بنزین به دلیل انتشار گازهای گلخانه‌ای مانند دی‌اکسید کربن (CO2) و تأثیرات زیست‌محیطی آن، موضوع بحث‌های گسترده‌ای بوده است. این مقاله به بررسی مواد تشکیل‌دهنده بنزین، پایه‌های شیمیایی آن، و خواص زیست‌محیطی آن با تمرکز بر میزان انتشار کربن (Carbon Emissions) و زیست‌تخریب‌پذیری (Biodegradability) می‌پردازد. هدف این است که با ارائه اطلاعات دقیق و علمی، درک جامعی از تأثیرات بنزین بر محیط زیست و راهکارهای کاهش این اثرات ارائه شود.

مواد تشکیل‌دهنده و پایه بنزین (Composition and Base)

هیدروکربن‌های تشکیل‌دهنده بنزین

بنزین عمدتاً ازهیدروکربن‌های سبکبا ۴ تا ۱۲ اتم کربن تشکیل شده است که از طریق تقطیر جزءبه‌جزء نفت خام و فرآیندهای پالایشگاهی تولید می‌شوند. این هیدروکربن‌ها شاملپارافین‌ها(آلکان‌ها)،نفتن‌ها(سیکلوآلکان‌ها)،اولفین‌ها(آلکن‌ها) و آروماتیک‌ها (مانندبنزنوتولوئن) هستند. به عنوان مثال، اکتان (C8H18) یکی از ترکیبات اصلی بنزین است که به دلیل عدد اکتان بالا، مقاومت خوبی در برابراحتراق زودهنگام (knocking)دارد. افزودنی‌هایی مانند ایزواکتان و هیدروکربن‌های آروماتیک نیز برای بهبود عملکرد سوخت به کار می‌روند. بنزین بدون سرب، که امروزه رایج است، از ترکیبات شیمیایی با فرمول‌های دقیق تشکیل شده تا کارایی موتور را بهینه کند. این ترکیبات با دمای جوش بین ۳۰ تا ۲۰۰ درجه سانتی‌گراد، فراریت بالایی دارند که برای احتراق مناسب است اما می‌تواند به آلودگی هوا منجر شود.

افزودنی‌ها و فرآیندهای پالایش

افزودنی‌ها نقش مهمی در بهبود خواص بنزین دارند. در گذشته، تترااتیل سرب برای افزایشعدد اکتاناستفاده می‌شد، اما به دلیل اثرات سمی آن، امروزه از افزودنی‌هایی مانند متیل‌ترت‌بوتیل‌اتر (MTBE) یا اتانول استفاده می‌شود.اتانول، که از منابع زیستی مانند ذرت یا نیشکر تولید می‌شود، نه‌تنها عدد اکتان را افزایش می‌دهد، بلکه به کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای کمک می‌کند. فرآیندهای پالایش مانند کراکینگ و ریفرمینگ نیز برای تبدیل هیدروکربن‌های سنگین به ترکیبات سبک‌تر و مناسب‌تر برای بنزین استفاده می‌شوند. این فرآیندها، اگرچه کارایی بنزین را بهبود می‌بخشند، اما انرژی‌بر هستند و می‌توانند اثرات زیست‌محیطی خاص خود را داشته باشند. به عنوان مثال، تولید بنزین با فراریت بالا برای استفاده در آب‌وهوای سرد، ممکن است آلودگی‌های جوی را افزایش دهد.

مطالعه بیشتر: مکمل سوخت چیست و چه کاربردی دارد؟ | فول بوست

خواص زیست‌محیطی بنزین (Environmental Properties)

انتشار گازهای گلخانه‌ای و اثرات اقلیمی

احتراق بنزین منبع اصلی تولیددی‌اکسید کربن (CO2)توسط انسان است که به گرمایش جهانی و تغییرات اقلیمی کمک می‌کند. میزان انتشار کربن (Carbon Emissions) به نوع ترکیب بنزین و شرایط احتراق بستگی دارد. به طور متوسط، سوختن یک لیتر بنزین حدود ۲.۳ کیلوگرم CO2 تولید می‌کند. با افزودن اتانول به بنزین (مانند E10 با ۱۰٪ اتانول)، انتشار CO2 می‌تواند تا حدی کاهش یابد، زیرا اتانول از منابع زیستی تولید می‌شود که کربن را در چرخه کوتاه‌مدت جذب می‌کنند. با این حال، احتراق ناقص بنزین می‌تواند مونوکسید کربن (CO) و ذرات معلق تولید کند که به آلودگی هوا و مشکلات تنفسی منجر می‌شود. استفاده از بنزین با افزودنی‌های پاک‌تر و فناوری‌های موتور پیشرفته می‌تواند این اثرات را کاهش دهد.

آلودگی‌های غیرکربنی و اثرات محلی

علاوه بر CO2، احتراق بنزیناکسیدهای نیتروژن(NOx) و ترکیبات آلی فرار (VOCs) تولید می‌کند که به تشکیل ازن سطحی و مه‌دود (smog) کمک می‌کنند. این آلاینده‌ها اثرات منفی بر سلامت انسان، به‌ویژه در مناطق شهری، دارند. افزودنی‌هایی مانند MTBE، اگرچه عدد اکتان را افزایش می‌دهند، به دلیل حلالیت بالا در آب و مقاومت در برابر تجزیه زیستی، می‌توانند آب‌های زیرزمینی را آلوده کنند. در مقابل، اتانول به دلیل زیست‌تخریب‌پذیری بالاتر، آلودگی کمتری در آب ایجاد می‌کند. با این حال، تولید اتانول نیز ممکن است به تغییرات کاربری زمین، مانند جنگل‌زدایی، منجر شود که اثرات زیست‌محیطی غیرمستقیمی دارد. طراحی موتورهای با راندمان بالا و استفاده از فیلترهای اگزوز می‌تواند این آلودگی‌ها را کاهش دهد.

مطالعه بیشتر: بهترین مکمل سوخت و انواع آن | فول بوست

میزان انتشار کربن (Carbon Emissions: Varies by Blend, Reduced with Ethanol)

تأثیر ترکیبات مختلف بنزین بر انتشار کربن

میزان انتشار کربن بنزین به ترکیبات آن و درصد افزودنی‌ها بستگی دارد.بنزین معمولی یا Regular Gasolineبا عدد اکتان ۸۷ عمدتاً از هیدروکربن‌های سبک تشکیل شده و در هر گالن حدود ۸.۸ کیلوگرم CO2 تولید می‌کند. در مقابل، ترکیبات E10 یاE15 (بنزین با ۱۰ یا ۱۵ درصد اتانول)به دلیل منشأ زیستی اتانول، انتشار خالص CO2 را تا ۴-۶ درصد کاهش می‌دهند. این کاهش به دلیل چرخه کربن کوتاه‌مدت اتانول است که از گیاهان جذب‌کننده CO2 تولید می‌شود. با این حال، تولید اتانول انرژی‌بر است و در برخی موارد، مانند استفاده از ذرت، ممکن است اثرات زیست‌محیطی غیرمستقیمی مانند مصرف آب و کود شیمیایی داشته باشد. بنزین با درصد آروماتیک بالا نیز ممکن است انتشارات بیشتری تولید کند.

راهکارهای کاهش انتشار کربن

برای کاهش انتشار کربن، استفاده از سوخت‌های زیستی مانند بیواتانول و بیودیزل به طور فزاینده‌ای مورد توجه قرار گرفته است. فناوری‌های جدید، مانند موتورهای هیبریدی و خودروهای الکتریکی، نیز می‌توانند وابستگی به بنزین را کاهش دهند. علاوه بر این، بهبود فرآیندهای پالایش و استفاده از افزودنی‌های پاک‌تر، مانند اتانول به جای MTBE، به کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای کمک می‌کند. سیاست‌های دولتی، مانند استانداردهای انتشار و یارانه‌های سوخت‌های تجدیدپذیر، نیز نقش مهمی دارند. به عنوان مثال، قانون استقلال انرژی آمریکا در سال ۲۰۰۷ هدف‌گذاری برای افزایش استفاده از سوخت‌های تجدیدپذیر تا سال ۲۰۲۲ را تعیین کرد. این راهکارها، همراه با آموزش عمومی برای کاهش مصرف سوخت، می‌توانند اثرات زیست‌محیطی بنزین را کاهش دهند.

زیست‌تخریب‌پذیری (Biodegradability: Low for Hydrocarbons, Higher for Ethanol Blends)

زیست‌تخریب‌پذیری هیدروکربن‌ها

هیدروکربن‌های موجود در بنزین، مانند پارافین‌ها و آروماتیک‌ها، زیست‌تخریب‌پذیری پایینی دارند. این ترکیبات به دلیل ساختار شیمیایی پایدار، در محیط زیست به کندی تجزیه می‌شوند و می‌توانند خاک و آب‌های زیرزمینی را آلوده کنند. به عنوان مثال، بنزن، که یک آروماتیک رایج در بنزین است، سمی و سرطان‌زاست و می‌تواند سال‌ها در محیط باقی بماند. نشت بنزین در خاک یا آب، به‌ویژه در مناطقی با پالایشگاه‌ها یا ایستگاه‌های سوخت، می‌تواند اکوسیستم‌های محلی را تهدید کند. فرآیندهای طبیعی مانند تجزیه میکروبی برای هیدروکربن‌ها کند است و اغلب نیاز به روش‌های پاکسازی مصنوعی، مانند بیورمدییشن، دارد. این ویژگی بنزین را به یکی از آلاینده‌های پایدار در محیط زیست تبدیل کرده است.

زیست‌تخریب‌پذیری ترکیبات اتانولی

ترکیبات اتانولی، مانند بیواتانول، زیست‌تخریب‌پذیری بالاتری نسبت به هیدروکربن‌ها دارند. اتانول به دلیل منشأ زیستی و ساختار شیمیایی ساده‌تر، به سرعت توسط میکروارگانیسم‌ها تجزیه می‌شود و تأثیر کمتری بر آلودگی آب و خاک دارد. با این حال، تولید اتانول ممکن است اثرات زیست‌محیطی غیرمستقیمی داشته باشد، مانند مصرف آب و انرژی در فرآیندهای کشاورزی و تخمیر. در مقایسه با MTBE، که مقاومت بالایی در برابر تجزیه زیستی دارد و می‌تواند آب‌های زیرزمینی را آلوده کند، اتانول گزینه‌ای سازگارتر با محیط زیست است. استفاده از ترکیبات اتانولی در بنزین، مانند E10 یا E85، نه‌تنها زیست‌تخریب‌پذیری را بهبود می‌بخشد، بلکه به کاهش وابستگی به سوخت‌های فسیلی کمک می‌کند.

