سیستم EBD یا Electronic Brakeforce Distribution (توزیع الکترونیکی نیروی ترمز) یک فناوری ایمنی در خودروها است که بهینهسازی عملکردسیستم ترمز ABS(سیستم ضد قفل ترمز) را بر عهده دارد. این سیستم بهطور خودکار نیروی ترمز را بین چرخهای جلو و عقب یا بین چرخهای چپ و راست، متناسب با شرایط رانندگی و بار خودرو توزیع میکند. هدف اصلی EBD کاهش فاصله توقف و افزایش پایداری خودرو در هنگام ترمزگیری شدید یا در شرایط خاص مثل بار ناهموار یا جادههای لغزنده است.
شیوه عملکرد سیستم ترمز EBD
EBD با استفاده از حسگرهای سرعت چرخ وECUکار میکند. این حسگرها بهطور مداوم وضعیت هر چرخ را پایش میکنند و دادهها را به ECU ارسال میکنند. سپس سیستم با تحلیل وزن خودرو، نیروی گریز از مرکز و چسبندگی لاستیکها، نیروی ترمز را بهطور دقیق تنظیم میکند. برای مثال، اگر خودرو بار سنگینتری در عقب داشته باشد، EBD نیروی بیشتری به چرخهای جلو تخصیص میدهد تا از قفل شدن چرخهای عقب و انحراف خودرو جلوگیری کند. یکی از مزیتهای کلیدی EBD، بهبود کنترل در پیچها یا هنگام ترمزگیری اضطراری است. در چنین موقعیتهایی، توزیع نامتوازن وزن میتواند منجر به از دست دادن چسبندگی شود اما EBD این مشکل را با تنظیم لحظهای نیروی ترمز برطرف میکند. این سیستم همچنین بهطور هماهنگ با ABS وسیستم کنترل پایداری الکترونیکی (ESP)عمل میکند تا رانندگی را ایمنتر کند.
سیستم EBD یا Electronic Brakeforce Distribution (توزیع الکترونیکی نیروی ترمز) یک فناوری ایمنی در خودروها است که بهینهسازی عملکردسیستم ترمز ABS(سیستم ضد قفل ترمز) را بر عهده دارد. این سیستم بهطور خودکار نیروی ترمز را بین چرخهای جلو و عقب یا بین چرخهای چپ و راست، متناسب با شرایط رانندگی و بار خودرو توزیع میکند. هدف اصلی EBD کاهش فاصله توقف و افزایش پایداری خودرو در هنگام ترمزگیری شدید یا در شرایط خاص مثل بار ناهموار یا جادههای لغزنده است.
شیوه عملکرد سیستم ترمز EBD
EBD با استفاده از حسگرهای سرعت چرخ وECUکار میکند. این حسگرها بهطور مداوم وضعیت هر چرخ را پایش میکنند و دادهها را به ECU ارسال میکنند. سپس سیستم با تحلیل وزن خودرو، نیروی گریز از مرکز و چسبندگی لاستیکها، نیروی ترمز را بهطور دقیق تنظیم میکند. برای مثال، اگر خودرو بار سنگینتری در عقب داشته باشد، EBD نیروی بیشتری به چرخهای جلو تخصیص میدهد تا از قفل شدن چرخهای عقب و انحراف خودرو جلوگیری کند. یکی از مزیتهای کلیدی EBD، بهبود کنترل در پیچها یا هنگام ترمزگیری اضطراری است. در چنین موقعیتهایی، توزیع نامتوازن وزن میتواند منجر به از دست دادن چسبندگی شود اما EBD این مشکل را با تنظیم لحظهای نیروی ترمز برطرف میکند. این سیستم همچنین بهطور هماهنگ با ABS وسیستم کنترل پایداری الکترونیکی (ESP)عمل میکند تا رانندگی را ایمنتر کند.
اگر پشت فرمان خودروهای نسبتاً جدید بنشینید، احتمالاً دکمهای تحت عنوان (Eco mode) یا اصطلاحا حالت رانندگی اکو را میبینید؛ اما حالت اکو چیست؟ چه کاربردی دارد و در چه مواقعی نباید از آن استفاده کنید؟ پاسخ تمام این سؤالات را در ادامه میدهیم.
حالت رانندگی اکو چیست؟
اکو همانطور که از نامش مشخص است، حالت رانندگی اقتصادی است. این حالت تنظیماتی را در خودرو اعمال میکند که باعث کاهش مصرف سوخت میشود. حالت اکو، موتور، گیربکس و دیگر قسمتهای خودرو را بهگونهای تنظیم میکند که کمترین مصرف سوخت ممکن را فراهم کند. پیشینه این حالت رانندگی به دهه 70 میلادی برمیگردد یعنی زمانی که بحران نفتی شکل میگیرد و خودروسازان به دنبال راههایی برایکاهش مصرف سوختدر خودروهای تولیدی خود هستند.
حالت MODE ECO چگونه عمل میکند؟
همانطوریکه در بالا گفتیم، حالت eco با اعمال تنظیماتی، به کاهش مصرف سوخت خودرو کمک میکند. این تنظیمات شامل موارد زیر میشود:
پایین نگهداشتن دور موتور
حالت اکو از افزایش غیرضروری و بیشازحد دور موتور جلوگیری میکند تا مصرف سوخت کمتر شود.
تعویض دنده زودتر
در خودروهای اتوماتیک، حالت اکو باعث میشود گیربکس دندهها را زودتر تعویض کند تا دور موتور بالا نرود.
محدود کردن قدرت موتور
در برخی خودروها، حالت اکو قدرت موتور را در هنگام حرکت با سرعت ثابت کاهش میدهد تا مصرف سوخت کمتر شود.
زمان مناسب برای استفاده از حالت اکو، هنگامی است که سرعت کمتر از 70 کیلومتر بر ساعت باشد. همچنین در رانندگیهای شهری هم استفاده از حالت اکو توصیه میشود زیرا با کاهش مصرف سوخت و آلایندگی همراه است.
مزایای حالت رانندگی اکو چیست؟
مزیت اصلی حالت اکو، کاهش مصرف سوخت در خودرو است ولی بهطورکلی از موارد زیر میتوان بهعنوان مزیتهای این حالت رانندگی یاد کرد:
حالت اکو با وجود تمام مزیتهایی که دارد، در برخی مواقع نباید شما از آن در خوردروی خود استفاده کنید. هنگامیکه این حالت فعال میشود، دریچه گاز خودرو کمتر از حالت عادی به درخواستهای راننده واکنش نشان میدهد و درنتیجه، شتاب خودرو کمتر میشود. درواقع، در حالت اکو واکنش خودرو به درخواستها کمی کندتر میشود. به همین دلیل، در مواقعی که در ادامه مرور میکنیم نباید از حالت اکو استفاده کنید.
هنگام رانندگی در ترافیک سنگین
هنگامیکه در ترافیک سنگین رانندگی میکنید بهتر است حالت اکو را غیرفعال کنید زیرا در شرایط توقف و شروع حرکت مکرر، حالت اکو منجر به تأخیر در پاسخگویی موتور میشود.
هنگام رانندگی در سربالایی
خودرو در سربالایی به نیروی بیشتری برای حرکت نیاز دارد و درنتیجه، حالت اکو که قدرت موتور را محدود میکند میتواند مشکلساز شود؛ بنابراین، در این شرایط حالت اکو را فعال نکنید تا تمام قدرت موتور را در اختیار داشته باشید.
هنگام نیاز به شتابگیری سریع
همانطور که توضیح دادیم، حالت رانندگی اکو شتاب خودرو را کاهش میدهد؛ بنابراین، مواقعی که به شتابگیری سریع نیاز دارید مثل هنگام سبقتگیری، از eco mode استفاده نکنید.
Eco Mode یکی از آپشنهای مدرن
حالت رانندگی اکو (Eco Mode) یکی از آپشنهای مدرن در خودروها است که با هدف کاهش مصرف سوخت و تولید آلایندگی طراحی میشود. این حالت با تنظیم عملکرد موتور، گیربکس و سیستمهای جانبی مانند کولر، شتابگیری نرمتر و مصرف انرژی بهینهتر را فراهم میکند. در حالت اکو، واکنش پدال گاز ملایمتر میشود، تعویض دندهها در دور موتور پایینتر انجام میگیرد و مصرف انرژی سیستمهای برقی کاهش مییابد. این ویژگی بهویژه در رانندگی شهری و مسافتهای طولانی، صرفهجویی قابلتوجهی در سوخت ایجاد میکند. بااینحال، eco mode ممکن است شتاب و قدرت خودرو را کمی محدود کند و بنابراین برای رانندگی اسپرت یا پرشتاب مناسب نیست.
اگر پشت فرمان خودروهای نسبتاً جدید بنشینید، احتمالاً دکمهای تحت عنوان (Eco mode) یا اصطلاحا حالت رانندگی اکو را میبینید؛ اما حالت اکو چیست؟ چه کاربردی دارد و در چه مواقعی نباید از آن استفاده کنید؟ پاسخ تمام این سؤالات را در ادامه میدهیم.
حالت رانندگی اکو چیست؟
اکو همانطور که از نامش مشخص است، حالت رانندگی اقتصادی است. این حالت تنظیماتی را در خودرو اعمال میکند که باعث کاهش مصرف سوخت میشود. حالت اکو، موتور، گیربکس و دیگر قسمتهای خودرو را بهگونهای تنظیم میکند که کمترین مصرف سوخت ممکن را فراهم کند. پیشینه این حالت رانندگی به دهه 70 میلادی برمیگردد یعنی زمانی که بحران نفتی شکل میگیرد و خودروسازان به دنبال راههایی برایکاهش مصرف سوختدر خودروهای تولیدی خود هستند.
حالت MODE ECO چگونه عمل میکند؟
همانطوریکه در بالا گفتیم، حالت eco با اعمال تنظیماتی، به کاهش مصرف سوخت خودرو کمک میکند. این تنظیمات شامل موارد زیر میشود:
پایین نگهداشتن دور موتور
حالت اکو از افزایش غیرضروری و بیشازحد دور موتور جلوگیری میکند تا مصرف سوخت کمتر شود.
تعویض دنده زودتر
در خودروهای اتوماتیک، حالت اکو باعث میشود گیربکس دندهها را زودتر تعویض کند تا دور موتور بالا نرود.
محدود کردن قدرت موتور
در برخی خودروها، حالت اکو قدرت موتور را در هنگام حرکت با سرعت ثابت کاهش میدهد تا مصرف سوخت کمتر شود.
زمان مناسب برای استفاده از حالت اکو، هنگامی است که سرعت کمتر از 70 کیلومتر بر ساعت باشد. همچنین در رانندگیهای شهری هم استفاده از حالت اکو توصیه میشود زیرا با کاهش مصرف سوخت و آلایندگی همراه است.
مزایای حالت رانندگی اکو چیست؟
مزیت اصلی حالت اکو، کاهش مصرف سوخت در خودرو است ولی بهطورکلی از موارد زیر میتوان بهعنوان مزیتهای این حالت رانندگی یاد کرد:
حالت اکو با وجود تمام مزیتهایی که دارد، در برخی مواقع نباید شما از آن در خوردروی خود استفاده کنید. هنگامیکه این حالت فعال میشود، دریچه گاز خودرو کمتر از حالت عادی به درخواستهای راننده واکنش نشان میدهد و درنتیجه، شتاب خودرو کمتر میشود. درواقع، در حالت اکو واکنش خودرو به درخواستها کمی کندتر میشود. به همین دلیل، در مواقعی که در ادامه مرور میکنیم نباید از حالت اکو استفاده کنید.
هنگام رانندگی در ترافیک سنگین
هنگامیکه در ترافیک سنگین رانندگی میکنید بهتر است حالت اکو را غیرفعال کنید زیرا در شرایط توقف و شروع حرکت مکرر، حالت اکو منجر به تأخیر در پاسخگویی موتور میشود.
هنگام رانندگی در سربالایی
خودرو در سربالایی به نیروی بیشتری برای حرکت نیاز دارد و درنتیجه، حالت اکو که قدرت موتور را محدود میکند میتواند مشکلساز شود؛ بنابراین، در این شرایط حالت اکو را فعال نکنید تا تمام قدرت موتور را در اختیار داشته باشید.
هنگام نیاز به شتابگیری سریع
همانطور که توضیح دادیم، حالت رانندگی اکو شتاب خودرو را کاهش میدهد؛ بنابراین، مواقعی که به شتابگیری سریع نیاز دارید مثل هنگام سبقتگیری، از eco mode استفاده نکنید.