سوالات متداول

بنزین، به‌عنوان یک سوخت کلیدی در حمل‌ونقل، از هیدروکربن‌های سبک و افزودنی‌هایی مانند اتانول تشکیل شده است که عملکرد موتور را بهبود می‌بخشند. با این حال، اثرات زیست‌محیطی آن، به‌ویژه انتشار دی‌اکسید کربن و آلودگی‌های غیرکربنی، چالش‌های جدی برای محیط زیست ایجاد کرده است. افزودن اتانول به بنزین می‌تواند انتشار کربن را کاهش دهد و زیست‌تخریب‌پذیری را بهبود بخشد، اما تولید آن نیز اثرات غیرمستقیمی دارد. راهکارهایی مانند استفاده از سوخت‌های زیستی، بهبود فناوری‌های موتور، و توسعه خودروهای الکتریکی می‌توانند وابستگی به بنزین را کاهش دهند. در نهایت، حرکت به سمت سوخت‌های تجدیدپذیر و فناوری‌های پاک برای کاهش اثرات زیست‌محیطی بنزین ضروری است.

منابع

• Gasoline – Wikipedia.
• Environmental impact of the energy industry – Wikipedia.
• Combustion – Wikipedia.
• Renewable fuels – Wikipedia.
• Fossil fuel – Wikipedia.

یکی از قطعات کلیدی در پیشرانه خودرو شمع است و بدون آن موتور خودرو هرگز نمی‌تواند کار کند. شاید این قطعه بسیار کوچک باشد اما وظیفه بسیار مهمی بر عهده دارد و اگر خراب شود یا مشکلی پیدا کند اختلالی جدی در عملکرد پیشرانه ایجاد خواهد کرد. به همین دلیل، در ادامه قصد آشنایی با سیستم جرقه زنی خودرو، شمع کوئل و وایر داریم و می‌خواهیم علائم خرابی شمع خودرو، علائم خرابی وایر بررسی و با کارکرد کوئل شما آشنا کنیم. پس با ما همراه باشید.

شمع خودرو چیست؟

در پیشرانه خودرو شمع قطعه‌ای است که روی سرسیلندر نصب می‌شود و وظیفه ایجاد جرقه برای محترق کردن مخلوط سوخت و هوای داخل سیلندر را بر عهده دارد. به‌عبارت‌دیگر، برای ایجاد احتراق درون موتور سه عامل اصلی شامل سوخت، اکسیژن و حرارت نیاز است که حرارت را شمع با جرقه‌زنی تأمین می‌کند. این جرقه مانند فندکی که شعله گاز را روشن می‌کند آتش اولیه درون سیلندر را فراهم می‌نماید و هرچه این جرقه قوی‌تر باشد احتراق موردنیاز موتور بهتر و قوی‌تر صورت می‌گیرد. زمان جرقه‌زنی شمع‌ها به‌گونه‌ای تنظیم می‌شود که در هنگام تراکم مخلوط سوخت و هوا یعنی زمانی که پیستون به بالاترین حد خود می‌رسد جرقه زده شود. معمولاً هر سیلندر پیشرانه یک شمع دارد اما در بعضی موتورها برای بهبود احتراق از دو شمع استفاده می‌شود.

آشنایی بااجزای شمعخودرو

شمع خودرو از سه جزء اصلی شامل عایق چینی، بدنه شمع و ترمینال شمع تشکیل شده است. عایق چینی از جنس اکسید آلومینیوم با یک لعاب شیشه‌ای است که به رنگ سفید روی شمع دیده می‌شود و از جذب آلودگی توسط عایق جلوگیری کرده و منافذ آن را کامل می‌پوشاند. بدنه شمع که از جنس فولاد است شمع را روی سیلندر محکم نگه می‌دارد. بین بدنه و سرسیلندر از واشری جهت عایق‌بندی و جلوگیری از نفوذ مخلوط سوخت و هوا به بیرون از سیلندرها استفاده می‌شود. بالاترین قسمت بدنه شمع و بخشی که از عایق بیرون می‌زند هم ترمینال شمع است. این بخش به وایر متصل می‌شود و ناقل قوی الکتریسیته است. قسمت فلزی شمع که جرقه از میان آن‌ها ساطع می‌شود، معمولاً از جنس مس، پلاتینیوم یا ایریدیوم است. قسمت میانی شمع هم معمولاً سرامیکی است تا مانع از اتصال دو الکترود مثبت و منفی شود.

مطالعه بیشتر: مهمترین دلایل روشن شدن چراغ چک خودرو + راه حل های آن - شهر ماشین

کوئل چیست؟

کوئل یک سیم‌پیچ تقویت‌کننده ولتاژ است. این قطعه،ولتاژ پایینتولید شده توسط باتری را دریافت کرده و با تقویت آن، در زمان مناسب این ولتاژ را به شمع می‌رساند. درنتیجه سبب جرقه‌زنی و احتراق سوخت می‌شود. لازم به ذکر است که خرابی کوئل هم سبب اختلال در کارکرد شمع می‌شود و بنابراین گاهی مشکلات شمع را می‌توان به کوئل نسبت داد.

مطالعه بیشتر: یاتاقان چیست و یاتاقان زدن به چه معناست؟ - شهر ماشین

علائم خرابی شمع خودرو

شمع‌ها ممکن است به دلایل مختلفی مشکل پیدا کنند و نتوانند وظیفه خود را درست انجام دهند که در این صورت در عملکرد پیشرانه اختلال ایجاد می‌شود. مشکلاتی مثل روغنی شدن شمع یا دوده زدن آن که جریان برق را مختل می‌کند باعث ایجاد نقص عملکرد در شمع می‌شود. علاوه بر این، شمع‌ها به‌مرور زمان فرسوده می‌شوند و بنابراین باید به‌طور منظم اقدام به سرویس و یا تعویض آن‌ها کرد. به‌طورکلی، گفته می‌شود پس از هر 50 هزار کیلومتر باید شمع‌ها را تعویض کرد اما این عدد بسته به شیوه رانندگی، نگهداری از خودرو، نوع و کیفیت شمع‌ها و دیگر عوامل مرتبط متفاوت خواهد بود؛ بنابراین اگر علائم زیر را مشاهده کردید حتی اگر میزان کارکرد شمع‌ها کمتر از 50 هزار کیلومتر بود باید شمع‌ها را تعویض کنید.

سخت روشن شدن موتور

وجود ایراد در شمع خودرو باعث می‌شود پیشرانه خاموش شود یا به‌سختی روشن شود؛ بنابراین، اگر خودروی شما در روشن شدن مشکل دارد، می‌تواند نشانه فرسودگی شمع‌ها باشد.

احتراق ناقصبخاطر خرابی شمع

وقتی شمع وظیفه خود را به‌درستی انجام ندهد، مخلوط سوخت و هوای داخل سیلندر به‌درستی محترق نخواهد شد و این می‌تواند مشکلات زیادی مثل آسیب دیدن پیشرانه و افزایش آلودگی را به دنبال داشته باشد.

لرزش و سروصدا در حالت درجا

درصورتی‌که شمع خودرو وظیفه خود را به‌خوبی انجام ندهد پیشرانه بد کار خواهد کرد و لرزش و صدای غیرعادی خواهد داشت. دلیل این موضوع همان احتراق ناقص است که سنسور اکسیژن را به اشتباه می‌اندازد و درنتیجه نسبت ترکیب سوخت و هوا در داخل سیلندر به هم می‌خورد.

کندی شتاب گیری

شایع‌ترین علت شتاب ضعیف در اکثر خودروها مشکل در سیستم جرقه‌زنی است. این مشکل با عدم پاسخ صحیح از سوی پیشرانه در زمان فشردن پدال گاز مخصوصاً در زمان شتاب گیری خود را نشان می‌دهد.

افزایش مصرف سوخت

وقتی شمع درست کار نکند و مخلوط سوخت و هوا به‌خوبی محترق نشود، مصرف سوخت افزایش پیدا خواهد کرد زیرا موتور برای اینکه عملکردی در سطح خواسته راننده را فراهم کند مجبور است سوخت بیشتری مصرف کند. همچنین به دلیل عدم عملکرد صحیح شمع، بخشی از این سوخت بدون سوزانده شدن و تولید انرژی از اگزوز خارج می‌شود.

روشن شدن چراغ چکبدلیل خرابی شمع

خرابی شمع‌ها و وجود احتراق ناقص موجب می‌شود بنزین نسوخته درکاتالیزورانباشته شده و وقتی شرایط مساعد را پیدا کند در کاتالیزور مشتعل شود. در این صورت، سرامیک‌های ظریفی که در کاتالیزور وجود دارد آسیب دیده، فرم خود را از دست داده و دچار گرفتگی خواهند شد. درنتیجه، کاتالیزور نمی‌تواند به‌درستی وظیفه خود را انجام دهد و میزان گازهای آلاینده که از اگزوز خودرو خارج می‌شوند افزایش خواهد یافت. گرفتگی کاتالیست همچنین می‌تواند روشن شدن چراغ چک و کاهش توان و قدرت موتور را هم به دنبال داشته باشد.

وایر چیست؟

شمع برای جرقه زدن به برق نیاز دارد که این برق از طریق کوئل و وایرها از باطری به شمع‌ها می‌رسد. وایر شمع قطعه‌ای است که وظیفه انتقال برق از کوئل یا دلکو به شمع را بر عهده دارد. درواقع، وایر نوعی سیم یا کابل انتقال جریان برق است و برای هر شمع در موتور خودرو یک وایر شمع وجود دارد؛ بنابراین شمع بدون سلامت وایر قادر به انجام وظیفه خود نخواهد بود.

علائم خرابی وایرها

تمام علائمی که در بالا برشمردیم می‌تواند نشانه خرابی وایرها هم باشد زیرا اگر وایرها مشکل داشته باشند، نمی‌توانند برق موردنیاز شمع‌ها را به‌خوبی تأمین کنند و درنتیجه در عملکرد شمع‌ها اختلال ایجاد خواهد شد؛ بنابراین، بد کار کردن پیشرانه، افزایش مصرف سوخت، لرزش و ریپ زدن موتور، کاهش قدرت موتور وافزایش دود خروجی اگزوزمی‌تواند از علائم خرابی وایرها باشد. همچنین وایرهای معیوب ممکن است ذوب شدن سر شمع‌ها را هم به دنبال داشته باشد؛ بنابراین، خرابی وایرها می‌تواند شمع‌ها را هم خراب کند.

سنسور پارک – Parking Sensor یکی از فناوری‌های کاربردی در خودروها است که نقش مهمی در ایمنی و جلوگیری از برخورد خودرو با موانع مختلف دارد. این سیستم با استفاده از امواج صوتی یا اولتراسونیک، فاصله خودرو را با موانع اطراف اندازه‌گیری کرده و با هشدار به راننده، از برخورد جلوگیری می‌کند. سنسور پارک برای رانندگانی که اغلب با فضاهای محدود پارک مواجه هستند، بسیار مفید است. سنسورهای پارک در عقب به‌تدریج به تجهیزات استاندارد در اکثر خودروها تبدیل شده و حتی در خودروهای اقتصادی مثل کوییک هم وجود دارند اما سنسور پارک جلو هنوز هم بیشتر در خودروهای گران‌تر و مجهزتر دیده می‌شود.

شیوه کارکرد سنسور پارک

این سیستم با نصب چند سنسور (معمولاً ۴ تا ۸ عدد) در سپر خودرو کار می‌کند. این سنسورها امواج صوتی را ارسال کرده و با اندازه‌گیری زمان بازگشت آن‌ها، فاصله با موانع را محاسبه می‌کنند. وقتی فاصله به زیر ۱.۵ متر برسد، با بوق یا نمایشگر به راننده هشدار می‌دهد. با نزدیک‌تر شدن به مانع، شدت هشدار افزایش می‌یابد و در فاصله کمتر از ۳۰ سانتی‌متر، بوق به‌صورت ممتد فعال می‌شود. در مدل‌های پیشرفته‌تر، این سیستم با دوربین ترکیب شده و تصویر زنده را روی صفحه‌نمایش نشان می‌دهد که در پارکینگ‌های شلوغ بسیار کاربردی است.

مطالعه بیشتر: راهنمای تعمیر چکه کردن سانروف و تعویض آن - شهر ماشین

مزایا و کاربردها

مزیت اصلی سنسور پارک، افزایش ایمنی است، به‌خصوص برای رانندگان تازه‌کار یا کسانی که دید محدودی دارند. این سیستم از خراشیدگی بدنه جلوگیری کرده و زمان پارک را کاهش می‌دهد. علاوه بر این، سنسور پارک احتمال برخورد با کودکان یا حیواناتی که در نقطه کور راننده قرار دارند را هم کاهش می‌دهد. این سنسورها به راننده کمک می‌کنند تا در فضاهای تنگ، مانع‌هایی مثل جدول یا ستون‌های پارکینگ را بهتر تشخیص دهد. همچنین به لطف سنسور پارک، احتمال برخورد سپرهای خودرو با موانع کاهش پیدا کرده و از شکستن یا خراشیدگی رنگ سپر جلوگیری می‌شود. در خودروهای گران‌تر، سنسورهای جلو و عقب با دوربین دنده‌عقب ترکیب می‌شوند و تجربه‌ای کامل‌تر ارائه می‌دهند.

مطالعه بیشتر: نحوه خواندن درجه باد لاستیک - شهر ماشین

مقایسه انواع سنسور پارک

نیتروژن اکسیدها، که به طور خلاصه با NOx نشان داده می‌شوند، گروهی از گازهای آلاینده هستند که شامل اکسید نیتریک (NO) و دی‌اکسید نیتروژن (NO2) می‌شوند و نقش مهمی در آلودگی هوا ایفا می‌کنند. این ترکیبات عمدتاً از فرآیندهای احتراق در دماهای بالا، مانند موتورهای خودروها، نیروگاه‌ها و صنایع، تولید می‌شوند. NOx نه تنها مستقیماً بر سلامت انسان تأثیر می‌گذارد، بلکه با واکنش با ترکیبات آلی فرار (VOCs) در حضور نور خورشید، ازن tropospheric و مه دود فتوشیمیایی تشکیل می‌دهد که به مشکلات تنفسی، بیماری‌های قلبی و حتی مرگ زودرس منجر می‌شود. در محیط زیست، NOx باعث اسیدی شدن باران، غنی‌سازی مواد مغذی در آب‌ها (eutrophication) و آسیب به اکوسیستم‌ها می‌شود.

در زمینه خودروها، NOx یکی از اصلی‌ترین آلاینده‌های خروجی از اگزوز است، به ویژه در موتورهای دیزلی که دماهای احتراق بالاتری دارند. منابع اصلی تولید NOx در خودروها شامل احتراق حرارتی، سوخت و prompt NOx است. برای کنترل این آلاینده، فناوری‌هایی مانند کاتالیزورهای سه‌راهی، بازگردانی گاز اگزوز (EGR) و کاهش کاتالیستی انتخابی (SCR) استفاده می‌شود که می‌توانند انتشار را تا 90 درصد کاهش دهند. مقررات جهانی مانند استانداردهای EPA در آمریکا و یورو در اروپا، محدودیت‌های سختی برای NOx وضع کرده‌اند تا آلودگی هوا را کاهش دهند.

این مقاله به بررسی جامع NOx می‌پردازد: از تعریف و تشکیل تا نقش در آلودگی هوا و خودروها، اثرات بر سلامت و محیط، روش‌های کنترل و مقررات. همچنین، سوالات متداول و جمع‌بندی ارائه می‌شود تا درک کاملی از این موضوع فراهم آید. با توجه به اینکه حمل‌ونقل بیش از نیمی از انتشار NOx را تشکیل می‌دهد، تمرکز بر کاهش آن در خودروها می‌تواند به بهبود کیفیت هوا و سلامت عمومی کمک کند.

چیستی نیتروژن اکسیدها

نیتروژن اکسیدها (NOx) به گروهی از ترکیبات شیمیایی اشاره دارند که از ترکیب نیتروژن و اکسیژن تشکیل شده‌اند و در شیمی اتمسفر، به ویژه در آلودگی هوا، اهمیت زیادی دارند. این ترکیبات شامل گازهایی مانند نیتریک اکسید (NO)، نیتروژن دی‌اکسید (NO2) و دیگر فرم‌های اکسید شده مانند اسید نیتریک (HNO3) و پراکسی‌استیل نیترات (PAN) می‌شوند. NOx عمدتاً از منابع انسانی مانند احتراق سوخت‌های فسیلی تولید می‌شود و در تشکیل آلاینده‌های ثانویه مانند ازن و ذرات ریز نقش کلیدی دارد. این گازها به دلیل واکنش‌پذیری بالا، می‌توانند به سرعت در اتمسفر تبدیل شوند و بر کیفیت هوا تأثیر بگذارند.

علاوه بر این، NOx بخشی از چرخه نیتروژن در طبیعت است، اما انتشار بیش از حد آن توسط فعالیت‌های انسانی تعادل اکولوژیکی را برهم می‌زند. برای مثال، در شهرهای بزرگ، سطوح بالای NOx منجر به تشکیل مه دود می‌شود که دید را کاهش می‌دهد و مشکلات تنفسی ایجاد می‌کند. درک چیستی NOx ضروری است زیرا این دانش پایه‌ای برای توسعه فناوری‌های کنترل آلودگی فراهم می‌کند. تحقیقات نشان می‌دهد که NOx نه تنها آلاینده مستقیم است، بلکه کاتالیزوری برای تشکیل سایر آلاینده‌ها عمل می‌کند و بنابراین، کنترل آن می‌تواند مزایای چندگانه‌ای برای سلامت و محیط زیست داشته باشد.

انواع NOx

انواع NOx شامل نیتریک اکسید (NO) که گازی بی‌رنگ و بدون بو است و نیتروژن دی‌اکسید (NO2) که گازی قهوه‌ای‌رنگ با بوی تند می‌باشد، هستند. NO اغلب در مراحل اولیه احتراق تشکیل می‌شود و سپس به NO2 تبدیل می‌گردد. علاوه بر این، ترکیباتی مانند دی‌نیتروژن پنتوکسید (N2O5) و اسید نیتروس (HONO) نیز تحت عنوان NOy شناخته می‌شوند که فرم‌های اکسید شده NOx هستند. این انواع مختلف بسته به شرایط محیطی مانند نور خورشید و غلظت ازن، به یکدیگر تبدیل می‌شوند و در واکنش‌های فتوشیمیایی شرکت می‌کنند.

در محیط‌های شهری، NO2 بیشترین نگرانی را ایجاد می‌کند زیرا مستقیماً با استانداردهای کیفیت هوا مرتبط است. برای مثال، NO2 می‌تواند به اسید نیتریک تبدیل شود که در باران اسیدی نقش دارد. انواع دیگر مانند PAN، که از واکنش NOx با VOCs تشکیل می‌شود، به عنوان آلاینده‌های ثانویه عمل می‌کنند و می‌توانند مسافت‌های طولانی را طی کنند. درک این انواع کمک می‌کند تا استراتژی‌های کنترل هدفمند طراحی شود، مانند تمرکز بر کاهش NO در موتورها برای جلوگیری از تشکیل NO2.

تشکیل NOx

تشکیل NOx عمدتاً از طریق سه مکانیسم اصلی رخ می‌دهد: حرارتی، سوخت و prompt. در تشکیل حرارتی، که اصلی‌ترین نوع است، نیتروژن و اکسیژن هوا در دماهای بالای 1300 درجه سانتی‌گراد واکنش می‌دهند و NO تولید می‌کنند. این فرآیند در موتورهای خودرو و نیروگاه‌ها شایع است و با افزایش دما، نرخ تشکیل افزایش می‌یابد. معادلات زلدوویچ این واکنش را توصیف می‌کنند: N2 + O → NO + N و غیره.