Eco Mode یکی از آپشنهای مدرن
حالت رانندگی اکو (Eco Mode) یکی از آپشنهای مدرن در خودروها است که با هدف کاهش مصرف سوخت و تولید آلایندگی طراحی میشود. این حالت با تنظیم عملکرد موتور، گیربکس و سیستمهای جانبی مانند کولر، شتابگیری نرمتر و مصرف انرژی بهینهتر را فراهم میکند. در حالت اکو، واکنش پدال گاز ملایمتر میشود، تعویض دندهها در دور موتور پایینتر انجام میگیرد و مصرف انرژی سیستمهای برقی کاهش مییابد. این ویژگی بهویژه در رانندگی شهری و مسافتهای طولانی، صرفهجویی قابلتوجهی در سوخت ایجاد میکند. بااینحال، eco mode ممکن است شتاب و قدرت خودرو را کمی محدود کند و بنابراین برای رانندگی اسپرت یا پرشتاب مناسب نیست.
پیشرانه درونسوز از قطعات مختلفی تشکیل شده که یکی از آنها سوپاپ است و به همین دلیل، در مشخصات پیشرانه خودروها عبارت 8 سوپاپ یا 16 سوپاپ را میبینیم. این عبارت اما به چه معنا است و موتور 16 سوپاپ چه تفاوتی با موتور 8 سوپاپ دارد؟ در ادامه بهطور کامل تمامی مزایا و معایب موتور 16 سوپاپ را بررسی و نگاهی به موتور 12 سوپاپ بیاندازیم و با آن آشنا شویم.
موتور درونسوز از چند سیلندر تشکیل شده که هر سیلندر محفظهای استوانهای شکل است و پیستون در آن به بالا و پایین حرکت میکند. این پیستونها برای اینکه حرکت کرده و نیرو تولید کنند، به مخلوط سوخت و هوا نیاز دارند تا در محفظه سیلندر منفجر شده و پیستونها را به پایین حرکت دهد. ورود این مخلوط از طریق سوپاپ صورت میگیرد. این واژه از زبان فرانسه (Soupape) وارد زبان ما شده و به سوپاپ در انگلیسی Valve گفته میشود. در فارسی نیز میتوان این واژه را دریچه ترجمه کرد.
در پیشرانه خودرو، این دریچه یا سوپاپ در موقع مناسب از طریق میل بادامک باز شده و مخلوط سوخت و هوا را وارد سیلندر میکند. البته درموتور GDI و موتور توربو GDIیا تزریق مستقیم سوخت، از طریق سوپاپ فقط هوا وارد سیلندر شده و سوخت توسط انژکتور مستقیماً داخل محفظه احتراق پاشیده میشود. این سوپاپ پس از ورود مخلوط سوخت و هوا، بسته میشود تا مانع تخلیه مخلوط پیش از احتراق شود. سپس شمع جرقه زده و مخلوط را منفجر میکند تا نیرو تولید شود. پسازاینکه احتراق صورت گرفت، دود ناشی از آن باید از محیط سیلندر تخلیه شود تا دوباره با مخلوط سوخت و هوا جایگزین شود. وظیفه انجام این کار هم بر عهده یک سوپاپ دیگر است.
این سوپاپ زمانی که پیستون پس از احتراق به پایین حرکت کرده و حالا در حال بالا آمدن است، باز میشود تا با فشار پیستون به سمت بالا، دود از سیلندر خارج شود؛ بنابراین، اساساً در پیشرانه دو نوع سوپاپ داریم. به سوپاپی که از آن مخلوط سوخت و هوا وارد میشود، سوپاپ هوا یا ورودی گفته میشود و به سوپاپی که از آن دود خارج میشود سوپاپ دود یا خروجی گفته میشود. همانطور که اشاره شد، باز و بسته کردن این سوپاپها توسط میل بادامک انجام میشود که از طریق تسمه تایم به میللنگ متصل است.
تفاوت موتور 16 سوپاپ با 8 سوپاپ
سالها پیش در پیشرانهها در هر سیلندر فقط از دو سوپاپ استفاده میشد که یکی سوپاپ هوا و دیگری سوپاپ دود بود اما مهندسان که همیشه به دنبال افزایش راندمان پیشرانهها و کاهش مصرف سوخت بودند، دریافتند که هرچه مکش مخلوط سوخت و هوا به داخل سیلندر سریعتر صورت گیرد و از طرف دیگر دود حاصل از احتراق بهتر و سریعتر تخلیه شود، راندمان موتور بیشتر خواهد شد. به همین دلیل، خودروسازان سراغ استفاده از چهار سوپاپ در هر سیلندر رفتند. با این کار، تنفس پیشرانه بسیار بهتر انجام میشد؛ بنابراین، منظور از موتور 8 سوپاپ موتوری است که در هر سیلندر دو سوپاپ دارد درحالیکه موتور 16 سوپاپ در هر سیلندر چهار سوپاپ دارد.
البته این اعداد در پیشرانههای چهار سیلندر صدق میکند که مجموع تعداد سوپاپها به 8 یا 16 میرسد اما در موتور شش سیلندر مجموع سوپاپها 12 یا 24 و در موتور هشت سیلندر 16 یا 32 سوپاپ خواهد بود. در موتورهای سه سیلندر هم این اعداد 6 و 12 است اما چون در کشورمان اکثر خودروها از پیشرانههای چهار سیلندر استفاده میکنند، عبارت موتور 8 سوپاپ و موتور 16 سوپاپ رایج شده است.
موتور 4 سیلندر و 8 سوپاپ
مزایای موتور 16 سوپاپ
استفاده از چهار سوپاپ در هر سیلندر در یک موتور 4 سیلندر و در مجموع 16 سوپاپ مزیتهای زیادی دارد که در ادامه عنوان خواهیم کرد.
1- بهبود راندمان موتور
اصلیترین مزیت استفاده از چهار سوپاپ در هر سیلندر همان چیزی است که در بالا اشاره کردیم. با این کار تنفس موتور بهتر شده و راندمان آن افزایش پیدا میکند. این یعنی با حجم موتور یکسان میتوان قدرت وگشتاوربیشتری تولید کرد.
2- کاهش مصرف سوخت
در شرایط یکسان، پیشرانههای هشت سوپاپ مصرف سوخت بیشتری نسبت به نمونههای 16 سوپاپ دارند. دلیل این موضوع، کندی باز و بسته شدن سوپاپ در نمونههای هشت سوپاپ است. بهطورکلی، پیشرانههای 16 سوپاپ بین 10 تا 20 درصد مصرف سوخت کمتری نسبت به موتور 8 سوپاپ دارند.
3- کاهش لیفت سوپاپ
به میزان ارتفاعی که سوپاپ باز میشود یا پایین میآید، لیفت میگویند. زمانی که تعداد سوپاپها در یک سیلندر افزایش میابد، با لیفت کمتر، هوای بیشتری وارد میشود. مثلاً اگر در موتور هشت سوپاپ نیاز به 10 میلیمتر لیفت است تا موتور بازده تنفسی خوبی داشته باشد، در موتورهای 16 سوپاپ این کار با 7 میلیمتر انجام میشود. این کاهش لیفت، باعث میشود پیستون بتواند بدون برخورد با سوپاپها بیشتر هوا را مترکم کند. درواقع در موتورهای 16 سوپاپ میتوان نسبت تراکم را افزایش داد.
4- بهبود محل نصب شمع
در موتورهای هشت سوپاپ، شمع را نمیتوان در وسط محفظه احتراق نصب کرد که همین عامل باعث میشود احتراق بهطور کامل انجام نشود اما در موتورهای 16 سوپاپ به علت تقارن سوپاپها میتوان شمع را دقیقاً وسط سیلندر قرار داد که باعث بهبود احتراق میشود و کاهش آلایندگی و مصرف سوخت را به دنبال خواهد داشت.
5- کاهش صدا و ارزش موتور
با افزایش تعداد سوپاپها، میتوان از سوپاپهای کوچکتری استفاده کرد که وزن کمتری دارند. این موضوع منجر به کاهش جرم متحرک میشود که لرزش و سروصدای موتور را کمتر میکند.
معایب موتور 16 سوپاپ
پیشرانههای 16 سوپاپ با وجود تمام مزیتهایی که دارند، معایبی را هم به دنبال خواهد داشت که در ادامه ذکر میکنیم.
1- پیچیدگی طراحی
موتورهای 16 سوپاپ برای باز و بسته کردن چهار سوپاپ در هر سیلندر، به دو میل بادامک نیاز دارند درحالیکه در پیشرانههای 8 سوپاپ فقط از یک میل بادامک استفاده میشود. این موضوع پیچیدگی و هزینهٔ ساخت پیشرانههای 16 سوپاپ را افزایش میدهد.
2- تعمیر و نگهداری
در پیشرانههای 16 سوپاپ به دلیل تعداد بیشتر سوپاپها و میل بادامک، استهلاک بیشتر خواهد بود و این موتورها نسبت به نمونههای 8 سوپاپ نیاز بیشتری به تعمیر و نگهداری خواهند داشت. همچنین تعمیر موتورهای 8 سوپاپ هم راحتتر و آسانتر صورت میگیرد.
برخی خودروسازان پیشرانههایی با سه سوپاپ در هر سیلندر تولید میکردند. در این موتورها از دو سوپاپ هوای کوچکتر و یک سوپاپ دود بزرگتر استفاده میشد. هزینه ساخت این نوع پیشرانه کمتر از موتور 16 سوپاپ بود. طرح سه سوپاپ در هر سیلندر در اواخر دهه 80 و اوایل دهه 90 بین خودروسازان متداول شد اما امروزه منسوخ شده است. در کشورمان، پیشرانه 2000 سیسی اصلی وانت مزدا پیش از آنکه با نمونه چینی تعویض شود، از نوع 12 سوپاپ بود.
پیشرانه درونسوز از قطعات مختلفی تشکیل شده که یکی از آنها سوپاپ است و به همین دلیل، در مشخصات پیشرانه خودروها عبارت 8 سوپاپ یا 16 سوپاپ را میبینیم. این عبارت اما به چه معنا است و موتور 16 سوپاپ چه تفاوتی با موتور 8 سوپاپ دارد؟ در ادامه بهطور کامل تمامی مزایا و معایب موتور 16 سوپاپ را بررسی و نگاهی به موتور 12 سوپاپ بیاندازیم و با آن آشنا شویم.
موتور درونسوز از چند سیلندر تشکیل شده که هر سیلندر محفظهای استوانهای شکل است و پیستون در آن به بالا و پایین حرکت میکند. این پیستونها برای اینکه حرکت کرده و نیرو تولید کنند، به مخلوط سوخت و هوا نیاز دارند تا در محفظه سیلندر منفجر شده و پیستونها را به پایین حرکت دهد. ورود این مخلوط از طریق سوپاپ صورت میگیرد. این واژه از زبان فرانسه (Soupape) وارد زبان ما شده و به سوپاپ در انگلیسی Valve گفته میشود. در فارسی نیز میتوان این واژه را دریچه ترجمه کرد.
در پیشرانه خودرو، این دریچه یا سوپاپ در موقع مناسب از طریق میل بادامک باز شده و مخلوط سوخت و هوا را وارد سیلندر میکند. البته درموتور GDI و موتور توربو GDIیا تزریق مستقیم سوخت، از طریق سوپاپ فقط هوا وارد سیلندر شده و سوخت توسط انژکتور مستقیماً داخل محفظه احتراق پاشیده میشود. این سوپاپ پس از ورود مخلوط سوخت و هوا، بسته میشود تا مانع تخلیه مخلوط پیش از احتراق شود. سپس شمع جرقه زده و مخلوط را منفجر میکند تا نیرو تولید شود. پسازاینکه احتراق صورت گرفت، دود ناشی از آن باید از محیط سیلندر تخلیه شود تا دوباره با مخلوط سوخت و هوا جایگزین شود. وظیفه انجام این کار هم بر عهده یک سوپاپ دیگر است.