علاوه بر این، تشکیل سوخت NOx از اکسیداسیون نیتروژن موجود در سوخت‌هایی مانند زغال‌سنگ رخ می‌دهد، در حالی که prompt NOx در شرایط سوخت غنی تشکیل می‌شود. این مکانیسم‌ها تحت تأثیر عواملی مانند نسبت هوا به سوخت و زمان ماندگاری گازها هستند. در خودروها، تشکیل NOx در هنگام شتاب‌گیری بیشتر است زیرا دما افزایش می‌یابد. کنترل این تشکیل با کاهش دما یا استفاده از سوخت‌های کم‌نیتروژن امکان‌پذیر است و تحقیقات نشان می‌دهد که فناوری‌های جدید می‌توانند این فرآیند را تا حد زیادی مهار کنند.

نقش NOx در آلودگی هوا

NOx یکی از اصلی‌ترین عوامل آلودگی هوا است و در تشکیل آلاینده‌های ثانویه مانند ازن و ذرات ریز (PM2.5) نقش دارد. این گازها با واکنش در اتمسفر، مه دود فتوشیمیایی ایجاد می‌کنند که کیفیت هوا را در شهرها کاهش می‌دهد. علاوه بر این، NOx به باران اسیدی کمک می‌کند که مواد مغذی را به آب‌ها منتقل کرده و اکوسیستم‌ها را مختل می‌کند. نقش NOx در آلودگی هوا فراتر از منابع محلی است و می‌تواند آلاینده‌ها را به مناطق دورتر منتقل کند.

در سطح جهانی، NOx بیش از 50 درصد آلودگی ناشی از حمل‌ونقل را تشکیل می‌دهد و با تغییرات آب و هوایی مرتبط است زیرا ازن tropospheric یک گاز گلخانه‌ای است. کنترل NOx می‌تواند به کاهش آلودگی کلی کمک کند و مزایای اقتصادی مانند کاهش هزینه‌های بهداشتی داشته باشد. مطالعات نشان می‌دهد که کاهش NOx در شهرها می‌تواند مرگ‌های زودرس را کاهش دهد و کیفیت زندگی را بهبود بخشد.

اثرات بر سلامت انسان

NOx مستقیماً بر سیستم تنفسی تأثیر می‌گذارد و می‌تواند آسم را تشدید کند، التهاب ریه ایجاد کند و مقاومت بدن در برابر عفونت‌ها را کاهش دهد. قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض NO2 با بیماری‌های قلبی، دیابت و حتی مرگ زودرس مرتبط است. کودکان، سالمندان و افراد مبتلا به بیماری‌های تنفسی بیشتر آسیب‌پذیر هستند و مطالعات نشان می‌دهد که NOx می‌تواند به DNA آسیب برساند و جهش‌های ژنتیکی ایجاد کند.

علاوه بر اثرات تنفسی، NOx غیرمستقیم از طریق تشکیل ازن و PM2.5 بر سلامت تأثیر می‌گذارد. ازن می‌تواند عملکرد ریه را کاهش دهد و به بیماری‌های مزمن مانند آمفیزم منجر شود. در جوامع شهری، سطوح بالای NOx از خودروها باعث افزایش بستری‌های بیمارستانی می‌شود. تحقیقات جهانی تخمین می‌زند که NOx سالانه میلیون‌ها مرگ زودرس ایجاد می‌کند و کاهش آن می‌تواند مزایای بهداشتی قابل توجهی داشته باشد.

اثرات بر محیط زیست

NOx باعث اسیدی شدن خاک و آب می‌شود و به جنگل‌ها و اکوسیستم‌های آبی آسیب می‌رساند. غنی‌سازی نیتروژن (eutrophication) منجر به رشد بیش از حد جلبک‌ها در آب‌ها می‌شود که اکسیژن را کاهش داده و ماهی‌ها را می‌کشد. همچنین، NOx بر تنوع زیستی تأثیر می‌گذارد و می‌تواند بازده محصولات کشاورزی را کاهش دهد.

در سطح جهانی، NOx به گرم شدن زمین کمک می‌کند زیرا ازن تشکیل‌شده یک گاز گلخانه‌ای است. علاوه بر این، رسوب نیتروژن می‌تواند چرخه کربن را مختل کند و جذبCO2توسط گیاهان را کاهش دهد. مطالعات نشان می‌دهد که کاهش NOx می‌تواند اکوسیستم‌ها را احیا کند و تعادل طبیعی را بازگرداند.

مطالعه بیشتر: 6 دلیل برای ناک (KNOCK) زدن موتور و راه حل آن - شهر ماشین

NOx در خودروها

در خودروها، NOx یکی از اصلی‌ترین آلاینده‌های اگزوز است و بیش از نیمی از انتشار کل NOx را تشکیل می‌دهد. موتورهای احتراق داخلی، به ویژه دیزلی، در دماهای بالا NOx تولید می‌کنند. این آلاینده در شهرها تمرکز دارد و به آلودگی محلی کمک می‌کند.

کاهش NOx در خودروها با فناوری‌های پیشرفته امکان‌پذیر است و می‌تواند به بهبود کیفیت هوا کمک کند. مقررات سختگیرانه خودروسازان را به سمت خودروهای الکتریکی سوق می‌دهد.

منابع تولید در موتورهای خودرو

منابع اصلی NOx در موتورها شامل احتراق حرارتی است که در دماهای بالای 1300 درجه رخ می‌دهد. در موتورهای بنزینی و دیزلی، نسبت هوا به سوخت و بار موتور بر تشکیل تأثیر می‌گذارد. دیزل‌ها به دلیل مخلوط لاغر، NOx بیشتری تولید می‌کنند اما فناوری‌های جدید می‌توانند آن را کنترل کنند.

علاوه بر این، سوخت NOx از نیتروژن در سوخت و prompt NOx در شرایط خاص تشکیل می‌شود. در وسایل نقلیه سنگین مانند کامیون‌ها، انتشار بالاتر است و به آلودگی جاده‌ای کمک می‌کند. تحقیقات نشان می‌دهد که بیش از 50 درصد NOx شهری از خودروها است.

روش‌های کنترل و کاهش

روش‌های کنترل شامل EGR است که گاز اگزوز را بازمی‌گرداند تا دما را کاهش دهد و تا 50 درصد NOx را کم کند. کاتالیزورهای سه‌راهی در بنزینی‌ها NOx را به نیتروژن تبدیل می‌کنند.

SCR با استفاده از اوره، NOx را در دیزل‌ها کاهش می‌دهد و تا 90 درصد کارآمد است. ترکیب روش‌ها مانند LNB و SNCR نیز استفاده می‌شود. این فناوری‌ها هزینه دارند اما مزایای زیست‌محیطی بالایی ارائه می‌دهند.

مقررات و استانداردها

مقررات مانند NAAQS EPA محدودیت 0.053 ppm برای NO2 وضع کرده‌اند تا سلامت عمومی را حفاظت کنند. در اروپا، استانداردهای یورو NOx را در خودروها محدود می‌کنند.

این استانداردها خودروسازان را به فناوری‌های پاک سوق می‌دهند و تست‌های واقعی رانندگی را الزامی می‌کنند. رعایت آنها مرگ‌های زودرس را کاهش می‌دهد.

علاوه بر این، برنامه‌های تشویقی برای خودروهای الکتریکی انتشار NOx را صفر می‌کنند و به اهداف آب و هوایی کمک می‌کنند. نظارت مداوم برای رعایت ضروری است.

مطالعه بیشتر: اجرت و هزینه تعمیر یا تعویض پمپ و فیلتر بنزین خودرو 1404 - شهر ماشین

سوالات متداول

NOx یک آلاینده کلیدی است که بر سلامت، محیط و خودروها تأثیر می‌گذارد. با درک تشکیل و اثرات آن، می‌توان با فناوری‌های کنترل و مقررات، انتشار را کاهش داد. آینده به سمت خودروهای پاک حرکت می‌کند تا آلودگی را minimization کند و کیفیت زندگی را بهبود بخشد.

منابع

• NOx – en.wikipedia.org
• basic information about no2 – epa.gov
• fnoxdoc – epa.gov
• vehicle nox emissions the basics – theicct.org
• cars trucks buses and air pollution – ucs.org
• NOx – atsdr.cdc.gov
• meet the nitrogen oxide family – aeroqual.com

موتور یا پیشرانه مهم‌ترین قسمت خودرو محسوب می‌شود و قطعاً مراقبت از آن اهمیت بسیار بالایی دارد که در ادامه شما را با مهمترین مزیت استفاده از مکمل بنزین برای موتور خودرو آشنا خواهیم کرد.

ازآنجایی‌که اساس کار موتور خودرو با احتراق سوخت است، کیفیت سوخت و ترکیبات آن قطعاً نقش بسیار مهمی در کارکرد پیشرانه ایفا می‌کند؛ بنابراین، سوخت بی‌کیفیت یا نامناسب بودن ترکیبات آن می‌تواند به سیستم احتراق موتور آسیب زده و طول عمر قطعات را کاهش دهد.

یکی از راه‌های مراقبت از موتور خودرو و جلوگیری از آسیب دیدن قسمت‌های مختلف آن به خاطر سوخت نامناسب، استفاده از مکمل بنزین است که این روزها در انواع و اقسام مختلفی تولید می‌شوند و هرکدام برای انجام وظیفه خاصی طراحی شده‌اند.

در ادامه باpetrotexهمراه باشید تا به بررسی فواید استفاده از مکمل‌ سوخت بپردازیم.

مکمل بنزین چیست؟

مکمل یک افزودنی است که به بنزین داخل باک اضافه می‌شود و می‌تواند باعث بهبود عملکرد موتور شود و همچنین سلامت پیشرانه را برای طولانی‌مدت تضمین کند.

مکمل‌ها انواع مختلفی دارند که هنگام سوخت‌گیری به بنزین و یا گازوئیل اضافه می‌شوند تا باعث بهبود احتراق در موتور شوند.

مکمل‌ها در دو شکل محلول و قرص تولید می‌شوند و می‌توان از آن‌ها در همه وسایل نقلیه موتوردار درون‌سوز مثل خودرو، موتورسیکلت و کامیون استفاده کرد.

مطالعه بیشتر: مکمل بنزین برای معاینه فنی | فول بوست

مهمترین کاربرد استفاده از مکمل بنزین

همان‌طور که در ابتدا اشاره شد، مکمل‌های بنزین در انواع مختلفی و برای انجام وظایف مختلف ساخته می‌شوند و هرکدام کاربرد خاصی دارند.

به‌عنوان‌ مثال، برخی مکمل‌ها برای افزایش اکتان بنزین طراحی می‌شوند، برخی پاک‌کننده سیستم سوخت یا انژکتور شور هستند، برخی روان کننده هستند که باعث کاهش اصطکاک و کارکرد روان‌تر قطعات موتور می‌شوند، برخی پایدارکننده سوختی هستند که برای مدتی طولانی داخل باک خودرو می‌ماند و… . علاوه بر این، مکمل‌ها فقط برای بنزین نیستند و مکمل‌های سوخت گازوئیل هم وجود دارد که آن‌ها هم کاربردهای مختلفی مثل جلوگیری از یخ زدن گازوئیل در دماهای سرد، افزایش عدد ستان و… دارند که میتوان از مزایا استفاده از مکمل بنزین نام برد.

مطالعه بیشتر: بهترین مکمل بنزین برای پراید | فول بوست

عدد اکتان بنزین چیست؟

برای فهمیدن کاری که مکمل بنزین انجام می‌دهد ابتدا بهتر است با عدد اکتان بنزین آشنا شویم. عدد اکتان مقیاسی برای نشان دادن مقاومت بنزین در برابر گرما، فشار و احتراق خودبه‌خود (بدون جرقه) است.

هر چه عدد اکتان بیشتر باشد، بنزین در مقابل پدیده احتراق مخرب ناشی از فشار و گرما مقاوم‌تر خواهد بود و احتراق بهتری خواهد داشت.

استفاده از بنزین اکتان پایین در موتورهای مدرنی که ضریب تراکم بالایی دارند، باعثناک زدنیعنی احتراق مخلوط سوخت و هوای داخل سیلندر زودتر از زمان جرقه زدن شمع می‌شود که می‌تواند آسیب‌های جدی و زیادی را به موتور وارد کند.

علاوه بر مشکل ناک زدن، بنزینی که اکتان پایینی دارد احتراق خوبی هم نخواهد داشت و درنتیجه در طول فرایند احتراق، کربن تولید می‌کند که با گذشت زمان در مسیر سیستم سوخت رسوب می‌کند و به قطعاتی مانند سیستم انژکتور آسیب جدی وارد خواهد کرد.

فواید استفاده از مکمل بنزین

در اکثر خودروهای امروزی که از پیشرانه‌های مدرنی مثل TU5 و EF7 استفاده می‌کنند کیفیت سوخت اهمیت بسیار زیادی دارد زیرا موتورهای پیشرفته امروزی به دلیل ویژگی‌هایی مثلضریب تراکمبالا حساسیت بالایی نسبت به کیفیت سوخت دارند.

یکی از شاخصه‌های بسیار مهم بنزین، عدد اکتان آن است و هرچه این عدد بالاتر باشد احتراق بهتر صورت می‌گیرد و از وظایف اصلی مکمل‌های بنزین افزایش عدد اکتان است اما مکمل‌ها مزیت‌های دیگری هم به دنبال دارند که در ادامه به آن‌ها خواهیم پرداخت.

خلاصه مزیت استفاده از مکمل بنزین عبارتند از:

• افزایش عدد اکتان و بهبود عملکرد موتور
• تمیز کردن سیستم سوخت موتور
• کاهش آلایندگی و کاهش انتشار کربن در معاینه فنی خودرو
• حفظ کیفیت سوخت
• جلوگیری از یخ زدن سوخت

افزایش عدد اکتان مزیت استفاده از مکمل بنزین

افزایش عدد اکتان مهمترین و اصلی‌ترین مزیت استفاده از مکمل بنزین است. مثلا درحالی‌کهموتور EF7به بنزینی با اکتان 95 نیاز دارد، عدد اکتان بنزین معمولی در ایران 87 و بنزین سوپر بین 93 تا 95 است؛ بنابراین، ازآنجایی‌که بنزین سوپر همیشه و همه‌جا در دسترس نیست، بهترین راه برای افزایش عدداکتان بنزین معمولیو رساندن آن به نزدیکی بنزین سوپر استفاده ازمکمل سوختاست.

این نوع مکمل که از آن به‌عنواناکتان بوستریاد می‌شود، به لطف ترکیبات شیمیایی که دارد پس از اضافه شدن به سوخت، در طی واکنشی سریع، عدد اکتان بنزین را افزایش می‌دهد تا احتراق به شکل بهتری انجام گیرد.

تمیز کردن سیستم سوخت موتور

حتی در صورت استفاده از بنزین باکیفیت و اکتان بالا بازهم امکان تولید کربن و رسوب در سیستم سوخت‌رسانی خودرو وجود دارد؛ بنابراین، برای از بین برند این رسوبات باید از مکمل‌های شوینده استفاده کرد.

این نوع مکمل‌ها با از بین بردن رسوبات در سیستم سوخت‌رسانی خودرو موجب جریان راحت‌تر سوخت می‌شود.

با این کار، کارکرد موتور بهتر می‌شود و فرسایش کمتری خواهد داشت و درنتیجه در طولانی‌مدت خرابی قطعات موتور کاهش پیدا می‌کند.

کاهش آلایندگی

یکی از مشکلات بزرگ در کلان‌شهرهای کشورمان آلودگی شدید هوا است که بیماری‌های زیادی را برای شهروندان به دنبال دارد.

از مهمترین راه‌های کم‌هزینه برای کاهش آلودگی هوا استفاده از مکمل بنزین است زیرا این کار با افزایش اکتان بنزین و بهبود کارکرد و احتراق موتور، باعث کاهش قابل‌توجه گازهای آلاینده اگزوز خواهد شد.

با استفاده ازمکمل بنزیندیگر نگران اکتان پایین بنزین نخواهید بود و می‌توانید در هر پمپ‌بنزینی اقدام به سوخت‌گیری کنید.

همچنین مکمل سوخت با تمیز کردن رسوبات کربن و آلودگی‌های سیستم سوخت خودرو موجب سوخت‌رسانی بهتر به موتور می‌شود که احتراق بهتر و آلایندگی کمتری را به دنبال خواهد داشت.

حفظ کیفیت سوخت

در خودروهایی که مدت طولانی در پارکینگ می‌مانند، بنزین داخل باک به‌مرور کیفیت خود را از دست می‌دهد و پس از مدتی با تجزیه شدن به رسوبات و مواد صمغی شکل تبدیل خواهد شد.

این رسوبات می‌توانند دریچه‌های ورودی کاربراتور و یا انژکتورها را مسدود کنند.

برای جلوگیری از این اتفاق، مکمل‌های خاصی طراحی شده‌اند که با جذب آب و کاهش سرعت روند اکسیداسیون و تجزیه شیمیایی بنزین، به حفظ کیفیت سوخت کمک می‌کنند.

مکمل‌ها باعث می‌شوند بنزین داخل باک خودرو تا مدت زیادی تازه مانده و کیفیت خود را حفظ کند.

جلوگیری از یخ زدن سوخت

یکی از مشکلاتی که در فصل زمستان و هوای سرد پیش می‌آید، یخ زدن سوخت است.

البته این مشکل بیشتر در خودروهای دیزلی دیده می‌شود که گازوئیل داخل باک آن‌ها یخ میزند. برای جلوگیری از این اتفاق ناخوشایند می‌توان از مکمل خاصی استفاده کرد که جلوی انجماد سوخت و انسداد سیستم سوخت‌رسانی را می‌گیرد.

سخن پایانی

با توجه به مواردی که بیان شد، مکمل‌های سوخت مزیت‌های زیادی را به دنبال دارند و راه‌حل نسبتاً کم‌هزینه‌ای برای بهبود کارکرد موتور خودرو محسوب می‌شوند.

مکمل‌ها همچنین با افزایش طول عمر قطعات و کاهش خرابی آن‌ها، در طولانی‌مدت چندین برابر هزینهٔ خود را جبران می‌کنند.

مناسب‌ترین زمان برای ریختن مکمل داخل باک پیش از موقع بنزین زدن یعنی هنگامی است که باک خالی باشد.

در این صورت، پس از بنزین زدن مکمل به‌خوبی با بنزین یا گازوئیل ترکیب شده و وارد موتور خواهد شد.

پرسش‌های متداول در مورد مزیت استفاده از مکمل بنزین

یکی از قطعات پراستفاده خودرو، ریموت کنترل است. از این قطعه شاید در روز بارها برای قفل و باز کردن درهای خودرو استفاده کنیم ولی زمانی که از کار بیفتد، به اهمیت آن پی خواهیم برد؛ بنابراین، در ادامه قصد داریم با دلایل مختلف کار نکردن ریموت خودرو و راه‌های برطرف کردن آن‌ها آشنا شویم.

ضعیف شدن باطری ریموت

متداول‌ترین دلیل کار نکردن ریموت خودرو، ضعیف یا تمام شدن باطری آن است. ریموت خودرو برای ارسال سیگنال، به باطری کوچکی نیاز دارد که معمولاً از نوع سکه‌ای است و با گذشت زمان، این باطری ضعیف می‌شود. در این صورت ریموت کار نمی‌کند یا خیلی سخت کار خواهد کرد. روی بعضی ریموت‌ها، یک چراغ کوچک تعبیه می‌شود که در صورت تمام شدن باطری، هنگام فشردن دکمه‌ها دیگر روشن نمی‌شود اما اگر این چراغ روی ریموت خودروی شما وجود ندارد، کند شدن عملکرد ریموت در باز و بسته کردن قفل درها می‌تواند نشانه تمام شدن باطری باشد؛ بنابراین، در اولین گام باطری ریموت را عوض کنید و توجه داشته باشید که باطری جدید مشابه همان نمونه قبلی باشد. برای فهمیدن تمام شدن باطری ریموت از دستگاه ولت‌متر هم می‌توانید استفاده کنید. اگر ولتاژ باتری کمتر از ۳ ولت بود، باید آن را تعویض کنید.