این سوپاپ زمانی که پیستون پس از احتراق به پایین حرکت کرده و حالا در حال بالا آمدن است، باز میشود تا با فشار پیستون به سمت بالا، دود از سیلندر خارج شود؛ بنابراین، اساساً در پیشرانه دو نوع سوپاپ داریم. به سوپاپی که از آن مخلوط سوخت و هوا وارد میشود، سوپاپ هوا یا ورودی گفته میشود و به سوپاپی که از آن دود خارج میشود سوپاپ دود یا خروجی گفته میشود. همانطور که اشاره شد، باز و بسته کردن این سوپاپها توسط میل بادامک انجام میشود که از طریق تسمه تایم به میللنگ متصل است.
تفاوت موتور 16 سوپاپ با 8 سوپاپ
سالها پیش در پیشرانهها در هر سیلندر فقط از دو سوپاپ استفاده میشد که یکی سوپاپ هوا و دیگری سوپاپ دود بود اما مهندسان که همیشه به دنبال افزایش راندمان پیشرانهها و کاهش مصرف سوخت بودند، دریافتند که هرچه مکش مخلوط سوخت و هوا به داخل سیلندر سریعتر صورت گیرد و از طرف دیگر دود حاصل از احتراق بهتر و سریعتر تخلیه شود، راندمان موتور بیشتر خواهد شد. به همین دلیل، خودروسازان سراغ استفاده از چهار سوپاپ در هر سیلندر رفتند. با این کار، تنفس پیشرانه بسیار بهتر انجام میشد؛ بنابراین، منظور از موتور 8 سوپاپ موتوری است که در هر سیلندر دو سوپاپ دارد درحالیکه موتور 16 سوپاپ در هر سیلندر چهار سوپاپ دارد.
البته این اعداد در پیشرانههای چهار سیلندر صدق میکند که مجموع تعداد سوپاپها به 8 یا 16 میرسد اما در موتور شش سیلندر مجموع سوپاپها 12 یا 24 و در موتور هشت سیلندر 16 یا 32 سوپاپ خواهد بود. در موتورهای سه سیلندر هم این اعداد 6 و 12 است اما چون در کشورمان اکثر خودروها از پیشرانههای چهار سیلندر استفاده میکنند، عبارت موتور 8 سوپاپ و موتور 16 سوپاپ رایج شده است.
موتور 4 سیلندر و 8 سوپاپ
مزایای موتور 16 سوپاپ
استفاده از چهار سوپاپ در هر سیلندر در یک موتور 4 سیلندر و در مجموع 16 سوپاپ مزیتهای زیادی دارد که در ادامه عنوان خواهیم کرد.
1- بهبود راندمان موتور
اصلیترین مزیت استفاده از چهار سوپاپ در هر سیلندر همان چیزی است که در بالا اشاره کردیم. با این کار تنفس موتور بهتر شده و راندمان آن افزایش پیدا میکند. این یعنی با حجم موتور یکسان میتوان قدرت وگشتاوربیشتری تولید کرد.
2- کاهش مصرف سوخت
در شرایط یکسان، پیشرانههای هشت سوپاپ مصرف سوخت بیشتری نسبت به نمونههای 16 سوپاپ دارند. دلیل این موضوع، کندی باز و بسته شدن سوپاپ در نمونههای هشت سوپاپ است. بهطورکلی، پیشرانههای 16 سوپاپ بین 10 تا 20 درصد مصرف سوخت کمتری نسبت به موتور 8 سوپاپ دارند.
3- کاهش لیفت سوپاپ
به میزان ارتفاعی که سوپاپ باز میشود یا پایین میآید، لیفت میگویند. زمانی که تعداد سوپاپها در یک سیلندر افزایش میابد، با لیفت کمتر، هوای بیشتری وارد میشود. مثلاً اگر در موتور هشت سوپاپ نیاز به 10 میلیمتر لیفت است تا موتور بازده تنفسی خوبی داشته باشد، در موتورهای 16 سوپاپ این کار با 7 میلیمتر انجام میشود. این کاهش لیفت، باعث میشود پیستون بتواند بدون برخورد با سوپاپها بیشتر هوا را مترکم کند. درواقع در موتورهای 16 سوپاپ میتوان نسبت تراکم را افزایش داد.
4- بهبود محل نصب شمع
در موتورهای هشت سوپاپ، شمع را نمیتوان در وسط محفظه احتراق نصب کرد که همین عامل باعث میشود احتراق بهطور کامل انجام نشود اما در موتورهای 16 سوپاپ به علت تقارن سوپاپها میتوان شمع را دقیقاً وسط سیلندر قرار داد که باعث بهبود احتراق میشود و کاهش آلایندگی و مصرف سوخت را به دنبال خواهد داشت.
5- کاهش صدا و ارزش موتور
با افزایش تعداد سوپاپها، میتوان از سوپاپهای کوچکتری استفاده کرد که وزن کمتری دارند. این موضوع منجر به کاهش جرم متحرک میشود که لرزش و سروصدای موتور را کمتر میکند.
معایب موتور 16 سوپاپ
پیشرانههای 16 سوپاپ با وجود تمام مزیتهایی که دارند، معایبی را هم به دنبال خواهد داشت که در ادامه ذکر میکنیم.
1- پیچیدگی طراحی
موتورهای 16 سوپاپ برای باز و بسته کردن چهار سوپاپ در هر سیلندر، به دو میل بادامک نیاز دارند درحالیکه در پیشرانههای 8 سوپاپ فقط از یک میل بادامک استفاده میشود. این موضوع پیچیدگی و هزینهٔ ساخت پیشرانههای 16 سوپاپ را افزایش میدهد.
2- تعمیر و نگهداری
در پیشرانههای 16 سوپاپ به دلیل تعداد بیشتر سوپاپها و میل بادامک، استهلاک بیشتر خواهد بود و این موتورها نسبت به نمونههای 8 سوپاپ نیاز بیشتری به تعمیر و نگهداری خواهند داشت. همچنین تعمیر موتورهای 8 سوپاپ هم راحتتر و آسانتر صورت میگیرد.
برخی خودروسازان پیشرانههایی با سه سوپاپ در هر سیلندر تولید میکردند. در این موتورها از دو سوپاپ هوای کوچکتر و یک سوپاپ دود بزرگتر استفاده میشد. هزینه ساخت این نوع پیشرانه کمتر از موتور 16 سوپاپ بود. طرح سه سوپاپ در هر سیلندر در اواخر دهه 80 و اوایل دهه 90 بین خودروسازان متداول شد اما امروزه منسوخ شده است. در کشورمان، پیشرانه 2000 سیسی اصلی وانت مزدا پیش از آنکه با نمونه چینی تعویض شود، از نوع 12 سوپاپ بود.
سیستم کروز کنترل (Cruise Control) یکی از فناوریهای ایمنی و راحتی در خودروهای مدرن است که سرعت خودرو را بهطور خودکار ثابت نگه میدارد و راننده را از فشار مداوم روی پدال گاز بینیاز میکند. این سیستم در دهه ۱۹۵۰ توسط کرایسلر معرفی شد و از آن زمان به آپشنی استاندارد در بسیاری از خودروها تبدیل شده است. کروز کنترل نهتنها خستگی راننده را در مسافتهای طولانی کاهش میدهد، بلکه با حفظ سرعت ثابت، مصرف سوخت را بهینه میکند و خطر جریمه سرعت را کم میکند. در خودروهای لوکس، این سیستم با فناوریهای پیشرفته مانند رادار و دوربین ترکیب میشود تا ایمنی بیشتری ارائه دهد.
نحوه کارکرد کروز کنترل
کروز کنترل از حسگرهای سرعت وECU (واحد کنترل الکترونیکی)برای تنظیم دریچه گاز استفاده میکند. راننده سرعت موردنظر را تنظیم میکند و سیستم با نظارت بر سرعت چرخها یا شفت خروجی گیربکس، پدال گاز را کنترل میکند. در مدلهای پایه، کروز کنترل سرعت را ثابت نگه میدارد، اما در شیبها ممکن است تغییر کند. در نسخههای پیشرفته، سیستم با ترمز یا کاهش قدرت موتور، سرعت را ثابت نگه میدارد. برای مثال، در خودروهای مدرنتر، کروز کنترل باسیستم ترمز ABSادغام میشود تا در شیبهای تند، سرعت را کنترل کند. فعالسازی با دکمه روی فرمان است و با فشار پدال ترمز یا کلاچ غیرفعال میشود.
کروز کنترل در سه نوع اصلی شامل استاندارد، تطبیقی (ACC) و هوشمند (IACC) عرضه میشود. کروز کنترل استاندارد، سرعت را در بزرگراههای باز ثابت نگه میدارد اما در شیبها یا ترافیک کارایی کمتری دارد. کروز کنترل تطبیقی (ACC)، با رادار و دوربین فاصله با خودرو جلو را حفظ میکند و در ترافیک سنگین خطر برخورد را کاهش میدهد. کروز کنترل هوشمند (IACC) که در خودروهای پیشرفته مانند تسلا مدل S یا مرسدس بنز S کلاس دیده میشود، با استفاده از رادار، لیدار و هوش مصنوعی، سرعت و فاصله را در همه شرایط تنظیم میکند و با سیستمهای ناوبری ادغام میشود. هرچند IACC پیشرفتهتر است، اما هزینه بالا و حساسیت به شرایط آبوهوایی محدودیتهای آن هستند.
سیستم کروز کنترل (Cruise Control) یکی از فناوریهای ایمنی و راحتی در خودروهای مدرن است که سرعت خودرو را بهطور خودکار ثابت نگه میدارد و راننده را از فشار مداوم روی پدال گاز بینیاز میکند. این سیستم در دهه ۱۹۵۰ توسط کرایسلر معرفی شد و از آن زمان به آپشنی استاندارد در بسیاری از خودروها تبدیل شده است. کروز کنترل نهتنها خستگی راننده را در مسافتهای طولانی کاهش میدهد، بلکه با حفظ سرعت ثابت، مصرف سوخت را بهینه میکند و خطر جریمه سرعت را کم میکند. در خودروهای لوکس، این سیستم با فناوریهای پیشرفته مانند رادار و دوربین ترکیب میشود تا ایمنی بیشتری ارائه دهد.
نحوه کارکرد کروز کنترل
کروز کنترل از حسگرهای سرعت وECU (واحد کنترل الکترونیکی)برای تنظیم دریچه گاز استفاده میکند. راننده سرعت موردنظر را تنظیم میکند و سیستم با نظارت بر سرعت چرخها یا شفت خروجی گیربکس، پدال گاز را کنترل میکند. در مدلهای پایه، کروز کنترل سرعت را ثابت نگه میدارد، اما در شیبها ممکن است تغییر کند. در نسخههای پیشرفته، سیستم با ترمز یا کاهش قدرت موتور، سرعت را ثابت نگه میدارد. برای مثال، در خودروهای مدرنتر، کروز کنترل باسیستم ترمز ABSادغام میشود تا در شیبهای تند، سرعت را کنترل کند. فعالسازی با دکمه روی فرمان است و با فشار پدال ترمز یا کلاچ غیرفعال میشود.
کروز کنترل در سه نوع اصلی شامل استاندارد، تطبیقی (ACC) و هوشمند (IACC) عرضه میشود. کروز کنترل استاندارد، سرعت را در بزرگراههای باز ثابت نگه میدارد اما در شیبها یا ترافیک کارایی کمتری دارد. کروز کنترل تطبیقی (ACC)، با رادار و دوربین فاصله با خودرو جلو را حفظ میکند و در ترافیک سنگین خطر برخورد را کاهش میدهد. کروز کنترل هوشمند (IACC) که در خودروهای پیشرفته مانند تسلا مدل S یا مرسدس بنز S کلاس دیده میشود، با استفاده از رادار، لیدار و هوش مصنوعی، سرعت و فاصله را در همه شرایط تنظیم میکند و با سیستمهای ناوبری ادغام میشود. هرچند IACC پیشرفتهتر است، اما هزینه بالا و حساسیت به شرایط آبوهوایی محدودیتهای آن هستند.
موتور یا پیشرانه بهعنوان قلب خودرو نیاز به مراقبت دارد تا هم بتواند خوب کار کند و هم هزینههای نگهداری کمتری داشته باشد. یکی از راهها برای مراقبت از پیشرانه استفاده ازمکمل بنزیناست. مکمل درواقع یک افزودنی است که به بنزین داخل باک اضافه میشود و میتواند باعث بهبود عملکرد موتور شود و همچنین سلامت پیشرانه را برای طولانیمدت تضمین کند. این مکملها که انواع مختلفی دارند، هنگام سوختگیری به بنزین و یا گازوئیل اضافه میشوند تا باعث بهبود احتراق در موتور شوند. مکملها در دو شکل محلول، قرص و اسپری تولید میشوند و میتوان از آنها در همه وسایل نقلیه موتوردار درونسوز مثل خودرو، موتورسیکلت و کامیون استفاده کرد. در این مقاله میخواهیمنحوه استفاده از اسپری انژکتور شورونحوه استفاده از مکمل انژکتور شوررا شرح دهیم پس با ما همراه باشید.