مطالعه بیشتر: علت روشن نشدن چراغ های ماشین و نحوه رفع مشکل - شهر ماشین

فاصله زیاد ریموت با خودرو

یکی دیگر از دلایل کار نکردن ریموت خودرو که شاید کسی به آن توجه نکند، فاصله زیاد ریموت با خودرو است. ریموت خودرو برای ارسال سیگنال برد محدودی دارد که بسته به نوع ریموت معمولاً بین 100 تا 2000 متر است و اگر فاصله شما با خودرو بیش از محدوده برد ریموت باشد، سیگنال به خودرو نمی‌رسد و ریموت کار نمی‌کند؛ بنابراین، ابتدا از روی دفترچه راهنمای خودرو، میزان برد ریموت خودروی خود را ببینید و سپس در همان فاصله ریموت را امتحان کنید. اگر ریموت در محدود برد سیگنال هم کار نکرد، سراغ دلایل بعدی بروید.

اختلال نرم‌افزاری ریموت

اختلال نرم‌افزاری هم یکی دیگر از دلایلی است که باعث می‌شود ریموت کار نکند. در صورت بروز این اختلال، ریموت نمی‌تواند به‌درستی با گیرنده داخل خودرو ارتباط برقرار کند و به‌عبارت‌دیگر، ریموت قادر به ارسال و دریافت امواج رادیویی به گیرنده خودرو نیست. این مشکل می‌تواند ناشی از تنظیمات نادرست یا مشکل در برنامه‌ریزی ریموت باشد. برای رفع اختلال نرم‌افزاری، باید ریموت را دوباره تنظیم کنید. برای انجام این کار طبق مراحل زیر عمل کنید:

• با استفاده از ریموت جایگزین وارد خودرو شوید
• درهای خودرو را ببندید
• سوییچ را در جای خود بگذارید و در حالت آماده به استارت قرار دهید
• چند بار (معمولاً ۱۰ بار) سوئیچ را بین حالت قفل و آماده به استارت حرکت دهید تا صدایی شبیه به زنگ بشنوید
• سپس دکمه قفل یا باز کردن روی ریموت را فشار دهید تا بار دیگر صدای زنگ را بشنوید

با انجام مراحل فوق، ریموت بازتنظیم می‌شود و احتمالاً مشکل برطرف خواهد شد.

آسیب دیدن ریموت

آسیب فیزیکی ریموت هم یکی دیگر از دلایلی است که می‌تواند باعث کار نکردن ریموت خودرو شود. ازآنجایی‌که ریموت خودرو از قطعات حساسی مانند برد الکترونیکی و باطری تشکیل شده است، در صورت سقوط از ارتفاع، خیس شدن یا قرار گرفتن در معرض دمای بالا، ممکن است اجزای داخلی آن آسیب ببیند. در این صورت، ریموت را باز کنید و وضعیت برد الکترونیکی و اتصالات را بررسی کنید. ممکن است پایه‌های باطری شل شده باشد که باید آن‌ها را بچسبانید یا در صورت لزوم لحیم کنید اما اگر آسیب ریموت جدی‌تر باشد و مثلاً برد ترک خورده باشد، باید ریموت را تعویض کنید.

مطالعه بیشتر: نقد و بررسی خودرو تونلند نیوفیس فوتون - شهر ماشین

خرابی فیوزهای خودرو

فیوزهای خودرو که معمولاً در جعبه‌ای در کنار فرمان نصب می‌شوند، سیستم‌های برقی مختلف را کنترل و محافظت می‌کنند. اگر فیوزهای مربوط به قفل مرکزی خودرو خراب شوند، احتمال اینکه در عملکرد ریموت اختلال ایجاد شود وجود خواهد داشت پس ابتدا نحوه عیب یابی جعبه فیوز خودرورا بررسی نمایید و سپس برای تشخیص این مشکل، ابتدا جعبه‌فیوز خودرو را بررسی کنید و تا مشخص شود فیوزی سوخته است یا نه. اگر فیوز سوخته‌ای پیدا کردید، آن را با فیوز جدیدی از همان نوع و با همان آمپر تعویض کنید.

خوابیدن باطری خودرو

اگر باطری خودرو خراب شده یا خوابیده باشد، سیستم برق خودرو از کار خواهد افتاد و درنتیجه هرچند ریموت سیگنال را می‌فرستد ولی گیرنده سیگنال را دریافت نمی‌کند و ریموت عمل نخواهد کرد. در صورت قطع برق خودرو، قفل مرکزی هم از کار می‌افتد؛ بنابراین، اگر ریموت کار نمی‌کند، ابتدا باطری را بررسی کنید و در صورت امکان دیگر وسایل برقی خودرو مثل چراغ‌ها را چک کنید. برایتست باتری ماشینو آشنایی بادلایل و علائم خرابی باتری ماشین و موتوربهتر است مقاله فوق را مطالعه نمایید.

آسیب دیدن گیرنده داخلی خودرو

در داخل خودرو گیرنده‌ای وجود دارد که سیگنال رادیویی ارسالی از سوی ریموت را دریافت می‌کند. اگر این گیرنده به دلیل ضربه خوردن، تماس با مایعات و یا قرار گرفتن در معرض دمای بالا آسیب ببیند، نمی‌تواند سیگنال را دریافت کند و درنتیجه، با اینکه ریموت سالم است ولی کار نمی‌کند؛ بنابراین، اگر تمام موارد قبلی را بررسی کردید و مشکلی نبود، احتمالاً دلیل کار نکردن ریموت، خرابی گیرنده داخلی است که باید برای تعمیر یا تعویض آن سراغ تعمیرکار مخصوص بروید.

لرزش فرمان یکی از مشکلاتی است که زیاد در خودرو پیش می‌آید. این مشکل می‌تواند هنگام حرکت با سرعت‌های پایین، هنگام رانندگی در سرعت‌های بالا و یا در زمان ترمز گیری خود را نشان دهد که هرکدام می‌تواند دلایل خاص خود را داشته باشد. در ادامه به‌طور کامل به دلایل مختلف لرزش فرمان و راه‌های برطرف کردن آن خواهیم پرداخت.

دلایل لرزش فرمان در سرعت‌های پایین

اگر هنگامی‌که با سرعت پایین در حال رانندگی هستید فرمان خودرو لرزش دارد، دلیل مشکل می‌تواند یکی از موارد زیر باشد.

مشکل لاستیک‌ها

یکی از متداول‌ترین دلایل لرزش خودرو در سرعت‌های پایین، مشکل لاستیک‌ها است. لاستیک‌هایی که فرسوده و ساییده شده باشند یا به دلیل ضربه خوردن برجستگی پیدا کرده باشند، می‌توانند باعث لرزش فرمان شوند. حتی تنظیم نبودن باد تایرها هم می‌تواند این مشکل را به دنبال داشته باشد؛ بنابراین، در اولین گام، وضعیت لاستیک‌ها را بررسی کنید. حتما با بررسیدلایل لاستیک ساییاقدام به رفع آن نمایید.

مشکل رینگ‌ها

اگر رینگ خودرو در اثر ضربه یا برخورد با دست‌اندازهای بزرگ آسیب دیده و خم شده باشد، می‌تواند باعث لرزش فرمان شود. علاوه بر این، شل بودن پیچ رینگ‌ها هم می‌تواند منجر به بروز این مشکل شود؛ بنابراین، رینگ‌های خودرو را با دقت بررسی کنید و از سفت بودن تمام پیچ‌ها مطمئن شوید.

خرابی پلوس

در خودروهای دیفرانسیل جلو، خرابی پلوس‌ها یا شافت‌های انتقال نیرو می‌تواند موجب لرزش فرمان شود. این مشکل بیشتر در هنگام شتاب گیری یا پیچیدن خود را نشان می‌دهد و معمولاً با صدای تق‌تق همراه است و شما می‌توانید با بررسیعلائم خرابی پلوس خودروبه رفع ایراد آن اقدام نمایید.

مطالعه بیشتر: تبدیل بنزین معمولی به سوپر | فول بوست

دلایل لرزش فرمان در سرعت‌های بالا

اگر لرزش فرمان فقط در سرعت‌های بالا و مثلاً هنگام رانندگی در بزرگراه‌ها با سرعتی بیش از 80 کیلومتر بر ساعت احساس می‌شود، می‌تواند دلایل دیگری داشته باشد که در ادامه مرور می‌کنیم.

بالانس نبودن چرخ‌ها

شایع‌ترین دلیل لرزش فرمان در سرعت‌های بالا بالانس نبودن چرخ‌ها است. زمانی که وزن تایرها و رینگ‌ها به‌صورت یکنواخت توزیع نشده باشد، چرخ‌ها در سرعت‌های بالا (معمولاً 80 تا 120 کیلومتر بر ساعت) لرزش ایجاد می‌کنند؛ بنابراین، حتماً با مراجعه به آپاراتی چرخ‌ها را بالانس کنید.

مقاله مرتبط:بالانس چرخ چیست؟ علائم بالانس نبودن چرخ

تنظیم نبودن زوایای چرخ‌ها

تنظیم نبودن زوایای چرخ‌ها مانند زاویه کمبر یا کستر می‌تواند باعث لرزش فرمان شود. این مشکل معمولاً پس از برخورد با موانع مانند چاله یا جدول رخ می‌دهد و می‌تواند باعث سایش غیرعادی تایرها نیز شود. علائم این مشکل علاوه بر لرزش فرمان، کشیده شدن خودرو به یک سمت یا سایش غیریکدست لاستیک‌ها هم خواهد بود.

مشکل کمک‌فنرها و سیستم تعلیق

خرابی کمک‌فنرها یا وجود ایرادی در دیگر قطعات سیستم تعلیق یا سیستم فرمان خودرو مثل بوش‌ها، سیبک‌ها یا میل تعادل می‌تواند باعث لرزش فرمان در سرعت‌های بالا شود. همچنین، خرابی بلبرینگ چرخ یا اتصالات فرمان می‌تواند این مشکل را تشدید کند. این مشکل می‌تواند با کوبش هنگام رانندگی همراه باشد و برای رفع آن حتماً به مکانیک مراجعه کرده و جلوبندی و قطعات تعلیق خودرو را بررسی کنید.

مقاله مرتبط:علائم خرابی جعبه فرمان چیست؟

مطالعه بیشتر: تفاوت مکمل بنزین و اکتان بوستر | فول بوست

دلایل لرزش فرمان هنگام ترمزگیری

اگر فقط در هنگام ترمز گرفتن فرمان خودرو لرزش پیدا می‌کند، دلیل وجود مشکلی در سیستم ترمز خودرو است که در ادامه بررسی می‌کنیم.

تاب برداشتن دیسک‌های ترمز

دلیل اصلی لرزش فرمان خودرو در هنگام ترمز گرفتن، تاب برداشتن دیسک‌های ترمز است. این مشکل معمولاً به دلیل داغ کردن بیش‌ازحد یا سایش غیریکدست دیسک‌ها رخ می‌دهد. اگر تاب برداشتن دیسک‌ها جزئی باشد، با تراش دادن دیسک مشکل حل می‌شود اما در غیر این صورت باید دیسک‌ها را تعویض کرد.

خرابی کالیپر ترمز

وجود مشکلی در کالیپر ترمزها نیز می‌تواند باعث لرزش فرمان در هنگام ترمزگیری شود. کالیپر قطعه‌ای است که وظیفه ایجاد اصطکاک بین لنت و دیسک را بر عهده دارد و اگر دچار مشکل شود، اصطکاک درستی ایجاد نمی‌شود و فرمان شروع به لرزش می‌کند. این مشکل می‌تواند به دلیل فرسوده شدن وخرابی لنت ترمزهم رخ دهد.

اساس کار پیشرانه‌های درون‌سوز که در خودروها استفاده می‌شود ترکیب سوخت و هوا و سپس محترق کردن آن برای تولید نیرو است؛ بنابراین، دو عنصر اصلی برای کار کردن موتور خودرو سوخت و هوا خواهد بود؛ اما برای رساندن هوا به موتور راه‌های مختلفی وجود دارد که می‌توان آن‌ها را به دو دسته کلی تنفس طبیعی و پرخوران یا القای اجباری تقسیم کرد. در این مطلب قصد داریم با پیشرانه تنفس طبیعی (موتور تنفس طبیعی) با کمک پتروتکس تولید کنندهمکمل بنزینبا تکنولوژی نانو آشنا شویم.

موتور تنفس طبیعی چیست؟

به‌طورکلی، به موتورهایی که هوا را با فشار عادی اتمسفر مکش می‌کنند تنفس طبیعی گفته می‌شود.

در این موتورها هوا با همان فشاری که ما تنفس می‌کنیم وارد سیلندرها شده و با سوخت ترکیب می‌شود؛ اما اگر بتوان هوای بیشتری به موتور رساند، بازده و قدرت آن افزایش پیدا می‌کند و به همین دلیل، تقریباً از همان سال‌های آغازین اختراع موتور درون‌سوز مهندسان به فکر تزریق هوای بیشتر به موتورها افتادند که به این کار پرخوران یا القای اجباری گفته می‌شود.

برای این کار ابتدا از سوپرشارژر استفاده می‌شد و بعداً در سال 1905 توربوشارژر اختراع شد.

در موتورهای پرخوران،توربوشارژریا سوپرشارژر هوا را با فشار بسیار بیشتری نسبت به اتمسفر به موتور تزریق می‌کند.

زمانی که هوای بیشتری وارد موتور می‌شود، احتراق بنزین بهتر صورت می‌گیرد و درنتیجه بازدهی و قدرت موتور به میزان قابل‌توجهی افزایش پیدا می‌کند.

با استفاده از القای اجباری می‌توان از پیشرانه‌هایی با حجم پایین قدرت بالایی گرفت که این موضوع کاهش مصرف سوخت را هم به همراه دارد.

به همین دلیل، القای اجباری خصوصاً از طریق توربوشارژر از حدود دهه 70 میلادی به‌تدریج وارد صنعت خودروسازی شد و به دلیل مزیت‌هایی که برشمردیم، رفته‌رفته استفاده از این تکنولوژی در موتورها بیشتر و بیشتر شد.

همچنین طی دو دهه اخیر قوانین سخت‌گیرانه مربوط به آلایندگی خودروها نیز به‌سرعت محبوبیت توربوشارژرها را افزایش داده و خودروسازان برای اینکه مصرف سوخت و آلایندگی موتورهای خود را کاهش دهند سراغ این قطعه رفتند.

امروزه موتورهای توربو آن‌قدر متداول شده‌اند که در خودروهای مدرن جهانی کمتر مدلی را می‌توان با پیشرانه تنفس طبیعی پیدا کرد.

بااین‌حال، از ورود توربوشارژر به صنعت خودروسازی کشورمان مدت‌زمان زیادی نمی‌گذرد زیرا در دهه 90 شمسی شاهد تولید موتور EF7 به‌عنوان اولین پیشرانه توربوشارژ ایرانی بودیم.

درنتیجه، در کشورمان هنوز اکثر پیشرانه‌های تولیدی از نوع تنفس طبیعی هستند.

مطالعه بیشتر: بهترین زمان تعویض روغن موتور در انواع خودروها - شهر ماشین

مزیت‌های موتورهای تنفس طبیعی

هرچند توربوشارژر مزیت‌های زیادی به دنبال دارد اما موتورهای تنفس طبیعی هم مزایای خاص خود را دارند که باعث شده در دنیا هم هنوز به‌طور کامل کنار گذاشته نشوند و همچنان در برخی خودروها مورداستفاده قرار گیرند.

در ادامه این مزیت‌ها که شامل لیست زیر است را بررسی خواهیم کرد.

• سادگی و پیچیدگی کمتر
• هزینه‌های تعمیر و نگهداری کمتر
• پاسخگویی فوری
• هزینه تولید کمتر

سادگی و پیچیدگی کمتر

پیشرانه‌های تنفس طبیعی بسیار ساده‌تر از نمونه‌های توربو بوده و پیچیدگی فنی کمتری دارند.

این در حالی است که قطعاتی مثل توربوشارژر، اینترکولر، منیفولدهای پیچیده‌تر و سنسورهای بیشتر به پیچیدگی موتورهای توربو بسیار اضافه می‌کند؛ بنابراین، موتورهای تنفس طبیعی خرابی کمتری هم خواهند داشت و از قابلیت اطمینان بالاتری برخوردارند.

به‌عنوان‌مثال، بعضاً دیده شده موتورهای تنفس طبیعی تویوتا در خودروهایی مثل کمری حتی بیش از یک میلیون کیلومتر را بدون مشکلات جدی طی کرده‌اند درحالی‌که موتورهای توربوشارژ امروزی شاید نتوانند به چنین رکوردهایی برسند.

هزینه‌های تعمیر و نگهداری کمتر

ازآنجایی‌که پیشرانه‌های تنفس طبیعی ساده‌تر هستند، از یک سو نیاز به مراقبت کمتری دارند و از سوی دیگر هزینه‌های تعمیر آن‌ها هم کمتر خواهد بود.

در موتورهای توربو، قطعاتی که در بالا ذکر کردیم بسیار گران‌قیمت بوده و در صورت خرابی خرج بزرگی روی دست مالک می‌گذارند.

همچنین این پیشرانه‌ها حساسیت بیشتری دارند و نیاز به مراقبت دقیق‌تری خواهند داشت.

به‌عنوان‌مثال، موتورهای توربو نسبت به بنزین بسیار حساس هستند و به بنزین اکتان بالا نیاز دارند.

همچنین برای تعمیر این موتورها هم به تخصص بیشتری نیاز است.

پاسخگویی فوری

یکی از مشکلاتی که پیشرانه‌های توربوشارژ با آن مواجه هستند پدیده‌ای بنام تأخیر توربو است.

در این انجین ابتدا باید گازهای خروجی اگزوز به توربین توربوشارژ برسند و آن را با سرعت کافی بچرخانند تا توربو بتواند هوای فشرده را وارد سیلندرها کند.

درنتیجه، از زمانی که راننده پدال گاز را فشار می‌دهد تا وقتی توربو وارد عمل شود، کمی تأخیر وجود خواهد داشت زیرا توربو برای ارائه حداکثر بازدهی خود به دور موتور بالا نیاز دارد تا فشار گازهای اگزوز به حد کافی برسد.

در موتورهای تنفس طبیعی اما خبری از این مشکل نیست زیرا این موتورها هوای معمول اتمسفر را مکش می‌کنند و این هوا همیشه و در هر حالتی در دسترس است.

البته خودروسازان در پیشرانه‌های توربوشارژ مدرن از طرق مختلفی مثل استفاده از توربوشارژرهای هندسه متغیر، سوپرشارژرهای برقی و موتور برقی کمکی سعی کرده‌اند تأخیر توربو را از بین ببرند یا کاهش دهند اما این مشکل در اکثر خودروهای توربو هنوز به‌طور کامل برطرف نشده است.

هزینه تولید کمتر

موتورهای توربو به دلیل قطعات بیشتری که دارند، هزینه تولید بالاتری خواهند داشت که این باعث افزایش قیمت خودرو می‌شود.

به همین دلیل، موتورهای توربو خیلی مناسب خودروهای اقتصادی و ارزان‌قیمت نیستند درحالی‌که موتورهای تنفس طبیعی گزینه‌های مقرون‌به‌صرفه‌ای هستند.

معایب موتورهای تنفس طبیعی

پیشرانه تنفس طبیعی در کنار مزیت‌های زیادی که دارند، از معایبی هم رنج می‌برند که باعث شده این روزها در اکثر خودروها جای خود را به نمونه‌های توربو بدهند.

در ادامه این معایب که شامل لیست زیر است را بررسی خواهیم کرد.