انژکتور خودرو
اسپری انژکتور شورومکمل انژکتور شورهمانطور که از نامشان مشخص است، وظیفه تمیز کردن انژکتورها را بر عهده دارد؛ بنابراین، برای فهمیدن عملکرد این نوع مکمل بهتر است ابتدا باانژکتورآشنا شویم. انژکتور یک نازل برای تزریق سوخت به پیشرانه خودرو است.
این قطعه از طریق نازل کوچکی که به آن سوزن انژکتور گفته میشود سوخت را با فشار بالا و بهصورت پودر شده پشت سوپاپ هوا یا مستقیماً داخل سیلندر میپاشد.
انژکتور طبق دستورECU، پاشش سوخت را در فواصل زمانی معین انجام میدهد. توزیع یکنواخت سوخت بین سیلندرها، کاهش خامسوزی و تولید گازهای آلاینده، شتاب گیری سریعتر،کاهش مصرف سوختو اندازهگیری دقیق سوخت از مزایای سیستم سوخترسانی انژکتوری محسوب میشود.
با توجه به توضیح بالا، انژکتور یکی از مهمترین قطعات در سیستم سوخترسانی خودرو محسوب میشود.
انژکتورها در طول زمان دچار کثیفی و گرفتگی میشوند که در این صورت پاشش سوخت بهخوبی صورت نخواهد گرفت و در کارکرد موتور اختلال جدی ایجاد میکند. اصلیترین عامل کثیفی و گرفتگی انژکتورها، کربن ناشی از احتراق سوخت است که بهمرور رسوب کرده و سوزن انژکتورها را مسدود میکند. در طول زمان، این رسوبات ممکن است به حدی برسد که کاملاً مسیر پاشش سوخت را مسدود کند. وظیفه اصلی مکمل انژکتور شور همانطور که از نامش مشخص است تمیز کردن انژکتورها است.
اصلیترین مادهای که در مکملهای انژکتور شور استفاده میشود پلی ترامین یا PEA است. این ماده دشمن کربنهای رسوب کرده در سیستم سوخترسانی خودرو محسوب میشود و مثل صابون در رختشویی، با پاک کردن دودههای کربن، اقدام به تمیز کردن انژکتورها میکند. وقتی مقدار معینی از پلی ترامین به رسوبات کربن میرسد، بهراحتی ساختار آن را در هم شکسته آن را به ماده بسیار ریزی تبدیل میکند. با این کار، رسوبات کربن پاک شده و بهراحتی از اگزوز خودرو خارج میشود. بدین ترتیب، سوزن انژکتورها کاملاً تمیز شده و به شرایط اولیه بازخواهد گشت. علاوه بر این، مکمل انژکتور شور از تشکیل رسوبات جدید هم جلوگیری خواهد کرد.
یکی از مزیتهای مکملهای سوخت مثل انژکتور شور سهولت استفاده آنها است زیرا استفاده از این مکملها به تخصص خاصی نیاز ندارد و کسانی که هیچ تجربهای در زمینه فنی خودرو ندارند نیز بهراحتی میتوانند از آن استفاده کنند.
فقط کافی است مکمل را داخل باک بریزید تا وارد چرخه سوخترسانی خودرو شده و به وظیفه خود عمل کند. بااینحال، برای استفاده از مکمل انژکتور شور باید به چند نکته توجه داشت.
بهترین زمان برای استفاده از مکمل انژکتور شور پیش از مراجعه به پمپ بنزین و زمانی است که باک خودرو تقریباً خالی بوده و نهایتاً 10 تا 15 لیتر بنزین دارد؛ بهعبارتدیگر، پیش از روشن شدن چراغ بنزین و زمانی که آمپر بنزین به سطح یک درجه میرسد بهترین زمان برای استفاده از مکمل انژکتور شور خواهد بود. در این صورت، پس از بنزین زدن مکمل بهخوبی با کل بنزین داخل باک ترکیب میشود.
بهطورکلی، بسته به نوع و شرایط رانندگی، بهتر است بهطور منظم از مکملهای انژکتور شور پس از هر 3 تا 5 هزار کیلومتر پیمایش استفاده شود.
برای اینکه زمان استفاده از این مکمل را فراموش نکنید، میتوانید پس از هر بار تعویض روغن خودرو، در هنگام سوختگیری این نوع مکمل را در باک خودرو بریزید.
اگر خودروی صفرکیلومتر دارید، بهتر است از همان ابتدا و بهطور منظم پس از هر 5 هزار کیلومتر یا هر شش ماه یکبار از مکمل انژکتور شور استفاده کنید چون اگر چندین سال از این مکمل استفاده نکرده باشید و بهیکباره آن را داخل باک بریزید ممکن است مکمل رسوبات زیادی که طی سالها رویهم در سیستم سوخترسانی خودرو جمع شده را حل کرده و لولههای سوخت، پمپبنزین و انژکتورها را کثیف کند.
مقدار مشخصی از مکمل انژکتور شور باید به بنزین اضافه شود و اگر قدرت آن بیش از حد معمول باشد میتواند به سیستم سوخترسانی و پیشرانه آسیب وارد کند؛ بنابراین، پیش از استفاده از مکمل انژکتور شور حتماً دستورالعمل روی آن را بخوانید تا بدانید یک قوطی از این افزودنی باید با چه مقدار بنزین مخلوط شود. البته بهطورکلی، هر قوطی از این مکمل برای 30 تا 40 لیتر بنزین مناسب خواهد بود.
موتور یا پیشرانه بهعنوان قلب خودرو نیاز به مراقبت دارد تا هم بتواند خوب کار کند و هم هزینههای نگهداری کمتری داشته باشد. یکی از راهها برای مراقبت از پیشرانه استفاده ازمکمل بنزیناست. مکمل درواقع یک افزودنی است که به بنزین داخل باک اضافه میشود و میتواند باعث بهبود عملکرد موتور شود و همچنین سلامت پیشرانه را برای طولانیمدت تضمین کند. این مکملها که انواع مختلفی دارند، هنگام سوختگیری به بنزین و یا گازوئیل اضافه میشوند تا باعث بهبود احتراق در موتور شوند. مکملها در دو شکل محلول، قرص و اسپری تولید میشوند و میتوان از آنها در همه وسایل نقلیه موتوردار درونسوز مثل خودرو، موتورسیکلت و کامیون استفاده کرد. در این مقاله میخواهیمنحوه استفاده از اسپری انژکتور شورونحوه استفاده از مکمل انژکتور شوررا شرح دهیم پس با ما همراه باشید.
انژکتور خودرو
اسپری انژکتور شورومکمل انژکتور شورهمانطور که از نامشان مشخص است، وظیفه تمیز کردن انژکتورها را بر عهده دارد؛ بنابراین، برای فهمیدن عملکرد این نوع مکمل بهتر است ابتدا باانژکتورآشنا شویم. انژکتور یک نازل برای تزریق سوخت به پیشرانه خودرو است.
این قطعه از طریق نازل کوچکی که به آن سوزن انژکتور گفته میشود سوخت را با فشار بالا و بهصورت پودر شده پشت سوپاپ هوا یا مستقیماً داخل سیلندر میپاشد.
انژکتور طبق دستورECU، پاشش سوخت را در فواصل زمانی معین انجام میدهد. توزیع یکنواخت سوخت بین سیلندرها، کاهش خامسوزی و تولید گازهای آلاینده، شتاب گیری سریعتر،کاهش مصرف سوختو اندازهگیری دقیق سوخت از مزایای سیستم سوخترسانی انژکتوری محسوب میشود.
با توجه به توضیح بالا، انژکتور یکی از مهمترین قطعات در سیستم سوخترسانی خودرو محسوب میشود.
انژکتورها در طول زمان دچار کثیفی و گرفتگی میشوند که در این صورت پاشش سوخت بهخوبی صورت نخواهد گرفت و در کارکرد موتور اختلال جدی ایجاد میکند. اصلیترین عامل کثیفی و گرفتگی انژکتورها، کربن ناشی از احتراق سوخت است که بهمرور رسوب کرده و سوزن انژکتورها را مسدود میکند. در طول زمان، این رسوبات ممکن است به حدی برسد که کاملاً مسیر پاشش سوخت را مسدود کند. وظیفه اصلی مکمل انژکتور شور همانطور که از نامش مشخص است تمیز کردن انژکتورها است.
اصلیترین مادهای که در مکملهای انژکتور شور استفاده میشود پلی ترامین یا PEA است. این ماده دشمن کربنهای رسوب کرده در سیستم سوخترسانی خودرو محسوب میشود و مثل صابون در رختشویی، با پاک کردن دودههای کربن، اقدام به تمیز کردن انژکتورها میکند. وقتی مقدار معینی از پلی ترامین به رسوبات کربن میرسد، بهراحتی ساختار آن را در هم شکسته آن را به ماده بسیار ریزی تبدیل میکند. با این کار، رسوبات کربن پاک شده و بهراحتی از اگزوز خودرو خارج میشود. بدین ترتیب، سوزن انژکتورها کاملاً تمیز شده و به شرایط اولیه بازخواهد گشت. علاوه بر این، مکمل انژکتور شور از تشکیل رسوبات جدید هم جلوگیری خواهد کرد.
یکی از مزیتهای مکملهای سوخت مثل انژکتور شور سهولت استفاده آنها است زیرا استفاده از این مکملها به تخصص خاصی نیاز ندارد و کسانی که هیچ تجربهای در زمینه فنی خودرو ندارند نیز بهراحتی میتوانند از آن استفاده کنند.
فقط کافی است مکمل را داخل باک بریزید تا وارد چرخه سوخترسانی خودرو شده و به وظیفه خود عمل کند. بااینحال، برای استفاده از مکمل انژکتور شور باید به چند نکته توجه داشت.
بهترین زمان برای استفاده از مکمل انژکتور شور پیش از مراجعه به پمپ بنزین و زمانی است که باک خودرو تقریباً خالی بوده و نهایتاً 10 تا 15 لیتر بنزین دارد؛ بهعبارتدیگر، پیش از روشن شدن چراغ بنزین و زمانی که آمپر بنزین به سطح یک درجه میرسد بهترین زمان برای استفاده از مکمل انژکتور شور خواهد بود. در این صورت، پس از بنزین زدن مکمل بهخوبی با کل بنزین داخل باک ترکیب میشود.
بهطورکلی، بسته به نوع و شرایط رانندگی، بهتر است بهطور منظم از مکملهای انژکتور شور پس از هر 3 تا 5 هزار کیلومتر پیمایش استفاده شود.
برای اینکه زمان استفاده از این مکمل را فراموش نکنید، میتوانید پس از هر بار تعویض روغن خودرو، در هنگام سوختگیری این نوع مکمل را در باک خودرو بریزید.
اگر خودروی صفرکیلومتر دارید، بهتر است از همان ابتدا و بهطور منظم پس از هر 5 هزار کیلومتر یا هر شش ماه یکبار از مکمل انژکتور شور استفاده کنید چون اگر چندین سال از این مکمل استفاده نکرده باشید و بهیکباره آن را داخل باک بریزید ممکن است مکمل رسوبات زیادی که طی سالها رویهم در سیستم سوخترسانی خودرو جمع شده را حل کرده و لولههای سوخت، پمپبنزین و انژکتورها را کثیف کند.
مقدار مشخصی از مکمل انژکتور شور باید به بنزین اضافه شود و اگر قدرت آن بیش از حد معمول باشد میتواند به سیستم سوخترسانی و پیشرانه آسیب وارد کند؛ بنابراین، پیش از استفاده از مکمل انژکتور شور حتماً دستورالعمل روی آن را بخوانید تا بدانید یک قوطی از این افزودنی باید با چه مقدار بنزین مخلوط شود. البته بهطورکلی، هر قوطی از این مکمل برای 30 تا 40 لیتر بنزین مناسب خواهد بود.