• محدودیت قدرت و وابستگی به حجم موتور
• مصرف سوخت و آلایندگی بالاتر
• کاهش قدرت با افزایش ارتفاع از سطح دریا

محدودیت قدرت و وابستگی به حجم موتور

پیشرانه‌های تنفس طبیعی وابستگی زیادی به حجم موتور دارند؛ به‌عبارت‌دیگر، در این موتورها اصلی‌ترین راه برای افزایش قدرت زیاد کردن حجم موتور و تعداد سیلندرها است. به‌عنوان‌مثال، یک موتور 2 لیتری تنفس طبیعی چهار سیلندر حتی با بهره‌مندی از تمام تکنولوژی‌های مدرن مثل تزریق مستقیم سوخت هم نمی‌تواند از حدود 250 اسب بخار، قدرت بیشتر تولید کند.

این در حالی است که پیشرانه‌های توربو وابستگی چندانی به حجم موتور ندارند و برای مثال، مرسدس بنز از یک موتور 2 لیتری توربو تا 476اسب بخارقدرت گرفته است.

مصرف سوخت و آلایندگی بالاتر

پیشرانه‌های توربو می‌توانند با مصرف سوخت کمتر، قدرت زیادی تولید کنند درحالی‌که موتورهای تنفس طبیعی برای تولید همان مقدار قدرت به سوخت بیشتری نیاز دارند و درنتیجه آلایندگی بیشتری هم خواهند داشت.

به همین دلیل، این روزها قوانین آلایندگی دیگر اجازه استفاده از موتورهای تنفس طبیعی را به خودروسازان نمی‌دهد.

همچنین استفاده از پیشرانه‌های تنفس طبیعی بزرگ برای تولید قدرت بیشتر باعث افزایش وزن خودرو می‌شود درحالی‌که همان مقدار قدرت را می‌توان از یک موتور توربوشارژ کوچک‌تر گرفت.

کاهش قدرت با افزایش ارتفاع از سطح دریا

ازآنجایی‌که پیشرانه‌های تنفس طبیعی از هوای معمول اطراف خود استفاده می‌کنند، با افزایش ارتفاع از سطح دریا که باعث کاهش اکسیژن می‌شود، قدرت آن‌ها کاهش پیدا می‌کند.

به همین دلیل، موتورهای تنفس طبیعی در مکان‌هایی که ارتفاع زیادی از سطح دریا دارند بازدهی بسیار کمتری خواهند داشت.

این در حالی است که در موتورهای توربو افزایش ارتفاع تأثیر خیلی کمی روی کاهش بازدهی موتور خواهد داشت.

مطالعه بیشتر: بهترین زمان تعویض روغن گیربکس در انواع خودروها - شهر ماشین

امروز چه خودروهایی از موتور تنفس طبیعی استفاده می‌کنند؟

همان‌طور که گفته شد، به دلیل قوانین آلایندگی و مزیت‌های موتورهای توربو، این روزها پیشرانه‌های تنفس طبیعی بسیار کمتر استفاده می‌شوند اما بااین‌حال هنوز هم می‌توان این موتورها را در برخی خودروها دید.

یکی از موارد استفاده از موتورهای تنفس طبیعی در سوپراسپرت‌هایی است که به دنبال ارائه تجربه رانندگی خالص و پاسخگویی فوری موتور هستند.

شورلت کوروت Z06،آئودی R8وپورشه 911 GT3ازجمله سوپراسپرت‌هایی هستند که از موتورهای تنفس طبیعی استفاده می‌کنند. همچنین لامبورگینی هم همچنان در سوپراسپرت‌های خود به موتورهای تنفس طبیعی وفادار مانده و سراغ توربوشارژر نرفته است.

علاوه بر این، در خودروهای اقتصادی و همین‌طور مدل‌های ارزان‌قیمتی که برای کشورهای درحال‌توسعه مثل هند و آمریکای جنوبی تولید مشوند، به دلیل هزینه تولید کمتر، سادگی و هزینه‌های نگهداری پایین‌تر هنوز از موتورهای تنفس طبیعی استفاده می‌شود.

بااین‌حال، هم‌اکنون در بازارهای اروپا و آمریکا کمتر خودرویی را می‌توان با موتور تنفس طبیعی پیدا کرد.

باتری یکی از مهم‌ترین قطعات خودرو محسوب می‌شود زیرا اگر وجود نداشته باشد یا خراب شود، خودرو اصلاً استارت نخواهد خورد. این قطعه مهم، برق موردنیاز قطعات مختلف خودرو را ذخیره می‌کند و توسط دینام شارژ می‌شود؛ بنابراین، حصول اطمینان از سالم بودن باتری خودرو موضوع بسیار مهمی خواهد بود زیرا اگر باتری خراب شود، ممکن است در راه بمانید و نتوانید خودرو را روشن کنید. این یعنی باید هرازچندگاهی باتری خودرو را تست کنید تا از سلامت آن مطمئن شوید. ازاین‌رو، در ادامه قصد داریم با راه‌های تست باتری خودرو آشنا شویم. بهتر است آزمایش باتری سالی دو بار انجام شود.

مطالعه بیشتر: 6 علت خرابی بخاری ماشین + نشانه‌ها - شهر ماشین

روش‌های تست باتری خودرو

برای تست دقیق باتری خودرو، به ابزاری بنام ولت‌متر یا تستر باتری نیاز است ولی برای تست باتری خودرو بدونولت‌مترهم روشی وجود دارد؛ بنابراین، روش‌های تست باتری خودرو به دو دسته با ابزار و بدون ابزار تقسیم می‌شود که در ادامه به آن خواهیم پرداخت اما ابتدا بهتر است با ولتاژ استاندارد باتری آشنا شویم.

ولتاژ استاندارد باتری خودرو

ولتاژ نرمال باتری خودرو زمانی که کاملاً شارژ باشد، در حالتی که خودرو خاموش است 12.6 ولت و در زمان روشن بودن خودرو بین 13.7 تا 14.7 ولت است. همچنین اگر باتری 50 درصد شارژ داشته باشد،ولتاژدر حالت خاموش 12.24 ولت خواهد بود که این عدد با شارژ 25 درصد به 12.06 ولت می‌رسد. درصورتی‌که ولتاژ باتری کمتر از 11.89 ولت باشد، باتری شارژ ندارد و خالی شده است. علاوه بر این، به تأثیر دمای محیط روی شارژ باتری هم باید توجه داشت زیرا هر 12 درجه کاهش دما باعث افت 0.01 ولتی شارژ باتری می‌شود. اعدادی که در بالا ذکر شدند، برای دمای نرمال 26 درجه سانتی‌گراد هستند و بنابراین، اگر دما منفی یک درجه سانتی‌گراد باشد، ولتاژ عادی باتری با شارژ کامل 12.58 ولت خواهد بود.

مقاله مرتبط:علائم خرابی باتری ماشین و موتور

تست باتری با ولت‌متر

تست باتری با ولت‌متر خود به دو روش انجام می‌شود. روش اول زمانی است که باتری خارج از خودرو باشد. در این صورت، تست باتری بسیار آسان خواهد بود و فقط کافی است گیره قرمزرنگ دستگاه تستر را به قطب مثبت باتری و گیره مشکی را به قطب منفی متصل کنید. سپس دستگاه را روشن کنید تا ولتاژ باتری را نشان دهند.

در روشن دوم، باتری روی خودرو قرار دارد. در این حالت برای تست باتری با ولت‌متر، ابتدا مثل روش قبل، گیره‌ها را به قطب‌های مثبت و منفی متصل کنید. سپس سوکت کوئل را جدا کنید تا هنگام استارت زدن، خودرو روشن نشود. حالا بخاری و نوربالای چراغ‌ها را روشن کنید و از کسی بخواهید برای حدود 15 ثانیه، سوئیچ را در حالت استارت نگه دارد. پس از انجام این فرایند، نتیجه آزمایش باتری روی ولت‌متر به نمایش درخواهد آمد.

تست باتری بدون ابزار خاص

برای تست باتری خودرو بدون ولت‌متر، ابتدا خودرو را روشن کنید و سپس چراغ‌های جلو را در حالت نوربالا قرار دهید. حالا دور موتور را بالا ببرید و چند ثانیه نگه دارید. سپس دور موتور را به حالت عادی بازگردانید. اگر هنگام بالا یا پایین بودن دور موتور، نور چراغ‌ها عادی است و تغییر نمی‌کند، یعنی باتری سالم است اما اگر هنگام بالا رفتن دور موتور، چراغ‌ها پرنور می‌شوند و با پایین آمدن دور موتور کم‌نور خواهند شد، یعنی باتری شارژ کافی ندارد و یا توسط دینام به‌درستی شارژ نمی‌شود. البته در این روش احتمال خطا وجود دارد ولی می‌تواند وضعیت کلی باتری را نشان دهد.

پیامدهای کم بودن شارژ باتری ماشین

اگر باتری خودرو برای مدت‌زمان طولانی کم شارژ باشد، به دلیل سولفاته شدن به باتری آسیب وارد می‌شود. علاوه بر این، باتری خراب برق‌رسانی به اجزای دیگر خودرو را هم با مشکل مواجه می‌کند. اختلال در استارت زدن می‌تواند یکی از پیامدهای باتری خراب باشد. به‌طورکلی، عمر مفید باتری خودرو بین دو تا سه سال است اما عوامل زیادی روی کم‌تر یا بیش‌تر شدن عمر باتری ماشین اثرگذار هستند.

مطالعه بیشتر: بهترین زمان تعویض شمع خودرو و راهکار افزایش عمر شمع - شهر ماشین

علائم خرابی باتری

هرچند با روش‌هایی که در بالا گفتیم بهتر است سالی دو بار باتری خودرو را تست کنید تا از سلامت آن مطمئن شوید اما اگر این کار را انجام نداده باشد، از طریق علائم زیر می‌توانید متوجه شوید که باتری خودرو خراب شده است:

• استارت نخوردن خودرو
• قطع شدن برق خودرو
• سخت استارت خوردن خودرو
• کم‌نور شدن چراغ‌های جلو
• ازکارافتادن برخی لوازم جانبی مثل ضبط
• سخت استارت خوردن خودرو در هوای سرد