سیستم ترمز کمکی یا BAS (مخفف Brake Assist System) که به آن سیستم ترمز کمکی اضطراری EBA (مخفف Emergency Brake Assist) هم گفته میشود، یک فناوری ایمنی پیشرفته در خودروها است که به رانندگان در شرایط اضطراری کمک میکند تا ترمزگیری مؤثرتری داشته باشند. به این سیستم این سیستم در صورت تشخیص عابر پیاده یا هر مانع دیگری که نیاز به توقف ناگهانی دارد، زمانی که حس کند راننده بهطور کامل پدال ترمز را فشار نداده است، بهطور خودکار نیروی ترمز را افزایش میدهد. هدف اصلی EBA کاهش زمان واکنش و فاصله توقف است بهویژه در موقعیتهایی مثل برخورد احتمالی با موانع یا عابران پیاده که حتی یک ثانیه تأخیر میتواند فاجعهبار باشد.
شیوه کارکرد ترمز کمکی یا EBA
EBA با بهرهگیری از حسگرهای فشار پدال ترمز، رادارها و دوربینهای پیشرفته کار میکند. این حسگرها سرعت خودرو، فاصله از موانع و شدت فشار راننده را تحلیل میکنند. اگر سیستم تشخیص دهد که راننده در یک موقعیت بحرانی بهطور کامل از ظرفیت ترمز استفاده نکرده، بهصورت خودکار فشار هیدرولیکی را افزایش میدهد تا حداکثر نیروی ترمز اعمال شود. این هماهنگی معمولاً با سیستمهایABSو ESP انجام میشود تا از قفل شدن چرخها و انحراف خودرو جلوگیری کند. سیستم EBA در شرایط واقعی عملکرد مؤثری دارد. برای مثال، در ترافیک شلوغ یا جادههای خیس، واکنشهای غیرارادی ممکن است منجر به ترمزگیری ناکافی شود. EBA این کمبود را جبران میکند و با مداخله سریع، احتمال تصادف را کاهش میدهد.
سیستم ترمز کمکی یا BAS (مخفف Brake Assist System) که به آن سیستم ترمز کمکی اضطراری EBA (مخفف Emergency Brake Assist) هم گفته میشود، یک فناوری ایمنی پیشرفته در خودروها است که به رانندگان در شرایط اضطراری کمک میکند تا ترمزگیری مؤثرتری داشته باشند. به این سیستم این سیستم در صورت تشخیص عابر پیاده یا هر مانع دیگری که نیاز به توقف ناگهانی دارد، زمانی که حس کند راننده بهطور کامل پدال ترمز را فشار نداده است، بهطور خودکار نیروی ترمز را افزایش میدهد. هدف اصلی EBA کاهش زمان واکنش و فاصله توقف است بهویژه در موقعیتهایی مثل برخورد احتمالی با موانع یا عابران پیاده که حتی یک ثانیه تأخیر میتواند فاجعهبار باشد.
شیوه کارکرد ترمز کمکی یا EBA
EBA با بهرهگیری از حسگرهای فشار پدال ترمز، رادارها و دوربینهای پیشرفته کار میکند. این حسگرها سرعت خودرو، فاصله از موانع و شدت فشار راننده را تحلیل میکنند. اگر سیستم تشخیص دهد که راننده در یک موقعیت بحرانی بهطور کامل از ظرفیت ترمز استفاده نکرده، بهصورت خودکار فشار هیدرولیکی را افزایش میدهد تا حداکثر نیروی ترمز اعمال شود. این هماهنگی معمولاً با سیستمهایABSو ESP انجام میشود تا از قفل شدن چرخها و انحراف خودرو جلوگیری کند. سیستم EBA در شرایط واقعی عملکرد مؤثری دارد. برای مثال، در ترافیک شلوغ یا جادههای خیس، واکنشهای غیرارادی ممکن است منجر به ترمزگیری ناکافی شود. EBA این کمبود را جبران میکند و با مداخله سریع، احتمال تصادف را کاهش میدهد.
روغن یکی از مهمترین سیالات در خودرو محسوب میشود زیرا این مایع بین قطعات متحرک پیشرانه جریان پیدا کرده و از سایش قطعات فلزی و آسیب دیدن آنها جلوگیری میکند؛ بنابراین، انتخاب روغن مناسب برای هر خودرو اهمیت بسیار بالایی دارد. برای نشان دادن کیفیت و غلظت (گرانروی یا ویسکوزیته) روغن موتور، کدها و اعدادی در نظر گرفته شده که به انتخاب صحیح روغن مناسب برای هر خودرو کمک میکند. ازاینرو، در ادامه قصد داریم راهنمای جامعی برای انتخاب روغن مناسب برای خودرو را ارائه دهیم.
فهرست مطالب
تفاوت بین روغن سنتتیک و نیمه سنتتیک
آشنایی با درجه کیفیت روغن موتور
درجه گرانروی روغن موتور یا ویسکوزیته SAE چیست؟
تفاوت بین روغن سنتتیک و نیمه سنتتیک
پیش از آنکه سراغ بررسی سطح کیفی و گرانروی روغنها برویم، ابتدا بهتر است با دستهبندی ابتدایی و اساسی روغن موتور آشنا شویم. از این لحاظ، روغن موتور به سه دسته کلی سنتتیک، نیمه سنتتیک و مینرال تقسیم میشود.
روغن مینرال که به آن روغن پایه معدنی هم گفته میشود، روغنی است که ازتقطیر نفت خامتصفیهشده به دست میآید؛ بهعبارتدیگر، این نوع روغن به شکل طبیعی تولید میشود و بهجز افزودنیهای جزئی، دستکاری و دخالت دیگری در آن صورت نمیگیرد. این نوع روغن امروزه کاربرد ندارد و صرفاً مناسب خودروهای خیلی قدیمی خواهد بود.
روغن سنتتیک بهنوعی از روغنهای صنعتی گفته میشود که از ترکیبات شیمیایی مصنوعی تولید میشود. درواقع برای تولید این نوع روغن، مولکولهای نفتی تجزیه و بازسازی میشوند. به عبارت سادهتر، روغن سنتتیک را میتوان روغن مصنوعی توصیف کرد. این روغن که بالاترین کیفیت و طول عمر را دارد، برای موتورهای مدرنتر و موتورهای توربوشارژ مناسب است. همچنین روغن سنتتیک برای خودروهایی که دائماً در ترافیک هستند و زیاد حرکت و توقف میکنند مناسب خواهد بود.
روغن نیمه سنتتیک ترکیبی از روغنهای سنتتیک و مینرال است و درنتیجه، ناخالصی بیشتری نسبت به روغن سنتتیک دارد. درواقع، عملکرد این نوع روغن به نسبت روغن موتور مینرال بهتر و در مقایسه با روغن سنتتیک ضعیفتر است. روغن نیمه سنتتیک از قیمت مناسبتری نسبت به روغن سنتتیک برخوردار است و سنتتیک معمولاً برای موتورهایی با کارایی متوسط و همچنین اکثر خودروهای تنفس طبیعی مثل خودروهای داخلی مناسب است.
روغن موتور خودرو سطوح کیفی مختلفی دارد که با شاخص API شناخته میشود و خودروسازان برای هر پیشرانهای،سطح کیفی روغن موتورمورد استفاده را با شاخص API اعلام میکند. شاخص API یکی از معتبرترین شاخصهای تعیینکننده سطح کیفی روغن موتور در ایران و سایر کشورهای جهان بهحساب میآید و هنگامیکه قصد خرید روغن موتور برای خودرو خود دارید حتماً به این شاخص که در دفترچه راهنمای خودرو ذکر میشود توجه کنید. این شاخص با حروف انگلیسی نشان داده میشود.
در حال حاضر، پایینترین سطح کیفی روغن API که میتوان پیدا کرد SJ است. این روغن مناسب موتورهای با تکنولوژی قبل از سال 2001 است و در کشورمان برای پراید که تکنولوژی موتور قدیمی دارد مناسب خواهد بود.
شاخص بعدی SL است. این روغن مناسب موتورهای با تکنولوژی قبل از سال 2004 است و ازآنجاییکه پیشرانه اکثر خودروهای داخلی متعلق به همان سالها است، این نوع روغن برای بسیاری از خودروهای ایرانی مناسب خواهد بود.
پسازاین به روغن SM میرسیم. این روغن مناسب موتورهای با تکنولوژی قبل از سال 2011 است و امروز همچنان در بسیاری از پیشرانهها کاربرد دارد.
درنهایت، باکیفیتترین روغن حال حاضر در بازار ایران، SN است. این روغن مناسب موتورهای با تکنولوژی بعد از سال 2011 است. عدم رسوب بین قطعات موتور، قابلیت ضد سایش و ضد زنگزدگی بالا و روانکاری بالا ازجمله ویژگیهای این روغن هستند. البته روغنهایی باکیفیت از SN هم ساخته شده که با نام SN پلاس و SP شناخته میشوند اما هنوز خیلی فراگیر نشدهاند.
یکی از مهمترین ویژگیهای روغن موتور که باید موردتوجه قرار گیرد، گرانروی یاویسکوزیته روغناست. این اصلاح به میزان مقاومت سیال در برابر جاری شدن اشاره دارد. بهعنوانمثال، عسل و آب را در نظر بگیرید که عسل بسیار کندتر حرکت میکند و جاری میشود. اگر گرانروی روغن بالا باشد، روغن در موتور خیلی کند حرکت خواهد کرد و ممکن است بهخوبی به تمام قطعات نرسد. از سوی دیگر، اگر میزان گرانروی روغن پایین باشد، سطح قطعات با ضخامت کمی توسط روغن پوشانده خواهد شد و درنتیجه با کاهش روانکاری، اصطکاک و سایش بین قطعات زیاد میشود. نتیجه هردوی این شرایط، آسیب دیدن قطعات موتور است.
برای سنجش و نشان دادن گرانروی روغن، انجمن مهندسی خودرو، شاخصی عددی را تعیین کرده است که به شکل xxWyy شناخته میشود. در این شاخص، قبل از حرف W بجای حروف xx دو عدد و بعد از W هم بجای yy دو عدد قرار میگیرد و گرانروی روغن را نشان میدهد. بهعنوانمثال، روغنی که برای پیشرانه TU5 توصیه شده است، 10W40 است. در این مثال، عدد 10 نشاندهنده گرانروی روغن در زمستان و هنگام سرد بودن موتور است. این عدد که بین صفر تا 20 متغیر است، همیشه مضربی از 5 است. 20 نشاندهنده بیشترین میزان گرانروی و صفر کمترین مقدار است.
حرف W در این کد از حرف اول واژه Winter به معنای زمستان گرفته شده است. این حرف نشان میدهد که عدد سمت چپ آن، بیانگر گرانروی روغن در زمستان است. عدد 40 در مثال ما هم نشاندهنده گرانروی روغن در تابستان و دمای هنگام کار کردن موتور است. این عدد بین 20 تا 60 و همواره مضربی از 10 است. 20 کمترین و 60 بیشترین میزان گرانروی روغن را نشان میدهند.
روغن یکی از مهمترین سیالات در خودرو محسوب میشود زیرا این مایع بین قطعات متحرک پیشرانه جریان پیدا کرده و از سایش قطعات فلزی و آسیب دیدن آنها جلوگیری میکند؛ بنابراین، انتخاب روغن مناسب برای هر خودرو اهمیت بسیار بالایی دارد. برای نشان دادن کیفیت و غلظت (گرانروی یا ویسکوزیته) روغن موتور، کدها و اعدادی در نظر گرفته شده که به انتخاب صحیح روغن مناسب برای هر خودرو کمک میکند. ازاینرو، در ادامه قصد داریم راهنمای جامعی برای انتخاب روغن مناسب برای خودرو را ارائه دهیم.
فهرست مطالب
تفاوت بین روغن سنتتیک و نیمه سنتتیک
آشنایی با درجه کیفیت روغن موتور
درجه گرانروی روغن موتور یا ویسکوزیته SAE چیست؟
تفاوت بین روغن سنتتیک و نیمه سنتتیک
پیش از آنکه سراغ بررسی سطح کیفی و گرانروی روغنها برویم، ابتدا بهتر است با دستهبندی ابتدایی و اساسی روغن موتور آشنا شویم. از این لحاظ، روغن موتور به سه دسته کلی سنتتیک، نیمه سنتتیک و مینرال تقسیم میشود.
روغن مینرال که به آن روغن پایه معدنی هم گفته میشود، روغنی است که ازتقطیر نفت خامتصفیهشده به دست میآید؛ بهعبارتدیگر، این نوع روغن به شکل طبیعی تولید میشود و بهجز افزودنیهای جزئی، دستکاری و دخالت دیگری در آن صورت نمیگیرد. این نوع روغن امروزه کاربرد ندارد و صرفاً مناسب خودروهای خیلی قدیمی خواهد بود.
روغن سنتتیک بهنوعی از روغنهای صنعتی گفته میشود که از ترکیبات شیمیایی مصنوعی تولید میشود. درواقع برای تولید این نوع روغن، مولکولهای نفتی تجزیه و بازسازی میشوند. به عبارت سادهتر، روغن سنتتیک را میتوان روغن مصنوعی توصیف کرد. این روغن که بالاترین کیفیت و طول عمر را دارد، برای موتورهای مدرنتر و موتورهای توربوشارژ مناسب است. همچنین روغن سنتتیک برای خودروهایی که دائماً در ترافیک هستند و زیاد حرکت و توقف میکنند مناسب خواهد بود.
روغن نیمه سنتتیک ترکیبی از روغنهای سنتتیک و مینرال است و درنتیجه، ناخالصی بیشتری نسبت به روغن سنتتیک دارد. درواقع، عملکرد این نوع روغن به نسبت روغن موتور مینرال بهتر و در مقایسه با روغن سنتتیک ضعیفتر است. روغن نیمه سنتتیک از قیمت مناسبتری نسبت به روغن سنتتیک برخوردار است و سنتتیک معمولاً برای موتورهایی با کارایی متوسط و همچنین اکثر خودروهای تنفس طبیعی مثل خودروهای داخلی مناسب است.
روغن موتور خودرو سطوح کیفی مختلفی دارد که با شاخص API شناخته میشود و خودروسازان برای هر پیشرانهای،سطح کیفی روغن موتورمورد استفاده را با شاخص API اعلام میکند. شاخص API یکی از معتبرترین شاخصهای تعیینکننده سطح کیفی روغن موتور در ایران و سایر کشورهای جهان بهحساب میآید و هنگامیکه قصد خرید روغن موتور برای خودرو خود دارید حتماً به این شاخص که در دفترچه راهنمای خودرو ذکر میشود توجه کنید. این شاخص با حروف انگلیسی نشان داده میشود.
در حال حاضر، پایینترین سطح کیفی روغن API که میتوان پیدا کرد SJ است. این روغن مناسب موتورهای با تکنولوژی قبل از سال 2001 است و در کشورمان برای پراید که تکنولوژی موتور قدیمی دارد مناسب خواهد بود.
شاخص بعدی SL است. این روغن مناسب موتورهای با تکنولوژی قبل از سال 2004 است و ازآنجاییکه پیشرانه اکثر خودروهای داخلی متعلق به همان سالها است، این نوع روغن برای بسیاری از خودروهای ایرانی مناسب خواهد بود.
پسازاین به روغن SM میرسیم. این روغن مناسب موتورهای با تکنولوژی قبل از سال 2011 است و امروز همچنان در بسیاری از پیشرانهها کاربرد دارد.
درنهایت، باکیفیتترین روغن حال حاضر در بازار ایران، SN است. این روغن مناسب موتورهای با تکنولوژی بعد از سال 2011 است. عدم رسوب بین قطعات موتور، قابلیت ضد سایش و ضد زنگزدگی بالا و روانکاری بالا ازجمله ویژگیهای این روغن هستند. البته روغنهایی باکیفیت از SN هم ساخته شده که با نام SN پلاس و SP شناخته میشوند اما هنوز خیلی فراگیر نشدهاند.
یکی از مهمترین ویژگیهای روغن موتور که باید موردتوجه قرار گیرد، گرانروی یاویسکوزیته روغناست. این اصلاح به میزان مقاومت سیال در برابر جاری شدن اشاره دارد. بهعنوانمثال، عسل و آب را در نظر بگیرید که عسل بسیار کندتر حرکت میکند و جاری میشود. اگر گرانروی روغن بالا باشد، روغن در موتور خیلی کند حرکت خواهد کرد و ممکن است بهخوبی به تمام قطعات نرسد. از سوی دیگر، اگر میزان گرانروی روغن پایین باشد، سطح قطعات با ضخامت کمی توسط روغن پوشانده خواهد شد و درنتیجه با کاهش روانکاری، اصطکاک و سایش بین قطعات زیاد میشود. نتیجه هردوی این شرایط، آسیب دیدن قطعات موتور است.
برای سنجش و نشان دادن گرانروی روغن، انجمن مهندسی خودرو، شاخصی عددی را تعیین کرده است که به شکل xxWyy شناخته میشود. در این شاخص، قبل از حرف W بجای حروف xx دو عدد و بعد از W هم بجای yy دو عدد قرار میگیرد و گرانروی روغن را نشان میدهد. بهعنوانمثال، روغنی که برای پیشرانه TU5 توصیه شده است، 10W40 است. در این مثال، عدد 10 نشاندهنده گرانروی روغن در زمستان و هنگام سرد بودن موتور است. این عدد که بین صفر تا 20 متغیر است، همیشه مضربی از 5 است. 20 نشاندهنده بیشترین میزان گرانروی و صفر کمترین مقدار است.
حرف W در این کد از حرف اول واژه Winter به معنای زمستان گرفته شده است. این حرف نشان میدهد که عدد سمت چپ آن، بیانگر گرانروی روغن در زمستان است. عدد 40 در مثال ما هم نشاندهنده گرانروی روغن در تابستان و دمای هنگام کار کردن موتور است. این عدد بین 20 تا 60 و همواره مضربی از 10 است. 20 کمترین و 60 بیشترین میزان گرانروی روغن را نشان میدهند.
موتور GDI و موتور توربو GDI چیست و چرا به بنزین باکیفیت نیاز دارند؟
طی سالهای اخیر، حروف GDI را در معرفی خودروها و خصوصاً مدلهای چینی زیاد دیدهایم؛ اما این سه حرف چه معنی دارد؟ در ادامه بهطور کامل این موضوع را تشریح خواهیم کرد.
آنچه که در این مقاله میخوانید:
معنی GDI چیست؟
سیر تکامل سیستم سوخترسانی خودرو
تزریق مستقیم سوخت یا GDI
موتور T-GDI چیست؟
مشکلات پیشرانه GDI
معنی GDI چیست؟
GDI مخفف عبارت Gasoline Direct Injection به معنی تزریق مستقیم سوخت است. این عبارت به نوع جدیدی از سیستم سوخترسانی پیشرانهها اشاره دارد که جایگزین سیستم انژکتوری قدیمیتر شده که معمولاً با نام PFI شناخته میشد. پیش از توضیح این تکنولوژی جدید بهتر است ابتدا با شیوههای سوخترسانی مختلف پیشرانه بپردازیم.
سیر تکامل سیستم سوخترسانی خودرو
چندین دهه پیش، برای سوخترسانی موتور از کاربراتور استفاده میشد. این قطعه پیش از تجهیز خودروها به ECU یا کامپیوتر، با استفاده از مکانیسم خلأ و مکشدریچه گاز، سوخت و هوا را مخلوط کرده و به داخل سیلندر میفرستاد. کاربراتور اما محدودیتهای زیادی مثل مشکل روشن شدن در هوای سرد، مصرف سوخت بالا، توزیع غیریکنواخت سوخت به سیلندرها و… داشت و به همین دلیل، خودروسازان سراغ سیستم تزریق سوخت یا انژکتور رفتند. انژکتور زمانی کهECUبه خودروها آمد، با اطلاعت دریافتی از سوی این قطعه، اقدام به اسپری سوخت به منیفولد ورودی و پشت سوپاپ هوا میکرد. انژکتورها ابتدا تک نقطهای بودند که یعنی یک انژکتور وظیفه سوخترسانی به همه سیلندرها را بر عهده داشت. بعداً اما انژکتورهای چند نقطهای به کار گرفته شدند و حالا برای هر سیلندر یک انژکتور یا نازل مجزا در نظر گرفته شد که کارایی سیستم را بهبود بخشید. بااینحال، این هم پایان کار پیشرفت سیستمهای سوخترسانی نبود و نوبت به تزریق مستقیم سوخت رسید.
خریدانژکتور شورو تمیز کننده سیستم سوخت رسانی استاندارد پتروتکس
در این سیستم، نازل انژکتور بجای پاشش سوخت پشت سوپاپ هوا، آن را مستقیماً داخل سیلندر اسپری میکند. هدف از ابداع این سیستم ایجاد حداقل تغییر در شرایط سوخت پیش از ورود به سیلندرها بود که نتیجه آن کاهش قابلتوجه مصرف سوخت و افزایش قدرت موتور بود زیرا با این تکنولوژی میتوان بدون افزایش حجم موتور، قدرت بیشتری را بیرون کشید. البته محل پاشش سوخت تنها تفاوت بین سیستمهای انژکتوری قدیمی و GDI نیست زیرا در سیستم GDI از پمپ فشار بالا استفاده میشود و سوخت با فشار بهمراتب بالاتری پاشیده میشود. موتورهای GDI از طریق کنترل دقیق میزان و زمان پاشش یا تزریق بنزین مطابق با شرایط خودرو، ضمن کاهش مصرف سوخت باعث افزایش شتاب خودرو میشوند.
هرچند پیشینه استفاده از سیستم تزریق مستقیم سوخت به هواپیماهای جنگ جهانی دوم بازمیگردد و حتی مرسدس بنز 300 SL سال 1955 اولین خودرویی بود که از این تکنولوژی استفاده کرد اما به دلیل مشکلاتی مثل عدم پیشرفت کافی کنترلکنندههای الکترونیکی و هزینه ساخت بالای ساخت انژکتورهای پاشش سوخت فشار بالا، سیستم تزریق مستقیم سوخت در خودروها کنار گذاشته شد تا اینکه در سال 1996 میتسوبیشی دوباره سراغ این سیستم رفت و در پیشرانه 1.8 لیتری چهار سیلندر خود از آن استفاده کرد.
وقتیتوربوشارژربه پیشرانه GDI اضافه شود به آن T-GDI یا Turbo GDI گفته میشود. این نوع موتور بازدهی بسیار بالایی دارد و با حجم پایین قدرت زیادی تولید میکند. این روزها موتورهای توربو جی دی آی را در بسیاری از خودروهای چینی بازار ایران میبینیم.
مشکلات پیشرانه GDI
سیستم تزریق مستقیم سوخت در کنار مزیتهایی که ارائه میکند، مشکلاتی را هم به دنبال دارد.
حساسیت به بنزین
موتورهای GDI و خصوصاً نمونههای توربو به دلیل نسبت تراکم بالا، حساسیت زیادی به بنزین دارند و حتماً به بنزین باکیفیت و اکتان بالا نیاز خواهند داشت؛ بنابراین، ازآنجاییکه بنزین کشورمان کیفیت پایینی دارد، در خودروهای مجهز به پیشرانه توربو GDI حتماً باید ازمکمل سوختاستفاده کرد. بنابراین استفاده از بنزین سوپر و یا ترکیبی ازبنزین معمولییا سوپر بامکمل بنزیندر این خودروها همواره توصیه میشود.
تجمع کربن روی سوپاپ هوا
مهمترین مشکل این موتورها تجمع کربن روی سوپاپ هوا است. در موتورهای انژکتوری معمولی، بنزین از طریق سوپاپ هوا وارد سیلندر میشود و از این طریق سوپاپ تمیز خواهد شد اما در موتور GDI چون بنزین مستقیماً داخل سیلندر پاشیده میشود، بهمرور زمان کربنهای برگشتی روی سوپاپ هوا جمع شده و میتواند در ورود هوا به سیلندر اختلال ایجاد کند که این مشکل عملکرد موتور را کاهش خواهد داد. همچنین اگر موتور GDI به توربوشارژر مجهز باشد، رسوبات کربنی ممکن است به سیستم توربو هم وارد شود؛ بنابراین، نگهداری اصولی این پیشرانهها بسیار مهم خواهد بود.
هزینه ساخت بالاتر
ازآنجاییکه در موتور GDI انژکتورها داخل سیلندر قرار دارند. باید مقاومت بیشتری در برابر حرارت داشته باشد که این موضوع باعث افزایش هزینه ساخت میشود. به همین دلیل، ساخت موتورهای GDI گرانتر تمام میشود که این موضوع خود را روی قیمت نهایی خودرو نشان میدهد.
طی سالهای اخیر، حروف GDI را در معرفی خودروها و خصوصاً مدلهای چینی زیاد دیدهایم؛ اما این سه حرف چه معنی دارد؟ در ادامه بهطور کامل این موضوع را تشریح خواهیم کرد.
آنچه که در این مقاله میخوانید:
معنی GDI چیست؟
سیر تکامل سیستم سوخترسانی خودرو
تزریق مستقیم سوخت یا GDI
موتور T-GDI چیست؟
مشکلات پیشرانه GDI
معنی GDI چیست؟
GDI مخفف عبارت Gasoline Direct Injection به معنی تزریق مستقیم سوخت است. این عبارت به نوع جدیدی از سیستم سوخترسانی پیشرانهها اشاره دارد که جایگزین سیستم انژکتوری قدیمیتر شده که معمولاً با نام PFI شناخته میشد. پیش از توضیح این تکنولوژی جدید بهتر است ابتدا با شیوههای سوخترسانی مختلف پیشرانه بپردازیم.
سیر تکامل سیستم سوخترسانی خودرو
چندین دهه پیش، برای سوخترسانی موتور از کاربراتور استفاده میشد. این قطعه پیش از تجهیز خودروها به ECU یا کامپیوتر، با استفاده از مکانیسم خلأ و مکشدریچه گاز، سوخت و هوا را مخلوط کرده و به داخل سیلندر میفرستاد. کاربراتور اما محدودیتهای زیادی مثل مشکل روشن شدن در هوای سرد، مصرف سوخت بالا، توزیع غیریکنواخت سوخت به سیلندرها و… داشت و به همین دلیل، خودروسازان سراغ سیستم تزریق سوخت یا انژکتور رفتند. انژکتور زمانی کهECUبه خودروها آمد، با اطلاعت دریافتی از سوی این قطعه، اقدام به اسپری سوخت به منیفولد ورودی و پشت سوپاپ هوا میکرد. انژکتورها ابتدا تک نقطهای بودند که یعنی یک انژکتور وظیفه سوخترسانی به همه سیلندرها را بر عهده داشت. بعداً اما انژکتورهای چند نقطهای به کار گرفته شدند و حالا برای هر سیلندر یک انژکتور یا نازل مجزا در نظر گرفته شد که کارایی سیستم را بهبود بخشید. بااینحال، این هم پایان کار پیشرفت سیستمهای سوخترسانی نبود و نوبت به تزریق مستقیم سوخت رسید.
خریدانژکتور شورو تمیز کننده سیستم سوخت رسانی استاندارد پتروتکس
در این سیستم، نازل انژکتور بجای پاشش سوخت پشت سوپاپ هوا، آن را مستقیماً داخل سیلندر اسپری میکند. هدف از ابداع این سیستم ایجاد حداقل تغییر در شرایط سوخت پیش از ورود به سیلندرها بود که نتیجه آن کاهش قابلتوجه مصرف سوخت و افزایش قدرت موتور بود زیرا با این تکنولوژی میتوان بدون افزایش حجم موتور، قدرت بیشتری را بیرون کشید. البته محل پاشش سوخت تنها تفاوت بین سیستمهای انژکتوری قدیمی و GDI نیست زیرا در سیستم GDI از پمپ فشار بالا استفاده میشود و سوخت با فشار بهمراتب بالاتری پاشیده میشود. موتورهای GDI از طریق کنترل دقیق میزان و زمان پاشش یا تزریق بنزین مطابق با شرایط خودرو، ضمن کاهش مصرف سوخت باعث افزایش شتاب خودرو میشوند.
هرچند پیشینه استفاده از سیستم تزریق مستقیم سوخت به هواپیماهای جنگ جهانی دوم بازمیگردد و حتی مرسدس بنز 300 SL سال 1955 اولین خودرویی بود که از این تکنولوژی استفاده کرد اما به دلیل مشکلاتی مثل عدم پیشرفت کافی کنترلکنندههای الکترونیکی و هزینه ساخت بالای ساخت انژکتورهای پاشش سوخت فشار بالا، سیستم تزریق مستقیم سوخت در خودروها کنار گذاشته شد تا اینکه در سال 1996 میتسوبیشی دوباره سراغ این سیستم رفت و در پیشرانه 1.8 لیتری چهار سیلندر خود از آن استفاده کرد.
وقتیتوربوشارژربه پیشرانه GDI اضافه شود به آن T-GDI یا Turbo GDI گفته میشود. این نوع موتور بازدهی بسیار بالایی دارد و با حجم پایین قدرت زیادی تولید میکند. این روزها موتورهای توربو جی دی آی را در بسیاری از خودروهای چینی بازار ایران میبینیم.
مشکلات پیشرانه GDI
سیستم تزریق مستقیم سوخت در کنار مزیتهایی که ارائه میکند، مشکلاتی را هم به دنبال دارد.
حساسیت به بنزین
موتورهای GDI و خصوصاً نمونههای توربو به دلیل نسبت تراکم بالا، حساسیت زیادی به بنزین دارند و حتماً به بنزین باکیفیت و اکتان بالا نیاز خواهند داشت؛ بنابراین، ازآنجاییکه بنزین کشورمان کیفیت پایینی دارد، در خودروهای مجهز به پیشرانه توربو GDI حتماً باید ازمکمل سوختاستفاده کرد. بنابراین استفاده از بنزین سوپر و یا ترکیبی ازبنزین معمولییا سوپر بامکمل بنزیندر این خودروها همواره توصیه میشود.
تجمع کربن روی سوپاپ هوا
مهمترین مشکل این موتورها تجمع کربن روی سوپاپ هوا است. در موتورهای انژکتوری معمولی، بنزین از طریق سوپاپ هوا وارد سیلندر میشود و از این طریق سوپاپ تمیز خواهد شد اما در موتور GDI چون بنزین مستقیماً داخل سیلندر پاشیده میشود، بهمرور زمان کربنهای برگشتی روی سوپاپ هوا جمع شده و میتواند در ورود هوا به سیلندر اختلال ایجاد کند که این مشکل عملکرد موتور را کاهش خواهد داد. همچنین اگر موتور GDI به توربوشارژر مجهز باشد، رسوبات کربنی ممکن است به سیستم توربو هم وارد شود؛ بنابراین، نگهداری اصولی این پیشرانهها بسیار مهم خواهد بود.
هزینه ساخت بالاتر
ازآنجاییکه در موتور GDI انژکتورها داخل سیلندر قرار دارند. باید مقاومت بیشتری در برابر حرارت داشته باشد که این موضوع باعث افزایش هزینه ساخت میشود. به همین دلیل، ساخت موتورهای GDI گرانتر تمام میشود که این موضوع خود را روی قیمت نهایی خودرو نشان میدهد.
سیستم هشدار ترافیک جلو یا FCTA (مخفف Front Cross-Traffic Alert)، یکی از فناوریهای پیشرفته ایمنی در خودروهای مدرن است که با شناسایی خودروها، عابران یا موانع در مسیر جلویی، راننده را از خطر برخورد آگاه میکند. این سیستم که در دهه ۲۰۱۰ توسط برندهایی مانند تویوتا و بامو معرفی شد، بهویژه در تقاطعها و خروجیهای پارکینگ، خطر تصادف را کاهش میدهد. FCTA با هشدار صوتی یا دیداری روی صفحه آمپر، راننده را هوشیار میکند و در برخی مدلها با ترمز خودکار ادغام میشود.
نحوه کارکرد سیستم هشدار ترافیک جلو یا FCTA
سیستم هشدار ترافیک جلو از حسگرهای راداری، دوربینها یا ترکیبی از هر دو در جلوی خودرو استفاده میکند. این حسگرها که معمولاً در سپر یا جلوپنجره نصب میشوند، زاویهای تا ۱۸۰ درجه را اسکن میکنند تا موانع یا خودروهای عبوری را تشخیص دهند. سپسECUدادهها را تحلیل کرده و در صورت شناسایی خطر، از طریق عملگر هشدار میدهد. برای مثال، در تویوتا راوفور، اگر خودرویی از سمت چپ یا راست چهارراه در حال نزدیک شدن باشد، سیستم با هشدار صوتی و بصری راننده را مطلع میکند. در مدلهای پیشرفتهتر، FCTA باسیستم ترمز اضطراری خودکار(AEB) ادغام میشود تا در صورت بیتوجهی راننده، خودرو را متوقف کند. این سیستم در سرعتهای پایین، مانند خروجی پارکینگ یا تقاطعهای شلوغ، بهترین عملکرد را دارد.
سیستم هشدار ترافیک جلو در سه نوع اصلی شامل پایه، پیشرفته و یکپارچه ارائه میشود. FCTA پایه فقط هشدار صوتی یا بصری ارائه میدهد و برای چهارراههای شهری مناسب است. FCTA پیشرفته با رادار و دوربینهای دقیقتر، فاصله و سرعت موانع را محاسبه میکند و دقت بالاتری دارد. FCTA یکپارچه که در خودروهای لوکس یافت میشود، با سیستمهای کمکراننده مانند AEB و دستیار حفظ حرکت میان خطوط ادغام شده و در شرایط پیچیدهتر، مانند ترافیک سنگین یا تقاطعهای چندگانه، عمل میکند. نوع یکپارچه با استفاده از هوش مصنوعی و لیدار، تشخیص دقیقتری ارائه میدهد اما هزینه بالاتری دارد.
سیستم هشدار ترافیک جلو یا FCTA (مخفف Front Cross-Traffic Alert)، یکی از فناوریهای پیشرفته ایمنی در خودروهای مدرن است که با شناسایی خودروها، عابران یا موانع در مسیر جلویی، راننده را از خطر برخورد آگاه میکند. این سیستم که در دهه ۲۰۱۰ توسط برندهایی مانند تویوتا و بامو معرفی شد، بهویژه در تقاطعها و خروجیهای پارکینگ، خطر تصادف را کاهش میدهد. FCTA با هشدار صوتی یا دیداری روی صفحه آمپر، راننده را هوشیار میکند و در برخی مدلها با ترمز خودکار ادغام میشود.
نحوه کارکرد سیستم هشدار ترافیک جلو یا FCTA
سیستم هشدار ترافیک جلو از حسگرهای راداری، دوربینها یا ترکیبی از هر دو در جلوی خودرو استفاده میکند. این حسگرها که معمولاً در سپر یا جلوپنجره نصب میشوند، زاویهای تا ۱۸۰ درجه را اسکن میکنند تا موانع یا خودروهای عبوری را تشخیص دهند. سپسECUدادهها را تحلیل کرده و در صورت شناسایی خطر، از طریق عملگر هشدار میدهد. برای مثال، در تویوتا راوفور، اگر خودرویی از سمت چپ یا راست چهارراه در حال نزدیک شدن باشد، سیستم با هشدار صوتی و بصری راننده را مطلع میکند. در مدلهای پیشرفتهتر، FCTA باسیستم ترمز اضطراری خودکار(AEB) ادغام میشود تا در صورت بیتوجهی راننده، خودرو را متوقف کند. این سیستم در سرعتهای پایین، مانند خروجی پارکینگ یا تقاطعهای شلوغ، بهترین عملکرد را دارد.
سیستم هشدار ترافیک جلو در سه نوع اصلی شامل پایه، پیشرفته و یکپارچه ارائه میشود. FCTA پایه فقط هشدار صوتی یا بصری ارائه میدهد و برای چهارراههای شهری مناسب است. FCTA پیشرفته با رادار و دوربینهای دقیقتر، فاصله و سرعت موانع را محاسبه میکند و دقت بالاتری دارد. FCTA یکپارچه که در خودروهای لوکس یافت میشود، با سیستمهای کمکراننده مانند AEB و دستیار حفظ حرکت میان خطوط ادغام شده و در شرایط پیچیدهتر، مانند ترافیک سنگین یا تقاطعهای چندگانه، عمل میکند. نوع یکپارچه با استفاده از هوش مصنوعی و لیدار، تشخیص دقیقتری ارائه میدهد اما هزینه بالاتری دارد.
نحوه صحیح استفاده از مکمل بنزین و اکتان بوستر + نکات کلیدی
موتور یا پیشرانه بهعنوان قلب خودرو نیاز به مراقبت دارد تا هم بتواند خوب کار کند و هم هزینههای نگهداری کمتری داشته باشد. یکی از راهها برای مراقبت از پیشرانه استفاده ازمکمل بنزیناست. مکمل درواقع یک افزودنی است که به بنزین داخل باک بنزین اضافه میشود و میتواند باعث بهبود عملکرد موتور خودرو شود و همچنین سلامت پیشرانه را برای طولانیمدت تضمین کند. این مکملها که انواع مختلفی دارند، هنگام سوختگیری به بنزین داخل باک و یا گازوئیل اضافه میشوند تا باعث بهبود احتراق در انجین شوند. مکملها در دو شکل محلول و قرص تولید میشوند و میتوان از آنها در همه وسایل نقلیه موتوردار درونسوز مثل خودرو، موتورسیکلت و کامیون استفاده کرد. در این مقاله میخواهیم نحوه استفاده از مکمل بنزین و اکتان بوستر آموزش و نکات مهم مصرف آنرا به شما آموزش دهیم.
مکمل بنزین و اکتان بوستر
اکتان بوستر یکی از انواع مختلف مکملهای سوخت است و میتوان گفت رایجترین نوع مکمل محسوب میشود. این یک افزودنی مایع است که به بنزین داخل باک خودرو اضافه شده و اکتان بنزین را افزایش میدهد.
اکتان بوستر کیفیت بنزین را افزایش داده و باعث احتراق درست آن در موتور خودرو میشود.
درواقع، این نوع مکمل برای رساندن کیفیت بنزین به حد مطلوب استفاده میشود و ازآنجاییکه بنزین ایران کیفیت پایینی دارد، استفاده از اکتان بوستر خصوصاً برای خودروهای مدرن که از پیشرانههای حساس و توربوشارژ استفاده میکنند ضروری است.
استفاده از اکتان بوستر ارزانترین و سادهترین راه برای افزایش کیفیت و اکتان بنزین محسوب میشود.
برای فهمیدن کاری که این مکمل انجام میدهد بهتر است ابتدا با اکتان بنزین آشنا شویم. عدد اکتان مقیاسی برای نشان دادن مقاومت بنزین در برابر گرما، فشار و احتراق خودبهخود (بدون جرقه) است.
هر چه عدد اکتان بیشتر باشد، بنزین در مقابل پدیده احتراق مخرب ناشی از فشار و گرما مقاومتر خواهد بود و احتراق بهتری خواهد داشت.
پیشرانه خودروهای مدرن به بنزینی با اکتان بالا نیاز دارد زیرا ضریب تراکم این پیشرانهها بالا است و استفاده از بنزین اکتان پایین باعث ناک زدن موتور میشود.
ناک زدن به احتراق مخلوط سوخت و هوای داخل سیلندر زودتر از زمان جرقه زدن شمع گفته میشود که میتواند آسیبهای زیادی به قطعات مختلف موتور وارد کند.
با استفاده از مکمل اکتان بوستر میتوان کیفیت بنزین را افزایش داد و ازاحتراق زودرسیا ناک زدن جلوگیری کرد.
این نوع مکمل به لطف ترکیبات شیمیایی که دارد پس از اضافه شدن به سوخت، در طی واکنشی سریع، عدد اکتان بنزین را افزایش میدهد تا احتراق به شکل بهتری انجام گیرد.
با افزایش اکتان بنزین، مصرف سوخت خودرو نیز تا 10 درصد کاهش پیدا میکند.مکمل اکتان بوسترعلاوه بر بهبود کارکرد پیشرانه و افزایش عمر قطعات، قسمتهای سیستم سوخترسانی خودرو و همینطور محفظه احتراق را هم تمیز میکند.
قبل از سوخت گیری زمانی که یک درجه بنزین در باک خودرو دارید بهترین زمان برای استفاده از مکمل بنزین است
استفاده از مکمل بنزین پیچیده نیست. کافی است پس از خرید مکمل آن را به باک خودرو اضافه کنید. البته نکته مهم اینکه میزان مکملی که به باک میریزید، باید به اندازه توصیهشده باشد. همچنین برای ترکیب راحتتر، بهتر است قبل از سوختگیری مکمل را به باک اضافه کنید.
یکی از مزیتهای مکملهای سوخت مثل اکتان بوستر سهولت و نحوه استفاده آنها است زیرا استفاده از این مکملها به تخصص خاصی نیاز ندارد و کسانی که هیچ تجربهای در زمینه فنی خودرو ندارند نیز بهراحتی میتوانند از آن استفاده کنند.
فقط کافی است مکمل را داخل باک بریزید تا وارد چرخه سوخترسانی خودرو شده و به وظیفه خود عمل کند. بااینحال، برای استفاده از مکمل اکتان بوستر باید به چند نکته توجه داشت و برای ترکیب راحتتر، بهتر است قبل از سوختگیریمکملرا به باک اضافه کنید.
بهترین زمان برای استفاده از مکمل بنزین یا اکتان بوستر پیش از مراجعه به پمپ بنزین و زمانی است که باک خودرو تقریباً خالی بوده و نهایتاً 10 تا 15 لیتر بنزین دارد؛ بهعبارتدیگر، پیش از روشن شدن چراغ بنزین و زمانی که آمپر بنزین به سطح یک درجه میرسد بهترین زمان برای استفاده از مکمل اکتان بوستر خواهد بود. در این صورت، پس از بنزین زدن مکمل بهخوبی با کل بنزین داخل باک ترکیب میشود.
چند نکته مهم در مورد استفاده از مکمل بنزین
یک قوطی مکملاکتان بوسترپتروتکس با حجم 300 میلیلیتر برای 50 لیتر بنزین کافی خواهد بود و میتواند بهخوبی کیفیت و اکتان بنزین را افزایش دهد.
با توجه به کیفیت پایین بنزین در کشورمان، پیشنهاد میشود با هر بار بنزین زدن یا نهایتاً یک باک در میان از مکمل اکتان بوستر استفاده کنید.
به این موضوع مهم و نکته کلیدی توجه داشته باشید که وقتی دو عدد اکتان بوستر یا مکمل بنزین 300 میلیلیتری را به یک باک بنزین اضافه کنید میزان اکتان شما به صورت خطی بالا نمیرود و در بهترین حالت و اکتان بنزین دوم حداکثر ۵۰ درصد قوطی اول افزایش پیدا میکند.
موتور یا پیشرانه بهعنوان قلب خودرو نیاز به مراقبت دارد تا هم بتواند خوب کار کند و هم هزینههای نگهداری کمتری داشته باشد. یکی از راهها برای مراقبت از پیشرانه استفاده ازمکمل بنزیناست. مکمل درواقع یک افزودنی است که به بنزین داخل باک بنزین اضافه میشود و میتواند باعث بهبود عملکرد موتور خودرو شود و همچنین سلامت پیشرانه را برای طولانیمدت تضمین کند. این مکملها که انواع مختلفی دارند، هنگام سوختگیری به بنزین داخل باک و یا گازوئیل اضافه میشوند تا باعث بهبود احتراق در انجین شوند. مکملها در دو شکل محلول و قرص تولید میشوند و میتوان از آنها در همه وسایل نقلیه موتوردار درونسوز مثل خودرو، موتورسیکلت و کامیون استفاده کرد. در این مقاله میخواهیم نحوه استفاده از مکمل بنزین و اکتان بوستر آموزش و نکات مهم مصرف آنرا به شما آموزش دهیم.
مکمل بنزین و اکتان بوستر
اکتان بوستر یکی از انواع مختلف مکملهای سوخت است و میتوان گفت رایجترین نوع مکمل محسوب میشود. این یک افزودنی مایع است که به بنزین داخل باک خودرو اضافه شده و اکتان بنزین را افزایش میدهد.
اکتان بوستر کیفیت بنزین را افزایش داده و باعث احتراق درست آن در موتور خودرو میشود.
درواقع، این نوع مکمل برای رساندن کیفیت بنزین به حد مطلوب استفاده میشود و ازآنجاییکه بنزین ایران کیفیت پایینی دارد، استفاده از اکتان بوستر خصوصاً برای خودروهای مدرن که از پیشرانههای حساس و توربوشارژ استفاده میکنند ضروری است.
استفاده از اکتان بوستر ارزانترین و سادهترین راه برای افزایش کیفیت و اکتان بنزین محسوب میشود.
برای فهمیدن کاری که این مکمل انجام میدهد بهتر است ابتدا با اکتان بنزین آشنا شویم. عدد اکتان مقیاسی برای نشان دادن مقاومت بنزین در برابر گرما، فشار و احتراق خودبهخود (بدون جرقه) است.
هر چه عدد اکتان بیشتر باشد، بنزین در مقابل پدیده احتراق مخرب ناشی از فشار و گرما مقاومتر خواهد بود و احتراق بهتری خواهد داشت.
پیشرانه خودروهای مدرن به بنزینی با اکتان بالا نیاز دارد زیرا ضریب تراکم این پیشرانهها بالا است و استفاده از بنزین اکتان پایین باعث ناک زدن موتور میشود.
ناک زدن به احتراق مخلوط سوخت و هوای داخل سیلندر زودتر از زمان جرقه زدن شمع گفته میشود که میتواند آسیبهای زیادی به قطعات مختلف موتور وارد کند.
با استفاده از مکمل اکتان بوستر میتوان کیفیت بنزین را افزایش داد و ازاحتراق زودرسیا ناک زدن جلوگیری کرد.
این نوع مکمل به لطف ترکیبات شیمیایی که دارد پس از اضافه شدن به سوخت، در طی واکنشی سریع، عدد اکتان بنزین را افزایش میدهد تا احتراق به شکل بهتری انجام گیرد.
با افزایش اکتان بنزین، مصرف سوخت خودرو نیز تا 10 درصد کاهش پیدا میکند.مکمل اکتان بوسترعلاوه بر بهبود کارکرد پیشرانه و افزایش عمر قطعات، قسمتهای سیستم سوخترسانی خودرو و همینطور محفظه احتراق را هم تمیز میکند.
قبل از سوخت گیری زمانی که یک درجه بنزین در باک خودرو دارید بهترین زمان برای استفاده از مکمل بنزین است
استفاده از مکمل بنزین پیچیده نیست. کافی است پس از خرید مکمل آن را به باک خودرو اضافه کنید. البته نکته مهم اینکه میزان مکملی که به باک میریزید، باید به اندازه توصیهشده باشد. همچنین برای ترکیب راحتتر، بهتر است قبل از سوختگیری مکمل را به باک اضافه کنید.
یکی از مزیتهای مکملهای سوخت مثل اکتان بوستر سهولت و نحوه استفاده آنها است زیرا استفاده از این مکملها به تخصص خاصی نیاز ندارد و کسانی که هیچ تجربهای در زمینه فنی خودرو ندارند نیز بهراحتی میتوانند از آن استفاده کنند.
فقط کافی است مکمل را داخل باک بریزید تا وارد چرخه سوخترسانی خودرو شده و به وظیفه خود عمل کند. بااینحال، برای استفاده از مکمل اکتان بوستر باید به چند نکته توجه داشت و برای ترکیب راحتتر، بهتر است قبل از سوختگیریمکملرا به باک اضافه کنید.
بهترین زمان برای استفاده از مکمل بنزین یا اکتان بوستر پیش از مراجعه به پمپ بنزین و زمانی است که باک خودرو تقریباً خالی بوده و نهایتاً 10 تا 15 لیتر بنزین دارد؛ بهعبارتدیگر، پیش از روشن شدن چراغ بنزین و زمانی که آمپر بنزین به سطح یک درجه میرسد بهترین زمان برای استفاده از مکمل اکتان بوستر خواهد بود. در این صورت، پس از بنزین زدن مکمل بهخوبی با کل بنزین داخل باک ترکیب میشود.
چند نکته مهم در مورد استفاده از مکمل بنزین
یک قوطی مکملاکتان بوسترپتروتکس با حجم 300 میلیلیتر برای 50 لیتر بنزین کافی خواهد بود و میتواند بهخوبی کیفیت و اکتان بنزین را افزایش دهد.
با توجه به کیفیت پایین بنزین در کشورمان، پیشنهاد میشود با هر بار بنزین زدن یا نهایتاً یک باک در میان از مکمل اکتان بوستر استفاده کنید.
به این موضوع مهم و نکته کلیدی توجه داشته باشید که وقتی دو عدد اکتان بوستر یا مکمل بنزین 300 میلیلیتری را به یک باک بنزین اضافه کنید میزان اکتان شما به صورت خطی بالا نمیرود و در بهترین حالت و اکتان بنزین دوم حداکثر ۵۰ درصد قوطی اول افزایش پیدا میکند.